I SA/Wa 1651/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko [...] na okres od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. [...] wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – [...]. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko [...] na okres od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r. Nie zgadzając się z powyższą decyzją odwołanie wniósł [...], podnosząc, że sprawuje opiekę naprzemienną na synem [...], tym samym powinien on zostać zaliczony do członków jego rodziny. Po rozpatrzeniu odwołania SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że materialnoprawną podstawą wydanej decyzji są przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851). Organ przytoczył treść art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1-4 i art. 2 pkt 16 ustawy. SKO wskazało, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna [...], jako kolejne dziecko w rodzinie, podnosząc, że nad synem [...] jest sprawowana opieka naprzemienna. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przepisu art. 2 pkt 16 ustawy opieka naprzemienna stanowi sposób opieki nad dzieckiem polegający na przyznaniu każdemu z rodziców, przez sąd, prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. SKO ustaliło, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt [...] o rozwód orzeczono m.in.: 1. rozwód związku małżeńskiego pomiędzy [...], 2. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi [...] pozostawiono obojgu rodzicom, ustalając miejsce ich zamieszkania przy matce, 3. kosztami utrzymania małoletnich obciążono oboje rodziców, ustalając udział ojca dzieci w kosztach utrzymania dzieci na kwoty po [...] miesięcznie na rzecz każdego z nich.  Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...], uchylono obowiązek alimentacyjny [...] wobec małoletniego syna [...]. Kolegium wskazało, że z powyższych orzeczeń sądowych wprost wynika, że nie została orzeczona opieka naprzemienna rodziców nad synem [...], zaś wnioskodawca nie przedłożył innych orzeczeń sądowych mogących wskazywać na sprawowanie opieki naprzemiennej. Tym samym, zdaniem Kolegium, nie można uznać, aby opieka skarżącego nad synem miała charakter opieki naprzemiennej, o której mowa w przepisie art. 2 pkt 16 ustawy. Kolegium wyjaśniło, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem konfliktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to zatem, że ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. SKO wskazało, że z przedłożonych przez skarżącego orzeczeń sądów powszechnych nie wynika wprost pozostawanie syna [...] pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Organ przywołał wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/17. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, aby opieka sprawowana przez skarżącego nad synem [...] miała charakter naprzemienny, a w związku z tym brak jest podstaw do zaliczenia go do członków rodziny skarżącego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art 2 pkt 16) ustawy przez jego niewłaściwą wykładnię, b) art. 4 ust. 1 i 2 ustawy jego niewłaściwe zastosowanie, c) art. 5 ust. 2a ustawy; 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zakresie przesłanek mających znaczenie dla przyznania świadczenia, b) naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i podjęcie decyzji odmiennej niż w sprawie [...], mimo identycznego staniu prawnego i faktycznego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawić argumenty na poparcie zarzutów skargi. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji organu I instancji, dopuszczenie dowodu z akt postępowania administracyjnego zakończonego decyzją oraz dopuszczenie dowodu z akt postępowania zakończonego decyzją SKO z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą według wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odpowiadają prawu. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2018 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko [...] na okres od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r. Istota sporu sprowadza się do rozważenia kwestii, czy skarżący wraz z synem [...] stanowią rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem sądu powszechnego o pozostawaniu dziecka pod opieką naprzemienną obojga rozwiedzionych rodziców, gdyż w wyroku rozwodowym Sąd wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powierzył wprawdzie obojgu rodzicom, ale ustalił jednocześnie, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki. Zgodnie z art. 5 ust. 1-3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka albo ukończenia przez dziecko 18. roku życia kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (ust 2). W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (ust 2a). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (ust. 3). Definicja legalna rodziny została dla potrzeb tej ustawy unormowana w art. 2 pkt 16 ustawy, który przewiduje, że pod pojęciem rodziny ustawodawca rozumie odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Na gruncie przytoczonych i obowiązujących regulacji należy podkreślić, że pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, bowiem fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 947/17). Stanowisko takie podzielone zostało następnie w wyrokach NSA z 24 maja 2018 roku, I OSK 2997/17, 11 kwietnia 2018 roku, I OSK 2088/17, 22 marca 2018 roku, I OSK 2302/17, 19 stycznia 2018 roku, I OSK 1807/17, 11 grudnia 2017 r., I OSK 1506/17, 17 listopada 2017 r., I OSK 1046/17, 4 października 2017 r., I OSK 778/17, 22 sierpnia 2017 r., I OSK 947/17. Zdaniem składu orzekającego, skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, to należy uznać, że ustawodawca – na gruncie omawianej ustawy – instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w ww. definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i jako taki musi być wykładany ściśle, co oznacza, że jakakolwiek jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób, w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Sąd podkreśla, że w oparciu o art. 2 § 1 k.p.c. – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, wobec czego z braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Stąd zarzut skargi co do podjęcia decyzji odmiennej niż w sprawie [...], mimo identycznego staniu prawnego i faktycznego nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Organy orzekające nie naruszyły wskazanych przez skarżącego przepisów zarówno prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, dokonały prawidłowej jego oceny i zasadnie przyjęły, że nie można na gruncie przepisów omawianej ustawy zaliczyć do rodziny skarżącego jego dziecka Antoniego. W konsekwencji organy prawidłowo odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.