I SA/Wa 1674/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I. S. i Z. P. w przedmiocie niewykonania wyroku przez Prezydenta W. w z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1711/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz I. S. i Z. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1711/16, uwzględniającym skargę I. S. i Z. P., zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] maja 2017 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Pismem z [...] października 2017 r. skarżące I. S. i Z. P. wezwały organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 10 lutego 2017 r. W skardze na niewykonanie powyższego orzeczenia, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. S. i Z. P. wniosły o: - wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości, zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a; - przyznanie od Prezydenta W. na rzecz skarżących - na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. - sumy pieniężnej do wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent W. nie wykonał wyroku, mimo że termin wyznaczony przez Sąd upłynął blisko rok temu. Sprawa o przyznanie odszkodowania nie została rozstrzygnięta, a strona skierowała wezwanie do wykonania wyroku. Zauważyła ponadto, że sprawa administracyjna toczy się od 1966 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, tj. czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji. Ponadto podniósł, że z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie. Nadmienił, iż na opóźnienia w załatwianiu sprawa mają ponadto wpływ bardzo duże ilości korespondencji w ww. sprawach oraz stopień ich skomplikowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1711/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 10 maja 2017 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał 10 sierpnia 2017 r. Następnie 30 października 2017 r. skarżące wezwały Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 1711/16. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał orzeczenia Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę ponad roczny okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 1.500 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1711/16, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, fakt, iż po zwrocie akt z Sądu, Prezydent podjął zaledwie kilka czynności nakierowanych na rozpoznanie sprawy, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu [...], a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, wskazać należy, iż w ocenie Sądu jej przyznanie uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu sytuacja, która wystąpiła w niniejszej sprawie, tj. brak odpowiedniej reakcji organu na wyrok zapadły w sprawie, powoduje, że niezasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Ten środek bowiem, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma też znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoistego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma więc - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącym stratę, jaką poniosły na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA z: 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2934/16; 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, już sama grzywna w zasądzonej wysokości spełni opisane uprzednio ustawowe cele i skłoni organ do podjęcia działań i rozpoznania sprawy. Jednocześnie strona skarżąca w złożonej skardze nie wymieniła okoliczności uzasadniających złożony wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej. Nie wskazała też straty, którą chciałaby za jej pomocą zrekompensować. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd oddalił skargę w pozostałej części, na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 tego aktu. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).