I SA/Wa 181/22
WyrokWSA w Warszawie2022-09-05
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Łukasz Trochym, Anna Fyda – Kawula
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo wyliczyły dochód rodziny skarżącej w celu ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, a także czy uzasadnienia wydanych decyzji spełniają wymogi formalne i merytoryczne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Pomorskiego, uznając, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego. W szczególności, organy nie przedstawiły w sposób zrozumiały i przekonujący sposobu wyliczenia dochodu rodziny, co uniemożliwiło kontrolę prawidłowości ich rozstrzygnięć. Brak szczegółowych wyliczeń w uzasadnieniach decyzji naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, ocenę dowodów oraz zasadę przekonywania.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków. Wojewoda Pomorski odmówił przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając organom nieprawidłowe wyliczenie dochodu rodziny, nieuwzględnienie utraty dochodu męża oraz nieprawidłowe naliczenie zasiłków i dodatków. Skarżąca domagała się przyznania świadczeń w systemie "złotówka za złotówkę" lub w pełnej wysokości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Pomorskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) asesor WSA Anna Fyda – Kawula Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 17 listopada 2021 r. nr DSZ-V.5321.1.949.2021.AC w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Pomorskiego z 26 sierpnia 2021 r. nr 002231/ZR/08/2021.
Minister Pracy i Polityki Rodzinnej (dalej jako "Minister/organ"), decyzją z 17 listopada 2021 r., nr DSZ-V.5321.1.949.2021.AC, po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej jako "Skarżąca"), od decyzji Wojewody Pomorskiego (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z 26 sierpnia 2021 r., nr 002231/ZR/08/2021 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przedstawiając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 2 września 2020 r. Skarżącą złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. B., P. T., K. M. oraz A. M. na okres zasiłkowy 2020/2021 wraz z wnioskiem o dodateki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz rozpoczęcia nauki poza miejscem zamieszkania na dziecko K. B.. Wskazała, że ojciec K. B. – T. B. oraz ojciec dziecka P. T. – P. T., pracują poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w kraju, w którym zastosowanie mają europejskie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Pismem z 23 sierpnia 2021 r. Wojewoda przekazał według właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej w Kobylnicy wniosek Skarżącej o ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w zakresie dotyczącym dzieci: K. M. oraz A. M. z uwagi na fakt, że wobec ww. dzieci przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania.
Decyzją z 26 sierpnia 2021 r. Wojewoda odmówił przyznania Skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. B., P. T., na okres zasiłkowy 2019/2020 wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu rozpoczęcia nauki poza miejscem zamieszkania na dziecko K. B. W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy pierwszeństwo do wypłaty świadczeń, zgodnie z art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, leży po stronie ustawodawstwa polskiego. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że miesięczny dochód rodziny Skarżącej za rok 2019 w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego.
Rozpoznając złożone odwołanie Skarżącej, Minister podniósł, że podstawowym warunkiem nabycia prawa do zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodowego. Minister wyjaśnił, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł. Wyjaśnił również, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 23a ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
W ocenie Ministra, dla uzyskania przez Skarżącą świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. istotny jest zatem dochód członków rodziny Skarżącej z roku 2019. W oparciu o dokonane przez Wojewodę ustalenia Minister przyjął, że dochód rodziny Skarżącej, po zsumowaniu dochodów Skarżącej, jej męża oraz dzieci: K.B. i P. T. za 2019 r., a także dochodu córki Skarżącej – K. B. za 2021 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 750,59 zł miesięcznie za okres od listopada 2020 r. do maja 2021 r. oraz 805,17 zł za okres od czerwca 201 r. do września 2021 r. i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Skargę na powyższą decyzję Ministra wywiodła Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz decyzji Wojewody z 26 czerwca 2021 r., prawidłowe przeliczenie dochodu jej rodziny za 2019 r. wraz z późniejszymi zmianami, w tym uwzględnienie utraty dochodu jej męża od miesiąca czerwca 2021 r., a następnie przyznanie jej wnioskowanych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami. Organom zarzuciła natomiast nieprawidłowe wyliczenie dochodu rodziny oraz nie uwzględnienie do wyliczenia średnich zasiłków przysługujących w przypadku przekroczenia progu dochodowego wszystkich dzieci, na które wnioskowała o przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami. Zdaniem Skarżącej, powinna ona pobierać zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w systemie "złotówka za złotówkę" w okresie od listopada 2020 r. do maja 2021 r. oraz w pełnej wysokości od czerwca 2021 r. do końca października 2021 r.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że oprócz podania kwoty dochodu jej rodziny, ani Wojewoda ani Minister nie wskazali dokładnych wyliczeń dochodu, oraz nie wykazali wyliczeń, według których Skarżącej nie przysługują zasiłki rodzinne w systemie "złotówka za złotówkę". Ponadto podniosła, że wnioskowała również o dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej wnioskowane na A. M. oraz K. M. (trzecie i czwarte dziecko uprawnione do zasiłku rodzinnego) oraz dodatek z tytułu urodzenia dziecka wnioskowany na A. M., a także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wnioskowany na K. M., co przez organy nie zostało uwzględnione. Natomiast wszystkie jej dzieci powinny być uwzględnione w wyliczaniu dochodu na osobę w rodzinie oraz uwzględniane przy wyliczaniu średnich zasiłków wraz z dodatkami przysługującymi do tych zasiłków.
