I SA/Wa 1386/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], odmawiającą przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2012 r. M. Z. wystąpił o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup żywności. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], odmówił przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód miesięczny składa się zasiłek stały [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny [...] zł. Następnie powołał treść art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazując, iż celem pomocy społecznej jest przede wszystkim udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej. Taką funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ww. ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że decyzja przyznająca ten zasiłek ma charakter uznaniowy, a organ go przyznający nie jest zobowiązany do spełnienia wszystkich żądań strony. Każdorazowo o wysokości zasiłku decyduje organ przyznający świadczenie zależnie od możliwości finansowych jakie posiada oraz potrzeb i liczby osób znajdujących się w kręgu jego zainteresowania. Obowiązkiem organu jest zabezpieczenie posiadanych środków dla wszystkich osób i rodzin wymagających wsparcia. Rozstrzygnięcie w zakresie zasiłku celowego leżą w sferze uznania administracyjnego, choć uznanie to nie oznacza pełnej swobody i dowolności organu, lecz obowiązek załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza on możliwości organu, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, a także nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania obywatela. Stanowisko takie reprezentowały sądy administracyjne m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 104/06, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00. Prezydent dodał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. , sygn. . akt I SA/Wa 1825/05 samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznanie osobie zainteresowanej zasiłku celowego. W rozpoznawanej sprawie Ośrodek wziął pod uwagę znacznie ograniczone środki finansowe na zasiłki celowe oraz fakt posiadania przez wnioskodawcę świadczenia w formie bezpłatnych obiadów barowych o średniej miesięcznej wartości [...] zł. Zatem korzystanie z tej formy pomocy częściowo pokrywa żądanie o pomoc na zakup żywności i zabezpiecza potrzeby w tym zakresie. Nadmienił, że nie posiada w budżecie środków na 2012 rok na wypłatę zasiłków celowych, prócz świadczeń pieniężnych realizowanych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które wynoszą kwotę 9900 zł na cały rok 2012 – zatem miesięcznie Ośrodek może wypłacić zasiłki na łączną kwotę 825 zł. Środki finansowe otrzymane w ramach ww. programu muszą jednak zostać zabezpieczone dla osób i rodzin nieposiadających uprawnień do innych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej np. zasiłków okresowych.. Po rozpoznaniu odwołania M. Z. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium powołało art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz stwierdziło, że z powyższych przepisów wynika, iż pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym wsparcia i pomocy, a nie dostarczać świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej czy pożądanej. Ustawa ta pozostawia uznaniu gminu wysokości kwoty jaką może ona przyznać osobie uprawnionej, biorąc pod uwagę środki finansowe będące w dyspozycji gminy oraz liczbę osób ubiegających się o pomoc. W sferze uznania administracyjnego organ decyduje o przyznaniu zasiłku celowego, biorąc pod uwagę sytuację materialną i osobistą, jak też możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej (powołało przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1433/11. Stwierdziło też, że organ musiał uwzględnić fakt, iż jest to kolejne świadczenie przyznane skarżącemu w ramach pomocy społecznej i nie może w swoim działaniu koncentrować się na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, czy też rodziny, nawet gdyby ich sytuacja była najtrudniejsza. M. Z. jest objęty różnymi formami pomocy ośrodka w ramach posiadanych środków w sposób nieprzerwany i systematyczny. Pobiera zasiłek pielęgnacyjny, zasiłek stały i korzysta z bezpłatnych obiadów barowych. Kolegium uznało także, że organ I instancji nie uchybił przepisom kpa, ustawy o pomocy społecznej oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W złożonej na powyższą decyzję skardze M. Z. stwierdził, że spełnia wszelkie kryteria do przyznania pomocy. Nie przyznanie pieniędzy na jedzenie i lekarstwa, gdy cena [...] wzrosła o [...] % oraz złe odżywianie i brak pieniędzy na leki spowodował jego [...] pobyt w szpitalu. Tam koszty leczenia przekroczyły wielokrotnie kwoty, o które starał się z Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogły mieć wpływ na zajęte stanowisko. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającą przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Materialno-prawną podstawę dla wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w której ustawodawca określił rodzaje świadczeń przyznawanych z zakresu pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jedną z form wsparcia przewidzianą w art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednoznaczne stanowisko, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Zadaniem pomocy społecznej jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ww. ustawy), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 981/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 109/12). Z tego też powodu wnioskujący o pomoc musi liczyć się z tym, że jego żądanie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej nie zawsze będzie uwzględnione. Zwłaszcza, iż możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie, co jest faktem powszechnie znanym. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy M. Z. wystąpił z wnioskiem z dnia 12 stycznia 2012 r. o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup żywności. Organy orzekające w sprawie ustaliły - poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego - że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i osiąga łączny dochód z różnych tytułów w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił także, że korzysta on ze świadczenia w formie bezpłatnych obiadów barowych o średniej miesięcznej wartości [...] zł. W ocenie Sądu organy I i II instancji odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego na żywności w żaden sposób nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć, o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej oraz potrzeby innych osób objętych jego pomocą. Organy podniosły, że udzielenie uprzednio wskazanego wsparcia nie jest możliwe, bowiem Ośrodek Pomocy Społecznej w budżecie na 2012 r. nie posiada kwot na wypłatę zasiłków celowych, prócz świadczeń pieniężnych realizowanych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - które wynoszą 825 zł miesięcznie. Ponadto skarżący korzysta ze wsparcia Ośrodka w ramach posiadanych przez niego możliwości, m.in. w formie bezpłatnych obiadów barowych. Pomoc zatem w zakresie dożywiania jest realizowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej, a potrzeby skarżącego są zabezpieczone przez ten organ w części – stosownie do posiadanych środków finansowych. Reasumując w ocenie Sądu zarówno Prezydent W., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie naruszyły zarówno zasad postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa, rzetelny i wnikliwy wyjaśniły motywy i powody odmowy przyznania świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 oraz 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 207), orzekł jak w sentencji wyroku.