I SA/Wa 1835/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Skarżący – P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA") skargę na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] sierpnia 2012r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wnioskiem z 23 lutego 2013 r., uzupełnionym pismem z 5 marca 2013 r., Skarżący zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 1 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 1835/12 WSA, po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienia referendarza, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 17 września 2013 r. o sygn. akt I OZ 761/13 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") oddalił zażalenie Skarżącego na powyższe postanowienie WSA. Wnioskiem z 20 listopada 2013 r. Skarżący ponownie wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu najmu w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie z pracy żony w wysokości [...] zł. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, jest również właścicielem kamienicy w [...], którą wynajmuje. Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Po opłaceniu opłat stałych na życie jego rodzinie pozostaje kwota ok. [...] zł. Postanowieniem z 3 grudnia 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 1835/12 referendarz sądowy WSA odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 17 grudnia 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 1835/12 Sąd, po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienia referendarza, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 28 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OZ 29/14 NSA uchylił powyższe postanowienie WSA z 17 grudnia 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 1835/12. Na mocy zarządzenia Sądu z 5 lutego 2014 r., wezwano Skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi Skarżący nadesłał m.in. wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, kserokopie umów najmu lokali mieszkalnych, kserokopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, kserokopie zeznań PIT-36 za 2012 r. swoje i żony oraz kserokopię PIT/B żony za 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Pogląd taki wspiera orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się jednolicie, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA: z 23 stycznia 2013r. o sygn. akt I FZ 2/13 i II FZ 1017/12 oraz z 10 stycznia 2013r. o sygn. akt II FZ 1005/12). Ponadto, w przypadku ubiegania się przez stronę postępowania o ustanowienie na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika, sytuacja majątkowa strony nie może być jedynym kryterium rozstrzygającym o ustanowieniu pełnomocnika. Kryterium takim, choć nie wskazanym wprost w p.p.s.a., jest ustalenie, czy brak profesjonalnej pomocy prawnej (na skutek nieprzyznania prawa pomocy) może pozbawić stronę możliwości dochodzenia swoich praw. Przechodząc do oceny sytuacji majątkowej Skarżącego Sąd stwierdza, że Skarżący i jego rodzina mają zabezpieczone potrzeby bytowe. Skarżący dysponuje regularnymi dochodami z tytułu najmu w wysokości około [...] zł miesięcznie. Żona Skarżącego uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę - za listopad 2013 r. w kwocie [...] zł. Po odliczeniu opłat stałych (w tym według Skarżącego zawiera się rata kredytu w wysokości [...] zł) Skarżący i jego rodzina, dysponują kwotą około [...] zł. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, nie pozwalają zaliczyć Skarżącego i jego rodziny do kategorii osób ubogich, o jakich mowa w powołanym na wstępie orzecznictwie NSA. Podkreślenia wymaga przy tym, że zobowiązania prywatnoprawne, na które wskazuje Skarżący (spłata raty kredytu), nie korzystają z pierwszeństwa zaspokajania w stosunku do kosztów sądowych. Zauważyć należy wreszcie, że o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika (w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym) nie ma charakteru obligatoryjnego (por. postanowienie NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13). Sama konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 6 p.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez stronę zarzutów. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania i sytuację majątkową Skarżącego, brak jest przesłanek do pozytywnego rozpoznania jego wniosku i ustanowienia na jego rzecz adwokata. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, tj. zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku zaś ustanowienia na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika doszłoby niewątpliwie do nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru kosztów postępowania sądowo-administracyjnego na Skarb Państwa. Wskazać należy przy tym, że odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka Skarżącemu drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski w przypadku skargi kasacyjnej). W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.