Skarżąca zakwestionowała prawidłowość wyliczeń Wojewody dotyczących wysokości dochodu córki Skarżącej – K. B. za 2019 r. Wskazała, że dochód jej rodziny tylko częściowo zgadza się z dochodem wyliczonym przez Wojewodę i Ministra. Do dochodu rodziny, zamiast dodać średniomiesięczny dochód K. B. z roku bazowego 2019 w kwocie 206,57 zł, Wojewoda błędnie dodał przychód uzyskany w miesiącu kwietniu 2021 r. który wyniósł 327,48 zł i uzyskał średniomiesięczny dochód rodziny na poziomie 4.831,02 zł, co dało dochód na osobę w kwocie 805,17 zł. Powyższe wyliczenie, w ocenie Skarżącej jest błędne, ponieważ powinien on wynosić 785,02 zł na osobę w rodzinie. Dochód wyliczony w ten sposób obowiązywałby rodzinę Skarżącej do dnia 31 maja 2021 r. gdyż wtedy mąż Skarżącej utracił zatrudnienie, zatem zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, dochodu utraconego nie uwzględnia się w wyliczeniach jeśli nie jest on nadal uzyskiwany. Jak podniosła Skarżąca orzekające w sprawie organy, przy wyliczaniu dochodu w ogóle nie uwzględnił tego faktu, tzn. tego że mąż Skarżącej od czerwca 2021 r. jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Biorąc pod uwagę powyższe wyliczenia, zdaniem Skarżącej, dochód jej rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w pełnej wysokości, jednak przekroczenie to kształtuje się na poziomie dochodów kwalifikujących do uzyskania świadczeń rodzinnych w systemie "złotówka za złotówkę" w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 maja 2021 r. A następnie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2021 r. do pobierania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w pełnej wysokości. Jak wyjaśniła Skarżąca, w jej rodzinie przekroczenie progu dochodowego na osobę wynosi 111,02 zł (według wyliczeń Skarżącej szczegółowo opisanych w uzasadnieniu skargi). Z uwagi na fakt, że organy obu instancji, nie wyjaśniły w uzasadnieniu swoich decyzji jak liczyły dochód oraz ewentualnie przysługujące Skarżącej średnie zasiłki przysługujące w przypadku przekroczenia progu dochodowego, to zdaniem Skarżącej, ciężko odnieść się do przyczyn decyzji odmownej. Brak jest bowiem ustalenia stanu faktycznego w postaci wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie oraz brak jest wyliczenia średnich zasiłków przysługujących w przypadku schematu złotówka za złotówkę, a tym samym nie udowodniono, że Skarżąca nie spełnia kryteriów dochodowych ani do pobierania zasiłków rodzinnych w pełnej wysokości ani w obniżonej wysokości (w systemie "złotówka za złotówkę"). W ocenie Skarżącej, organy nie uwzględniły w wyliczaniach średnich zasiłków przysługujących rodzinie, zasiłków wraz z dodatkami przysługującymi dzieciom A. i K. M., na które również wnioskowała o zasiłki rodzinne wraz z dodatkami.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra, oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, przeprowadzona według powyższych kryteriów oceny przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że decyzje te naruszają obowiązujące przepisy prawa.
Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako "u.ś.r."), która w art. 5 ust. 1 reguluje, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł. (ust. 2).
W przepisach u.ś.r. zdefiniowane zostały zarówno pojęcia "dochodu rodziny" jak i "dochodu członka rodziny". Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c określającym zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu (art. 3 pkt 2a u.ś.r.). Definicję legalną dochodu zawiera z kolei przepis art. 3 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, ze. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z ustanowionym kryterium dochodowym, podstawę do obliczeń kwoty dochodu przypadającej na osobę w rodzinie stanowi dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jeśli uzyskania dochodu nastąpiło w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, to osiągnięty w tym roku dochód członka rodziny dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a u.ś.r.). Jeśli uzyskania dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód rodziny powiększa się o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b u.ś.r.).
Należy także przywołać przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 1 lub 2 u.ś.r., pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Jest to tzw. mechanizm "złotówka za złotówkę", który oznaczy, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami będzie przyznawany nawet po przekroczeniu kryterium dochodowego, a kwota zasiłku rodzinnego będzie pomniejszana o kwotę równoważną kwocie przekroczenia. Minimalna kwota wypłacanych na tej podstawie świadczeń wynosi 20 zł.
Prawidłowe ustalenia organów dotyczące wysokości dochodów rodziny mają zatem dla niniejszej sprawy znaczenie podstawowe.
Następnie wskazać należy, że rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.) Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego (art. 77 § 1 k.p.a.). Środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym mogą być wszelkiego rodzaju dowody (o ile są zgodne z prawem) pod warunkiem, że mają istotne znaczenie w danej sprawie a więc mogą się przyczynić do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 75 § 1 k.p.a.). Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 k.p.a.), co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego.
Zgodnie zaś z treścią art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Należy także zwrócić uwagę na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Dla przyjęcia, że zasada dwuinstancyjności została przez organy zrealizowana konieczne jest aby rozstrzygnięcia organów w każdej instancji administracyjnej poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z nich, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć także wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Wynika to z art. 138 k.p.a., przyznającemu organowi II instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie sprostały powyższym regułom. W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, poza wskazanym powyżej przepisami art. 7, 8, 77 § 1, 80, 15 oraz 107 § 3 k.p.a. naruszony zostały również przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
Analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że nie przedstawiono w nich w sposób rzeczowy i konkretny, a przede wszystkim zrozumiały dla strony, przebiegu procesu decyzyjnego organów przy stosowaniu przepisów prawa materialnego, pozwalającego na prześledzenie racji decyzyjnych orzekających w sprawie organów. Organy I instancji zaniechał bowiem zaprezentowania w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sposobu w jaki wyliczył dochód rodziny Skarżącej – podał jedynie wartości sumaryczne dochodów rodziny Skarżącej, z których wyciągnął następnie wniosek, że przekroczone zostało kryterium dochodowego uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego. Natomiast w sprawach takich jak niniejsza, gdzie prawidłowość decyzji merytorycznej jest uzależniona od dokonania działań matematycznych, przebieg powyższych działań powinien być odzwierciedlony w uzasadnieniu takiej decyzji. Służy to bowiem możliwości jej późniejszej kontroli celem sprawdzenia prawidłowości dokonanych przez organ obliczeń. Z kolei, analiza uzasadnienia decyzji Ministra prowadzi do wniosku, że zaniechał on ponownego przeprowadzenia postępowania i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie poprzez zaniechanie weryfikacji ustaleń Wojewody, zgodnie z wymogami art. 7, 77 i 80 k.p.a., a przede wszystkim art. 15 k.p.a. Tymczasem było to niezbędne i uzasadnione, zwłaszcza biorąc pod uwagę zaprezentowane w skardze bardzo obszerne i konkretne zarzuty oraz związane z nimi stosowne wyliczenia rachunkowe, których niestety zabrakło w uzasadnieniach obu zaskarżonych decyzjach.
Taki sposób procedowania niniejszej sprawy przez organy jest również niezgodny z zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.). Podane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji motywy rozstrzygnięcia nie wyjaśniają w sposób logiczny toku rozumowania organów i nie przekonują co do trafności ich rozstrzygnięcia. Zasada ta pozostaje niezrealizowana także wówczas, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Natomiast rola sądu administracyjnego sprowadza się wyłącznie do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie do zastępowania ich w załatwianiu spraw i samodzielnego kreowania "nowych" podstaw prawnych końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Dokonując oceny w powyższym zakresie, Sąd nie rozstrzyga tym samym o meritum sprawy, gdyż nie będąc kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym nie zastępuje organów w rozpatrywaniu spraw.
W ocenie Sądu, dostrzeżone uchybienia miały zatem istoty wpływ na wynik sprawy. Nie sposób bowiem a priori założyć, że prawidłowe, wszechstronne rozpoznanie sprawy nie prowadziłoby do odmiennych wniosków niż wydanie decyzji odmawiającej przyznania Skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Pełna ocena materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia, co musi znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu w myśl art. 107 § 3 k.p.a., należy do organu administracji. O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, wada ta nie może być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron prawa rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 k.p.a.) przed sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (por. wyroki NSA sygn. akt II OSK 672/10, II OSK 1717/10, II OSK 261/11 - dostępne w CBOSA).
Końcowo odnosząc się do zarzutu Skarżącej dotyczącego tego, że Wojewoda nie rozstrzygnął jej wniosku w zakresie przyznania świadczeń na dzieci: K. M. oraz A. M., Sąd wyjaśnia, że wniosek tej w części podlega rozpatrzeniu przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (vide: pismo Wojewody z 23 sierpnia 2021 r.).
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawna, w szczególności obowiązkiem organu I instancji będzie przeprowadzenie ponownego postępowania, w ramach którego oceni i rozpatrzy wszystkie wnioski, zarzuty i dowody zgłoszone przez Skarżącą, w celu dokonania wnikliwej oceny czy Skarżącej przysługuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2019/2020 oraz w jakiej wysokości, a następnie przedstawi przekonujące argumenty na poparcie swojego stanowiska w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w całości zaskarżoną decyzję Ministra oraz decyzję Wojewody z 26 sierpnia 2021 r., nr 002231/ZR/08/2021.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło