I SA/Wa 1838/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. F. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 264/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K. F. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] czerwca 2021 r. K. F. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 264/19. Skarżący wskazał, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Powyższy wyrok został organowi doręczony 22 czerwca 2020r., pomimo upływu wyznaczonego terminu prezydent nadal nie wydał decyzji. Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w kwocie 10000 złotych, przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 10000 złotych oraz zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że podjęto szereg działań zmierzających do załatwienia sprawy, zaś obecnie zgromadzono już materiał dowodowy dający podstawę do wydania rozstrzygnięcia, sprawa jest na etapie przygotowania zawiadomienia do stron o możliwości końcowego zapoznania się z materiałami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 5 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 264/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), stwierdził że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku). Wbrew twierdzeniu skarżącego, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony dopiero 9 września 2020 r. Termin określony w wyroku upływał zatem z dniem 9 listopada 2020 r. Organ nie wydał decyzji we wskazanym terminie. Pismami z [...] września 2020 r., [...] października 2020 r. i [...] listopada 2020 r. prezydent zwracał się o udzielenie dodatkowych informacji. Pismem z [...] listopada 2020 r. prezydent w trybie art. 36 kpa poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy – 28 lutego 2021 r. Kolejne zawiadomienie w trybie art. 36 kpa organ skierował do stron [...] lutego 2021 r., wskazując jako termin zakończenia sprawy 30 kwietnia 2021 r., jest to ostatnia odnotowana czynność w sprawie. Pismem z [...] maja 2021 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku z 5 marca 2020 r. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, zatem skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że organ nadal nie rozpoznał sprawy, pomimo że termin określony w wyroku z 5 marca 2020 r. upłynął ponad rok temu, zaś ostatnie czynności w sprawie zostały podjęte ponad osiem miesięcy temu. Nie zostały również dotrzymane terminy wskazane przez organ w trybie art. 36 kpa, tj. 28 lutego i 30 kwietnia 2021 r. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości 3000 złotych – która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa – oraz stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] po wyroku z 5 marca 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu uzasadnione jest przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych, która mieści się w zakresie określonym w art. 154 § 6 ppsa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, uznając że koszty sądowe stanowi wpis od skargi w kwocie 200 złotych.