I SA/Wa 1709/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Piotr Przybysz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz stwierdza nieważność postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej D. P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 7 maja 1948 r., złożonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), o przyznanie prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. [...], nr [...] i [...]. Postępowanie zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi D.P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...]. E. H., A. P. i H. D.-G., reprezentowane przez adwokata, złożyły zażalenie na wymienione postanowienie podnosząc, że zostało ono wydane na rzecz osoby nieżyjącej, Z. S., zmarłego dnia [...] października 2013 r. Do zażalenia został dołączony odpis skrócony aktu zgonu Nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wydany przez Urząd Stanu Cywilnego W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchyliło wymienione postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ wskazał, że postanowienie zostało wydane dnia [...] października 2013 r., a Z.S., zmarł dnia [...] października 2013 r. Tym samym, zasadne jest twierdzenie wnoszących zażalenie, że postanowienie wydane zostało w stosunku do osoby zmarłej. Postanowienie wydane w stosunku do osoby zmarłej jest obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych, przy czym nie ma znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi D. P., reprezentowanej przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie sprawy wywołanej zażaleniem na postanowienie Prezydenta W. z [...] października 2013 r., a następnie wydanie zaskarżonego postanowienia wobec osoby zmarłej, co powinno skutkować jego nieważnością, art. 10 w zw. z art 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania oraz prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i prawa do wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań, poprzez niepoinformowanie skarżącej o toczącym się postępowaniu w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie Prezydenta W. Pełnomocnik wskazał, że dostrzec można daleko idącą niekonsekwencję działań organu odwoławczego, która powinna skutkować nieważnością zaskarżonego postanowienia z [...] kwietnia 2014 r. Podniósł, że SKO rozpoznało zażalenie pełnomocnika E. H., A. P. i H. D.-G., pomimo faktu, iż jeden z uczestników przedmiotowego postępowania zmarł, a do czasu wydania rozstrzygnięcia przez SKO jego następcy prawni nie zostali wezwani do udziału w sprawie. Tym samym zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 1 k.p.a. W ocenie pełnomocnika zaskarżone postanowienie SKO jest nieważne z uwagi na wydanie go w stosunku do osoby zmarłej. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż organ odwoławczy pominął nazwisko Z. S. w rozdzielniku osób, do których postanowienie było kierowane. Do czasu wstąpienia do sprawy spadkobierców zmarłego uczestnika lub umorzenia postępowania w tej części w oparciu o art. 105 k.p.a. prowadzenie postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne. Drugim uchybieniem, jakiego dopuściło się SKO w niniejszej sprawie był brak poinformowania skarżącej o toczącym się postępowaniu zażaleniowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 10 października 2014 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w postępowaniu sądowym jako uczestników postępowania następców prawnych Z. S., tj. B. G.-S., W. S. i M. S.. Uczestnicy postępowania E. H., A. P., A. D., B. G.-S., W. S. i M. S., reprezentowani przez adwokata, wnieśli o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. Sp. z o.o., reprezentowane przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd skargę uwzględnił, albowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane zostało z naruszeniem prawa dającym podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, tj. wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. W sprawie jest bezsporne, że w postępowaniu zażaleniowym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. nie brali udziału następcy prawni Z. S. zmarłego w dniu [...] października 2013 r., a organ wydał postanowienie nie dokonując ustaleń w zakresie następstwa prawnego po zmarłej stronie postępowania. Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane zostało w stosunku do osoby nieżyjącej. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, iż nie miało to miejsca. Nieuzasadnione jest utożsamianie przez skarżącą wady w postaci nie brania strony, tj. następców prawnych Z. S., bez własnej winy udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) z uchybieniem w postaci skierowania postanowienia do osoby nieżyjącej, co stanowi przesłankę rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W sprawie jest bezsporne, że postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne skierowane zostało do osoby zmarłej, tj. Z. S. Z odpisu skróconego aktu zgonu złożonego wraz z zażaleniem na postanowienie o zawieszeniu postępowania wynika, że Z. S. zmarł [...] października 2013 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest utrwalony pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (v. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; v. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OSK 952/07, LEX nr 496188, wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06, LEX nr 505429; J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2012, str. 202). Powyższe znajduje zastosowanie również w odniesieniu do postanowień, na mocy art. 144 k.p.a. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji, czy postanowienia. Tym samym skierowanie postanowienia o zawieszeniu postępowania do osoby zmarłej, niezależnie od tego, czy organ o powyższej okoliczności wiedział, czy też nie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności wydanego aktu. Wobec wystąpienia przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd obowiązany był wyeliminować postanowienie organu I instancji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc stwierdzając jego nieważność. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 8 i art. 10 k.p.a. wskazania wymaga, że istotnie z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby organ, który wydał postanowienie zawiadomił D. P. o wniesieniu zażalenia (art. 144 k.p.,a. w zw. z art. 131 k.p.a.). Powyższe uchybienie pozostaje jednak bez znaczenia w niniejszej sprawie i nie wpływa na jej wynik (v. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 881/10). Wobec wyeliminowania postanowienia organu I instancji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, Sąd nie dokonywał oceny zgodności z prawem zawieszenia postępowania administracyjnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.