I SA/Wa 1791/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi "[...]" S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę I. Stan faktyczny 1. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1992 r., nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz. 464 ze zm.; dalej jako: "ustawa uwłaszczeniowa") stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przez [...] Zakłady Przemysłu Bawełnianego "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej szeregiem działek, w tym również jako działki nr [...] i nr [...]. 2. B. S., M. B., T. G., T. M. i L. W. wnioskiem z dnia 30 lipca 2008 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej, wskazując że naruszała ona ich prawa jako ubiegających się o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. 3. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], stwierdził nieważność powołanej decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...] oraz stwierdził, że decyzja ta w części odnoszącej się do działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. 4. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła spółka [...] S.A. w [...], podnosząc w szczególności, że w sprawie nie zostało w sposób przekonujący wyjaśnione, iż postępowanie zwrotowe toczące się przed Starostą [...] jest kontynuacją postępowania zainicjowanego wnioskiem z 1992 r. 5. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. z uwagi na skierowanie jej do nieżyjącego S. B. i ponownie stwierdził nieważność powołanej decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...] oraz stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa w części odnoszącej się do działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części z przyczyny określonej w art. 156 § 2 Kpa, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne (użytkowanie wieczyste przeniesione aktem notarialnym na spółkę "[...]" S.A. w [...]). Minister wskazał, że nieruchomość będąca przedmiotem uwłaszczenia została wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1978 r., nr [...], w celu budowy tkalni automatycznej dla [...] Zakładów Przemysłu Bawełnianego. T. M. (następczyni prawna B. W.) i L. W. złożyły wniosek o zwrot ww. nieruchomości, który wpłynął do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu 30 marca 1992 r. Postanowieniem z dnia [...] września 1994 r., nr [...], Burmistrz Miasta [...] zawiesił postępowanie z wniosku T. M. i L. W. oraz T. G., działającego również w imieniu pozostałych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości i ich spadkobierców do czasu nadesłania postanowień spadkowych po M. B., S. T., A. T., A. G., Z. G., K. W., S. G., T. W. oraz B. W. s. I.. Organ wskazał, że w aktach sprawy postępowania zwrotowego znajdują się również wnioski o zwrot przedmiotowej nieruchomości, tj. wniosek T. M., L. W., T. G., S. B. i M. B. z dnia 25 marca 2006 r., M. L. z dnia 4 lipca 2007 r., J. K. z dnia 13 lutego 2008 r. i M. G. i M. G. z dnia 25 lutego 2008 r. Minister zauważył, że klauzula "nie narusza praw osób trzecich", zawarta w art. 2 ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej, oznacza, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie mogło nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Nieuwzględnienie natomiast tej okoliczności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, oznacza, że decyzja uwłaszczeniowa, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 2 ust. 1 ww. ustawy uwłaszczeniowej z dnia 29 września 1990 r. Odnosząc się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu organ stwierdził, że wnioski złożone w 2006 r. traktować należało jako uzupełnienie pierwotnego wniosku z 1992 r. Minister wskazał również, że [...] Zakłady Przemysłu Bawełnianego "[...]" S.A. w [...] (następca prawny jednostki uwłaszczonej), aktem notarialnym z dnia [...] marca 2000 r., Rep. A nr [...], przeniosły na rzecz "[...]" S.A. w [...] prawo użytkowania wieczystego m.in. do ww. działki nr [...] wraz ze znajdującymi się na ww. nieruchomości budynkami. Następnie "[...]" S.A. w [...] aktem notarialnym z dnia [...] października 2007 r. przeniósł prawa rzeczowe do działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], na rzecz "[...]" S.A. w [...]. W ocenie organu, w stosunku do działki nr [...] wystąpiły zatem nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by zbyto prawa rzeczowe do działki nr [...], a zatem nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej w tej części. 6. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka "[...]" S.A. w [...], zarzucając naruszenie: - art. 7 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności nieustalenie kiedy został skutecznie złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, mając na uwadze, że w aktach postępowania znajdują się wnioski z 2006 i 2007 r.; - art. 28 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że już w 1992 r. wnioski o zwrot złożyli wszyscy uprawnienie, a następnie zostały one jedynie uzupełnione, podczas gdy zawiadomienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 29 lipca 1992 r. stanowiło reakcję jedynie na wniosek złożony przez T. M. i L. W.; - art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności w części dotyczącej ustalenia, którzy byli właściciele i ich spadkobiercy ostatecznie złożyli wnioski o zwrot nieruchomości; - art. 80 Kpa poprzez uznanie na podstawie niepełnego materiału dowodowego za udowodnione okoliczności wystąpienia z wnioskami o zwrot już w 1992 r.; - art. 107 § 3 Kpa poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia, z którego nie wynika na jakich dowodach oparł się organ ustalając, że wnioski o zwrot zostały już złożone w 1992 r., a następnie tylko uzupełniane; - art. 127 § 3 Kpa poprzez nierozpoznanie ponownie sprawy przez Ministra i nieprzeprowadzenie powtórnej analizy sprawy, a jedynie oparcie się na już poczynionych w sprawie ustaleniach. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. 7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Zarzuty zawarte w skardze są całkowicie nieuzasadnione, żadne bowiem z domniemanych przez skarżącą spółkę zarzutów określonych jako naruszenie prawa procesowego nie miałoby wpływu na wynik rozstrzygnięcia w jednoznacznym stanie faktycznym. Nie budzi wątpliwości Sądu przyjęcie przez organ nadzoru, że wniosek o zwrot został złożony w 1992 r. Żaden przepis ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wymagał jako formalnego warunku, aby wniosek o zwrot złożyli wszyscy uprawnieni. Mogli oni poprzeć taki wniosek w trakcie postępowania. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej chociaż przez jednego z uprawnionych musiało skutkować zawieszeniem postępowania uwłaszczeniowego do czasu zakończenia postępowania o zwrot. Dlatego w przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom skarżącej spółki, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy kwestie związane z uzupełnieniem pierwotnego wniosku, gdyż nie zainicjowały żadnej nowej sprawy administracyjnej. 3. Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd organu o tym, że powołana decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej poprzez naruszenie praw wywłaszczonych osób i ich spadkobierców, jako "osób trzecich" w rozumieniu tego przepisu. Stanowisko to jest zgodne z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z 27 stycznia 2000 r., sygn. akt III ZP 14/99, (OSNP 2000/8/294, OSNP-wkł. 2000/6/3, Biul.SN 2000/1/2, M.Prawn. 2000/5/269, LEX nr 38852). W uchwale tej Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego) z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 roku w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust.1 i ust. 3 ustawy z 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 79, poz.464 ze zm.), jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Skutkiem takiego poglądu jest stanowisko zgodnie z którym zakaz naruszenia praw osób trzecich do nieruchomości nie jest dochowany, gdy przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej został złożony wniosek o zwrot nieruchomości (por. uchwała SN z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. akt III ZP 14/99, wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1652/06, z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1733/06, z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 43/07, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 4. W odniesieniu do nieruchomości skarżącej spółki wniosek uwłaszczeniowy będzie mógł być rozpoznany dopiero wtedy, gdy w obrocie prawnym będzie istniała decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości względnie o umorzeniu postępowania zwrotowego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.