I SA/Wa 1753/09

WyrokWSA w Warszawie2010-03-08

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Dariusz Chaciński, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest częściowe stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie ustalenia odszkodowania, czy też wadliwość tej części obliguje do stwierdzenia nieważności całej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że część decyzji wywłaszczeniowej dotycząca ustalenia odszkodowania ma charakter samodzielny i może podlegać odrębnemu stwierdzeniu nieważności, nie powodując negatywnych skutków dla rozstrzygnięcia o samym wywłaszczeniu. Stwierdzenie nieważności w tej części nie wyklucza możliwości wykonania decyzji o wywłaszczeniu. Sąd uznał również, że organ nadzoru nie wykazał w sposób wystarczający rażącego naruszenia prawa przy ustalaniu odszkodowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. B. na decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący kwestionował możliwość częściowego stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oraz sposób uzasadnienia decyzji Ministra. Wojewoda wywłaszczył nieruchomość i ustalił odszkodowanie, a następnie Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Wojewody w części dotyczącej odszkodowania, uznając je za ustalone z naruszeniem prawa. Skarżący domagał się uchylenia decyzji Ministra.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja w tej części nie podlega wykonaniu. Oddalono skargę w pozostałej części.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], obie w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu ewidencyjnego [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja, w części opisanej w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałej części. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku S. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w pkt 2 dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W., obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, a w pozostałej części odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., znak: [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na przebudowie drogi krajowej nr [...], w tym dla części działki oznaczonej nr [...], położonej w obrębie [...]. Na wniosek Generalnego Dyn3ktora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 18 lipca 2003 r. Wojewoda [...] pismem z dnia 4 sierpnia 2003 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wobec części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], orzekł w pkt 1 o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność S. B. oraz w pkt 2 ustalił odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia (pkt 2). Decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia 22 lipca 2008 r., uzupełnionym pismem z dnia 6 października 2008 r., S. B. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w pkt 2, dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Pismem z dnia 18 maja 2009 r. S. B. złożył do Ministra Infrastruktury wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na brak podstaw do częściowego stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, nienależyte uzasadnienie decyzji oraz przyjęcie przez Ministra Infrastruktury częściowej wadliwości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. przy braku wskazania na rażące naruszenie prawa. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 Kpa i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 Kpa. Przepis ten w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ zauważył, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny z dnia wydania badanej decyzji, a zatem żadna z przyczyn nieważności nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracyjny. Organ nadzoru - powołując się na orzecznictwo sądowe – podał, że jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji w części. Badając kwestię zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Minister Infrastruktury ustalił, że kwestionowana decyzja, w części orzekającej o wywłaszczeniu prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie jest obarczona żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. Organ wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Organ odwołał się do uzasadnienia swej poprzedniej decyzji, w której ustalił, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przez GDDKiA, celem realizacji celu publicznego, na skutek zawiadomienia Wojewody [...] z dnia 4 sierpnia 2003 r., po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy. W decyzji tej Minister stwierdził również, że Wojewoda orzekając o wywłaszczeniu działki nr [...] był związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1613/04, w zakresie w jakim Sąd uznał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lutego 2002 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dokonała podziału działki nr [...] dla potrzeb wywłaszczenia. Minister uznał jednak, że badana decyzja zawiera wadę w postaci niezgodnego z prawem, tj. art. 128 i art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenia kwoty odszkodowania obejmującego wycenę prawa najmu [...], strat z tego tytułu, co obligowało organ do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w tym zakresie. Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisu art. 119 ust. 1 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 107 § 1 Kpa poprzez bezprawne przyjęcie, że możliwe jest częściowe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wywłaszczeniowej, podczas gdy element odszkodowawczy decyzji wywłaszczeniowej jest jej integralną i obligatoryjną częścią, poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego elementu koniecznego decyzji Wojewody [...]; 2) art. 107 § 3 Kpa poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonej decyzji polegające na ogólnikowym wskazaniu orzeczenia na podstawie którego organ dokonał stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej, przy jednoczesnym uchyleniu się od obowiązku przedstawienia szczegółowej analizy prawnej i faktycznej podjętego rozstrzygnięcia; 3) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez przyjęcie, że pkt 2 decyzji Wojewody [...] jest dotknięty wadą nieważności, przy jednoczesnym braku wykazania zaistnienia stanu "rażącego naruszenia prawa" dokonanego przez Wojewodę [...]; 4) art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię i związanie się orzeczeniem sądu administracyjnego nie orzekającego w niniejszej sprawie; 5) art. 107 § 3 Kpa poprzez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne skarżonej decyzji, a to poprzez brak odniesienia się merytorycznego i prawnego do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Minister infrastruktury zaskarżoną decyzją doprowadził do stanu, wedle którego to jego własna decyzja w rażący sposób narusza prawo i wypełnia wszelkie przesłanki do prawidłowego złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Minister Infrastruktury stwierdził bowiem nieważność części kwestionowanej decyzji. Zdaniem skarżącego częściowe stwierdzenie nieważności, w zakresie wyeliminowania z obrotu prawnego obligatoryjnego elementu decyzji wywłaszczeniowej, prowadzi w rzeczywistości do faktu polegającego na zaakceptowaniu stwierdzenia wywłaszczenia opisanej nieruchomości przy jednoczesnym braku odpłatności tak określonego aktu władztwa administracyjnego. Jednocześnie częściowe stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] czyni tę decyzję wadliwą, albowiem uchylone zostanie, co do skutków prawnych rozstrzygnięcie odszkodowawcze. W takim stanie rzeczy skutek będzie taki, że prawidłowa pod względem formalnym decyzja Wojewody [...] wskutek orzeczenia późniejszego Ministra Infrastruktury stanie się decyzją rażąco naruszającą prawo, wadliwą przez wzgląd na treść art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Skoro decyzja Ministra Infrastruktury rodzi nieważność innej decyzji administracyjnej, lecz nie przez stwierdzenie tego faktu, co do całości tej decyzji lecz przez częściowe stwierdzenie nieważności decyzji, to sama z gruntu w rażący sposób narusza prawo i naraża się na zarzut nieważności. Skarżący wskazał również, że "rażącym naruszeniem prawa" jest tylko takie jego naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wvmagań praworządności. Do skutków takich zalicza się naruszenie prawa jako następstwo zaniedbań lub naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza, wspominane już naruszenie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego czy skutki społeczno-gospodarcze. Nie ma natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony. Takie rozumienie "rażącego" naruszenia prawa wynika nie tylko z wykładni gramatycznej tego pojęcia, ale również z porównania treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa z kierunkiem wykładni analogicznego pojęcia na tle innych przepisów (por. art. 417 § 1 Kpc), a także z faktu traktowania tego naruszenia przez art. 156 § 1 pkt 2 Kpa na równi z naruszeniem rodzącym tak poważne konsekwencje, jak wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Za "rażące" należy uznać mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy S. B. wskazał, że Minister Infrastruktury w ogóle nie wykazał, że podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa przez Wojewodę [...]. Reasumując powyższe rozważania skarżący podniósł, że nawet jeśliby organ doszedł do przekonania, że rzeczywiście, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania Wojewoda [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa i decyzja ta zasługuje na stwierdzenie jej nieważności, to brak jest możliwości częściowego stwierdzenia nieważności decyzji w tej części, której umieszczenie w treści decyzji jest obligatoryjne. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie słusznym rozwiązaniem byłoby stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] w całości, względnie orzeczenie zgodnie z treścią wniosku. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia 16 listopada 2009 r. S. B. przedstawił obszerne wyjaśnienia dotyczące stanu faktycznego sprawy. W piśmie tym wskazał, że podział nieruchomości może być zatwierdzony decyzją o lokalizacji drogi krajowej. Skoro o wydanie takiej decyzji nie występował inwestor, to nie była możliwa sprzedaż działki nr [...], która nie istniała i wszczęcie w stosunku do tego gruntu postępowania wywłaszczeniowego. Skarżący podał, że postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało wszczęte bowiem nie otrzymał oferty nabycia nieruchomości o GDDKiA. Wskazał również, że sąd wieczystoksięgowy odmówił wpisu wzmianki o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do działki nr [...] jak i podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Jego zdaniem kwota odszkodowania nie odpowiada wartości działki, ponieważ biegły pominął wiele składników majątku, w tym naniesienia roślinne, pomniejszył o [...] m2 powierzchnie budynków. Wycenę sporządzono na podstawie operatu, który nie został przedstawiony przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. W ocenie skarżącego kłóci się z logiką przyjęcie, że projekt podziału zatwierdzono decyzją z 2002 r. w sytuacji, gdy ustawa wywłaszczeniowa dotycząca dróg publicznych weszła w życie w 2003 r. Nieprawidłowe jest też to, że projekt zatwierdzono jeszcze przed wykonaniem go, skoro projekt sporządzono w marcu 2002 r., a zatwierdzono w lutym 2002 r. Skarżący uważa, że ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. nie stosuje się do przebudowy drogi krajowej już istniejącej, ponieważ zgodnie z intencją ustawodawcy ustawa ta miała umożliwić powstawanie nowych dróg krajowych, a nie przebudowę dróg już istniejących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Nie można się zgodzić z twierdzeniem S. B., co do tego, że w części dotyczącej wywłaszczenia decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] jest obciążona wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na przebudowie drogi krajowej nr [...]. W pasie inwestycji znalazła się część działki nr [...] położona w W., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha , co dokumentuje mapa z projektem podziału działki nr [...], sporządzona w dniu [...] marca 2002 r., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2002 r., z której wynika, że jest ona zgodna z powołaną wyżej decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (z załącznikiem nr 1 do decyzji, stanowiącym mapę sporządzoną w skali 1:1000 zawierającą linie rozgraniczające teren inwestycji). Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego GDDKiA przedstawił właścicielowi gruntu ofertę nabycia działek nr [...] i [...] za kwotę [...] zł (doręczoną skarżącemu w dniu 13 lutego 2003 r.). Oferta ta nie została przyjęta przez S. B. (pismo skarżącego z dnia 19 lutego 2003 r. i z dnia 31 marca 2003 r.). Wobec braku możliwości nabycia działki nr [...] w drodze umowy cywilnoprawnej GDDKiA złożył Wojewodzie [...] wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do działki nr [...], w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (pismo z dnia 18 lipca 2003 r. Pismem z dnia 23 lipca 2003 r. Wojewoda [...] wyznaczył S. B. termin do zawarcia umowy sprzedaży działki nr [...] określając datę na dzień [...] lipca 2003 r. Pismo to skarżący odebrał w dniu 24 lipca 2003 r. Wobec niedojścia umowy do skutku (pismo GDDKiA z dnia 5 sierpnia 2003 r.) Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do działki nr [...] (zawiadomienie z dnia 4 sierpnia 2003 r. i pismo z dnia 6 sierpnia 2003 r.). W dniu [...] maja 2006 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem stron i biegłego rzeczoznawcy majątkowego. W toku rozprawy S. B. został zapoznany z operatem szacunkowym sporządzonym dla działki nr [...] w dniu [...] kwietnia 2006 r. przez rzeczoznawcę M. P. (protokół rozprawy). W dniu [...] lipca 2006 r. Wojewoda [...] – stosując się do oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1613/04 - wydał decyzję o wywłaszczeniu S. B. z prawa własności przysługującego do działki nr [...] na cel publiczny – rozbudowę drogi krajowej nr [...] na odcinku [...], ustaleniu z tego tytułu odszkodowania na rzecz S. B. w kwocie [...] zł oraz określił termin wydania nieruchomości GDDKiA na 60 dni liczone od dnia doręczenia decyzji właścicielowi gruntu. Przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy w zestawieniu z przepisami art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 3, art. 42 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych i stosowanymi odpowiednio (na podstawie art. 23 powołanej wyżej ustawy) art. 115 ust. 3, art. 118 ust. 1, art. 119 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji, uprawnia do twierdzenia, że w zakresie wywłaszczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nie można postawić zarzutu nieważności w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa. W tej sytuacji zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. w części dotyczącej wywłaszczenia należało uznać za zgodną z prawem. Za zasadne Sąd uznał natomiast stanowisko S. B., co do tego, że zarówno w decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], jak i decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., w części dotyczącej odszkodowania uznając, że zostało ono ustalone z naruszeniem art. 128 i art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez jakiejkolwiek analizy stopnia tego naruszenia (nieistotne, istotne, rażące), przez co naruszył przepisy art. 11, art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym budzi wątpliwości Sądu stanowisko Ministra, co do tego, że uwzględnienie w wycenie obciążającego grunt prawa najmu [...] oraz utraconych korzyści z tego tytułu narusza przepisy art. 128 i art. 154 ugn. Trzeba wskazać, że z przepisów tych nie wynika wyraźny zakaz uwzględniania w wycenie nieruchomości przeznaczonych pod drogi krajowe prawa najmu oraz utraty korzyści z tego tytułu. W tej sytuacji organ winien ocenić kwestię legalności ustalenia odszkodowania w oparciu o bardziej szczegółową analizę przepisów prawa. Przy ocenie zgodności z prawem decyzji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania Minister winien mieć na uwadze to, że organ ustalając odszkodowanie może naruszyć prawo w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tylko wtedy, gdy ewidentnie naruszy obowiązek wynikający z przepisu prawa nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych, a charakter tego naruszenia jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą praworządności. Brak wyjaśnienia kwestii legalności ustalenia odszkodowania w tym zakresie należało uznać za naruszenie art. 11, art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podziela stanowiska S. B. o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 119 ust. 1 pkt 6 ugn w zw. z art. 107 § 1 Kpa. Błędne jest twierdzenie skarżącego, że nie można stwierdzić nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania. Skarżący pomija to, że w dniu 22 września 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), na mocy której do art. 129 ugn dodano ust. 5 umożliwiający wydanie odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania m. in. w sytuacji gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania występuje sytuacja opisana w art. 129 ust. 5 ugn, ponieważ wówczas następuje pozbawienie prawa bez odszkodowania (decyzja wywłaszczeniowa, w części dotyczącej odszkodowania była od samego początku nieważna). Przepis ten – stosowany odpowiednio w sprawach wywłaszczeń pod inwestycje drogowe - jest zatem podstawą prawną do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu. Przyjęcie poglądu, że w sytuacji kwalifikowanej wadliwości części decyzji wywłaszczeniowej należało by stwierdzić jej nieważność w całości było by sprzeczne z celem wprowadzenia ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Ustawa ta w założeniu miała bowiem przyśpieszyć proces nabywania gruntów pod budowę dróg krajowych. Brak możliwości stwierdzania nieważności części decyzji w tego rodzaju sprawach znacznie opóźnił by cały proces inwestycyjny i spowodował zwiększenie jego kosztów. Warto też wspomnieć o tym, że w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowane stanowisko o dopuszczalności częściowego stwierdzania nieważności decyzji wydawanych w sprawach wywłaszczeniowych (por. np. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt IV SA 583/96 i I OSK 1961/06). Nie budzi bowiem wątpliwości to, że część decyzji wywłaszczeniowej dotycząca ustalenia odszkodowania ma charakter samodzielny, a stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie tego elementu nie wywiera żadnego negatywnego wpływu na rozstrzygnięcie o wywłaszczeniu, które, mimo to, może funkcjonować w obrocie prawnym i być wykonane. Nie można również zgodzić się z poglądem skarżącego, który twierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd zauważa, że organ nadzoru badał legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny jaki istniał w momencie wydawania kwestionowanej decyzji. Skoro więc w okresie od momentu uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1613/04 do chwili wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nie zmienił się w istotny sposób stan faktyczny i prawny sprawy, to wyrok ten wiązał w sprawie zarówno organ wywłaszczeniowy, jak i organ nadzoru. Nawiązując do zarzutów S. B. odnoszących się do wywłaszczenia nieistniejącej nieruchomości Sąd pragnie wskazać, że ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1613/04 niosła istotne konsekwencje dla sprawy wywłaszczeniowej. W wyroku tym Sąd przesądził, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania wywłaszczeniowego, do czasu zatwierdzenia podziału działki nr [...] na podstawie przepisów ugn, ponieważ decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lutego 2002 r., znak: [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zatwierdziła podział przedmiotowej nieruchomości. Skoro została wydzielona działka nr [...], to tym samym Sąd uznał, że istnieje przedmiot postępowania wywłaszczeniowego (prawo własności do wyodrębnionej nieruchomości), a jeżeli tak to decyzja o wywłaszczeniu działki nr [...] będzie nadawała się do wykonania w sensie faktycznym i prawnym. Wobec tego nie można czynić Wojewodzie [...] zarzutu, co do tego, że zastosował się do oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku i wywłaszczył grunt oznaczony jako działka nr [...]. Wbrew temu co twierdzi strona dla sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nie ma żadnego znaczenia to, że w prawomocnym wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 2008 Wojewódzki Sąd administracyjny w Krakowie nie zgodził się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowanym w wyroku z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1613/04, odnośnie tego, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zawierała rozstrzygnięcie o podziale nieruchomości. Skarżący pomija to, że ten pierwszy wyrok zapadł po wydaniu kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej i dotyczył innej sprawy administracyjnej (sprawy o zatwierdzenie podziału nieruchomości). Sąd nie podziela również zarzutu S. B., co do tego, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych nie obejmuje swym zakresem inwestycji polegających na przebudowie dróg już istniejących. Uszło uwadze skarżącego, że w prawomocnym wyroku z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 444/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się do tego zarzutu S. B. uznając, że do oceny tego zagadnienia zasadnicze znaczenie ma ocena rzeczywistego celu inwestycji, a nie nazwa jaką inwestycji nadano. Skoro w niniejszej sprawie chodziło o wybudowanie drugiej jezdni drogi krajowej nr [...] na odcinku [...], to należało uznać, że ta inwestycja mogła być realizowana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Sąd nie zgodził się też ze skarżącym, że ustalenie zbyt niskiej kwoty odszkodowania przez rzeczoznawcę majątkowego i pominięcie przy wycenie niektórych składników majątkowych posadowionych na gruncie świadczy o nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Tego rodzaju zarzut mógłby być postawiony w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. i świadczyć o istotnym (ale nie rażącym) naruszeniu przepisów normujących zasady ustalania odszkodowania za wywłaszczenie. Poza przedmiotem oceny w niniejszej sprawie pozostawały natomiast podnoszone przez skarżącego zagadnienie wyłączenia działki nr [...], z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz dokonania na podstawie decyzji wywłaszczeniowej wpisu do księgi wieczystej prawa własności do działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Tego typu sprawy są bowiem sprawami cywilnymi do rozpatrzenia których właściwy jest sąd powszechny. (art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury zastosuje się do przedstawionej w niniejszym orzeczeniu oceny prawnej i ponownie oceni, w oparciu o przepis art. 156 Kpa, zgodność z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i w zależności od dokonanej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni, zgodnie z wymogami zawartymi w przepisach art. 11 i art. 107 § 3 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło