I SA/Wa 162/17

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r. sygn. I SA/Wa 162/17 oddalił skargę D. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. W ślad za wnioskiem o sporządzenie i doręczenie odpisu ww. wyroku z uzasadnieniem skarżąca wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W swoim wniosku wnioskodawczyni podała, że ze względu na trudną sytuację życiową i materialną nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, utrzymując się z dochodów pochodzących ze świadczenia emerytalnego ([...] zł), najmu ([...] zł) oraz zasiłku dla bezrobotnych ([...] zł). We wniosku skarżąca wskazała, że zobowiązania i wydatki stałe rodziny mają charakter zmienny, niemniej aktualnie kształtują się na poziomie [...] zł. Uzyskiwane dochody mają pozwalać ponosić ww. wydatki, jak też zabezpieczyć, jak to zostało określone, środki finansowe na potrzeby bytowe oraz na wydatki związane z leczeniem. Skarżąca wyjaśniła, że jest współwłaścicielką domu jednorodzinnego o pow. [...] m² (wartość szacowana [...] zł), dwóch budynków o pow. [...] m² oraz [...] m² (wartość szacowana [...] zł). Wnioskodawczyni przedłożyła kopie dokumentów poświadczających wysokość ponoszonych przez nią wydatków, w tym m.in. dokumenty potwierdzające wszczęcie przeciwko niej egzekucji prowadzącej do dokonywania potrąceń z jej emerytury (na kwotę – [...] zł). Skarżąca przedstawiła również dokumentację medyczną małżonka, mająca potwierdzać jego zły stan zdrowia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym instytucji prawa pomocy jednolicie przyjmuje się, że instytucja ta powinna być postrzegana jako forma pomocy skierowanej do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które nie są w stanie uiścić kosztów prowadzenia postępowania bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Sytuację taką powinno się zaś, co do zasady, odnosić do przypadku, gdy ze względu na okoliczności życiowe osoba zainteresowana nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, a także nie posiada oszczędności, ewentualnie uzyskując niewielkie dochody, ponosi jednak wydatki w wysokości tak znacznej, że nie pozwalają one na pokrycie innych zobowiązań aniżeli zobowiązania związane z elementarnymi potrzebami życiowymi (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1656/15; postanowienie NSA z 16 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1295/15; postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. II OZ 1192/14). W niniejszym postępowaniu nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, które wskazywałyby, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, nie pozwala jej pokrywać wydatków na konieczne utrzymanie, a zarazem ponieść we własnym zakresie koszty wynikające z prowadzenia postępowania sądowego, w tym w szczególności ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru celem doprowadzenia do przeprowadzenia kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji z dnia 23 maja 2017 r. Uwzględnić w sprawie należało przede wszystkim to, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, wydatki gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą pozostają w znacznej dysproporcji względem uzyskiwanych dochodów. Jeżeli bowiem przyjąć, że wydatki stałe rodziny wynoszą około [...] zł, a dochody przekraczają nieznacznie kwotę [...] zł, to pozostającą kwotę (około [...] zł) należy traktować jako źródło, z którego członkowie rodziny mogą pokrywać inne zobowiązania. Przedstawione oświadczenie stwierdzające, że uzyskiwana "nadwyżka" jest traktowana przez stronę jako "zabezpieczenie" potrzeb bytowych oraz wydatków na leczenie, nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania, by wskazane środki – zgodnie z sugestią sformułowaną we wniosku - mogły zostać wyłączone z rozważanej w tym postępowaniu oceny możliwości partycypowania strony w kosztach postępowania. Wskazane środki powinny być traktowane jako źródło wydatków na konieczne leczenie (jeżeli wydatki te nie mieszczą się w wysokości stale ponoszonych wydatków koniecznych w ramach deklarowanej kwoty [...] zł), ale także podstawowe źródło wszelkich zobowiązań innego rodzaju, a więc także wydatków związanych z ciążącym na stronie obowiązkiem opłacenia kosztów sądowych, a także opłacenia pełnomocnika procesowego, jeżeli jego udział skarżąca uważa za konieczny. Należy w tym zakresie przypomnieć, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż posiadanie przez stronę oszczędności, podobnie jak i innych wolnych od obciążeń składników majątku, każe uznawać, że strona jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Strona ma obowiązek sięgnąć bowiem po posiadane oszczędności nawet w sytuacji, gdyby wiązałoby się to z koniecznością rezygnacji lub odłożenia w czasie przedsięwzięć, które z tych oszczędności miały być sfinansowane (por. postanowienie NSA z 15 października 2015 r. sygn. II OZ 898/15; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2015 r. sygn. II GZ 202/15). Uzyskiwanie przez wnioskodawczynię wysokich dochodów, wielokrotnie przekraczających dochodowość innych gospodarstw domowych, jak i posiadany majątek nieruchomy, którego wartość sama strona szacuje na kwotę ponad [...] zł, w żaden sposób nie pozwaljąa zaliczyć skarżącej w sposób niewątpliwy do osób prowadzących gospodarstwo domowe, w którym członkowie rodziny pozostają w stanie ubóstwa. A tylko po spełnieniu tego warunku przyjąć można, że osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy swoje żądanie sformułowała w oparciu o rzeczywiste i obiektywne przyczyny postrzegania siebie jako osoby nieposiadającej środków na prowadzenie postępowania przez sądem administracyjnym. Przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej przyjęto, że żądanie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie sformułowała wyłączenie skarżąca jako strona toczącego się postępowania sądowego. Fakt podpisania pisma z dnia [...] lipca 2017 r. oraz formularza PPF również przez R. P. (męża wnioskodawczyni) został oceniony jako wyraz wyłącznie potwierdzenia wiarygodności oświadczeń formułowanych w przedmiocie posiadanego majątku wspólnego, a nie jako potwierdzenie zamiaru odrębnego ubiegania się przez wymienionego o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.