I SA/Wa 183/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r. sprawy ze skargi H. W. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza pod Prezydenta Miasta [...] na rzecz H. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. H. W. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: ugn, wniosku z dnia 22 czerwca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 3 lutego 2016 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 4 kwietnia 2016 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. wezwał Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku. Organ nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] – w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), - na własność Skarbu Państwa. Organ wskazał, że w dniu 22 czerwca 2009 r. H. W. i Ł. W. wnieśli o rozpatrzenie wniosków o przyznanie własności czasowej złożonych w dniu 21 października 1948 r. przez poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości w odniesieniu do gruntu o pow. 245 m2 wchodzących w skład działki ew. nr [...] w obrębie [...], w przypadku niemożności ustanowienia prawa użytkowania wieczystego – o przyznanie stosownego odszkodowania. W dniu 7 lipca 2010 r do postępowania przystąpił W. F., w dniu 1 lipca 2011 r. W. W., a w dniu 4 lipca 2011 r. D. W.-P. Po rozpoznaniu wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., działając na podstawie art. 7 dekretu, odmówił D. W.-P., H. W., Ł. W., W. W. i W. F. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 245 m2 pochodzącego z nieruchomość położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], wchodzącego obecnie w skład działki ew. nr [...] w obrębie [...]. Organ podał również, że po rozpoznaniu wniosku H. W. o uzupełnienie decyzji Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. odmówił uzupełnienia ww. decyzji z uwagi na fakt, że kwestia ustalenia odszkodowania rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 ugn. Organ dodał także, że wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r. WSA w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Prawomocny wyrok wraz z aktami wpłynął do organu w dniu 3 lutego 2016 r. Następnie w dniu 18 kwietnia 2016 r. skarżący wezwał Prezydenta [...] do wykonania tego wyroku. Organ wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ zauważył również, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na: badaniu stanu prawnego, gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ugn. Organ wskazał też, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie stanu prawnego nieruchomości oraz sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Podał także, że w dniu 15 grudnia 2016 r. weszło w życie zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] wprowadzające procedurę postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dnia 27 września 2016 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Organ wyjaśnił, że w tej sytuacji zachodzi konieczność przeanalizowania sprawy po kątem nowych procedur. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15, skarżący wezwał Prezydenta [...] do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. pozostawał zatem w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny organowi Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 1500 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął roczny okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku, jak również to, że sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ugn są sprawami szczególnie skomplikowanymi. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa. Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. ma już charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem z akt sprawy wynika, że organ zaprzestał procedowania w sprawie. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 i art. 154 § 2 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa.