I SA/Wa 1846/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-28

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, która nie posiadała zdolności prawnej do bycia stroną postępowania, jest obarczona wadą nieważności?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej jest obarczona wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa. Status strony postępowania wygasa z chwilą śmierci, a zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, zgodnie z którymi osoba fizyczna posiada zdolność prawną od urodzenia do śmierci. Wydanie decyzji wobec osoby nieżyjącej skutkuje jej nieważnością, niezależnie od tego, czy organ posiadał wiedzę o śmierci strony.
Stan faktyczny
Skarżący B.G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] sierpnia 2018 r., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wnioskiem tym skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] lutego 2007 r. oraz orzeczenia Prezydium RN z dnia [...] maja 1961 r. Skarżący zarzucił, że decyzje SKO były wydane wobec osób zmarłych, co stanowi rażące naruszenie prawa. WSA w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji SKO.
Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz poprzedzających ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego B. G. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji i umorzenia postępowania. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 sierpnia 2012 r., nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego B. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku B. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] i umorzono z powodu bezprzedmiotowości postepowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...], utrzymało powyższa decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność punktu I orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1961 r., którym odmówiono dotychczasowym właścicielom J. P. i M. K. prawa własności czasowej do części gruntu o powierzchni 559 m2 z nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] nr hip. [...] wynoszącej w całości 932 m2 i jednocześnie stwierdziło iż wszystkie budynki znajdujące się na przejmowanym gruncie przechodzą na rzecz Państwa. Jednocześnie organ uznał, że powyższe orzeczenie zostało wydane z naruszaniem prawa. W dniu 12 stycznia 2012 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek B. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] i umorzyło z powodu bezprzedmiotowości postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...]. Następnie, w dniu 30 sierpnia 2012 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek B. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. We wniosku tym nie zawarto nowych zarzutów, wnosząc jedynie o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i o stwierdzenie nieważności na podstawie przepisu art. 156 § 1 k.p.a. zarówno decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], jak również orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę organ nie dopatrzył się zaistnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., które mogłyby powodować wadliwość badanej decyzji. Decyzję wydał organ właściwy, była ona pierwszą decyzją w sprawie i skierowano ją do stron, nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Ponadto zdaniem organu decyzja ta nie narusza prawa wobec czego żądanie stwierdzenia jej nieważności z przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. również nie mogło zostać uwzględnione. Organ podziela stanowisko, iż dysponentem postępowania nadzorczego, które nie zostało wszczęte z urzędu jest wnioskodawca. Żaden przepis prawa nie stanowi o braku możliwości modyfikacji wniesionego wniosku, jego uściślenia czy ograniczenia. Zatem zarzut B. G. w tym przedmiocie, iż niedopuszczalne było dokonanie w niniejszej sprawie zmiany treści wniosku przez następczynię prawną J. P. jest zdaniem organu całkowicie chybiony. Bezspornym jest, że ostatecznej oceny zasadności wniosku i jego zakresu dokonuje orzekający w sprawie organ administracji publicznej, który także z własnej inicjatywy może ograniczyć się do stwierdzenia nieważności tylko części decyzji administracyjnej (orzeczenia) jeśli w toku postępowania okaże się, że jest ona jak w przedmiotowej sprawie tylko w części wadliwa. Tymczasem część orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] maja 1961 r. (jego punkt 2) jest niewątpliwie niewadliwa, ponieważ uwzględniono wniosek dekretowy. Nietrafny jest także zarzut, iż bez zgody (akceptacji) wszystkich stron postępowania nie jest możliwe dokonanie jakiejkolwiek zmiany treści żądania wniosku który zainicjował postępowanie nadzorcze czy jego zakresu. Także w tym przypadku żaden przepis prawa nie obliguje do wyrażenia zgody na taką zmianę przez pozostałych uczestników postępowania. Tego rodzaju wymóg byłby absurdalny i niemożliwy do spełnienia w sytuacji, gdyby strony jak nierzadko się zdarza pozostawały w konflikcie lub gdyby prowadzenie postępowania nie leżało w interesie wszystkich jego stron. B. G. podobnie jak pozostałe strony postępowania nadzorczego w którego wyniku została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., poinformowano pismem z dnia 4 września 2006 r. o tym, że dobiega końca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności 1 punktu orzeczenia z dnia [...] maja 1961 r. dotyczącego nieruchomości przy ul. [...]. W wyznaczonym przez organ terminie strony postępowania mogły zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. B. G. otrzymał powyższe zawiadomienie na adres swojego zamieszkania w dniu 11 września 2006 r. W wyznaczonym terminie ani też w terminie późniejszym nie wyraził on swej dezaporobaty i braku zgody na zmianę treści pierwotnego wniosku. Z tego wynika, że nie zostały w żaden sposób ograniczone w postępowaniu nadzorczym jego uprawnienia jako strony postępowania, zaś zmiana treści wniosku nie spotkała się z jego sprzeciwem. Nie zakwestionował on też w trybie art. 127 § 3 k.p.a. podjętej [...] lutego 2007 r. decyzji, która również została mu prawidłowo doręczona. Trudno zatem zdaniem organu zgodzić się z zarzutami naruszenia jakichkolwiek jego praw tą decyzją, sformułowanymi dopiero wiele lat (5) po jej wydaniu. Nietrafne są także zdaniem organu zarzuty wniosku odnośnie konieczności kontynuowania postępowania które zostało zakończone decyzją SKO w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. i utrzymującą ją w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] października 2001 r. Decyzje te bowiem zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Warszawie sygn. akt I SA 3143/01 z dnia 20 lutego 2004 r., wobec czego postępowanie z wniosku J. P. a następnie J. P. prowadzone było od początku. Sąd wbrew twierdzeniu wnioskodawcy w tej sprawie nie dokonał w swym wyroku oceny prawidłowości merytorycznej decyzji Kolegium. Uchylenie obu decyzji nastąpiło wyłącznie z powodu uchybień formalnych niezapewnienia udziału w postępowaniu jednej z jego stron, M. K. Orzeczenie administracyjne oceniane decyzją SKO w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. podjęte zostało wyłącznie na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co wynika wprost z treści jego komparycji. Bezzasadny jest zatem zarzut, że jako podstawa prawna podane zostały przepisy Zarządzenia Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 28 sierpnia 1957 r. w sprawach normatywu urbanistycznego dla niskiego budownictwa mieszkaniowego. Przywołano je tylko w treści uzasadnienia orzeczenia. Kolegium oceniając kwestię zgodności z prawem punktu I orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] maja 1961 r. odniosło się do ustaleń ogólnego planu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robot Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. za nr [...], obowiązującego w dacie podjęcia orzeczenia. Kopia tego planu wraz z częścią opisową została udostępniona temu organowi administracji przez Archiwum Państwowe [...], zatem jest to dokument noszący cechy autentyczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku sygn. akt I SA/Wa 162/07 z dnia 25 maja 2007 r. opublikowanym w LEX nr 347005 stwierdził: "Brak wskazania w decyzji odmawiającej prawa własności czasowej dokładnych danych planu zagospodarowania przestrzennego jest z pewnością wadliwe ale nie można tej wady traktować jako rażąco naruszającej prawo, gdyż plan taki był aktem normatywnym powszechnie obowiązującym w stosunkach lokalnych. Treść jego była ogólnie dostępna i opublikowana". Plany zagospodarowania z lat 1956 i 1961 zakwestionowały swymi wyrokami sądy administracyjne z uwagi na niedopełnienie obowiązku prawidłowego ich opublikowania. Zarzut wniosku niewyjaśnienia do jakiego planu SKO odniosło się w swej decyzji jest zatem zdaniem organu całkowicie bezzasadny. W konkluzji organ stwierdził iż badana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], jest zgodna z prawem. Nie naruszono nią żadnego z wyszczególnionych we wniosku B. G. przepisów prawa, zwłaszcza w sposób rażący, wobec czego żądanie stwierdzenia jej nieważności było niemożliwe do spełnienia. Organ nie dopatrzył się też innych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. obligujących go do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zdaniem organu zasadne też było umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...]. Skoro Kolegium decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], stwierdziło nieważność punktu I orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...], stwierdzając iż ww. orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym obarczone jest wadą o jakiej mowa jest w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a decyzja ta jest ostateczna, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] Nr [...], stało się bezprzedmiotowe. Sprawa objęta żądaniem B. G. z dnia 12 stycznia 2012 r. została bowiem rozpatrzona decyzją administracyjną, która posiada przymiot ostateczności. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. G. zarzucając jej: naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.c. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], podczas gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] skierowana była do osób zmarłych – W. Z., J. K., K. K. oraz orzekała o ich prawach i obowiązkach, jako stron postępowania, pomimo iż jako osoby nieżyjące nie posiadali oni zdolności prawnej i nie mogli być stroną postępowania, co skutkuje nieważnością decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] z powodu naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.c. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez brak prawidłowego ustalenia strony postępowania w której wydana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], poprzez skierowanie jej do osób zamarłych W. Z., J. K., K. K. a w konsekwencji rażące naruszanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., podczas gdy wyłącznie prawidłowym rozstrzygnięciem byłoby uchylenie tej decyzji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz rozstrzygniecie o istocie sprawy z uwagi, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., dotknięta jest sankcją nieważności; naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.pa. w zw. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...] obowiązywał ogólny plan zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. za nr [...] reg. [...], (dalej "Plan z 1931"), a w konsekwencji rażące naruszanie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) z uwagi na ocenę przesłanki planistycznej decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1961 r., nr [...], na podstawie nieobowiązującego wzorca planistycznego, gdyż zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa w tej dacie obowiązywał Ogólny Plan Etapowy i Kierunkowy [...] z dnia [...] stycznia 1961 r. i t jego postanowienia powinny stanowić przesłanki oceny wniosku dekretowego. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów : uwierzytelnionego przez notariusza postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 1989 r. sygn. akt [...] na podstawie którego spadek po zmarłej[...] października 1988 r., ostatnio zamieszkałej w [...] przy ul. [...] m [...], K. K. na mocy testamentu z dnia [...] marca 1988 r. otwartego i ogłoszonego w PBN w [...][...] stycznia 1989 r. sygn. akt [...] nabył w całości H. K., uwierzytelnionego przez notariusza postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. sygn. akt [...], na podstawie którego spadek po J. K. zmarłej dnia [...] listopada 2003 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałej w [...] przy ul. [...] nr. [...] na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...] stycznia 1999 r. Rep. [...] nr [...], sporządzonego przez notariusz E. R., otwartego i ogłoszonego na rozprawie dnia 5 stycznia 2005 r. nabyli : syn M. K. i córka E. K. w 1/2 części każde, uwierzytelnionego przez notariusza postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] maja 1991 r. sygn. akt [...], na podstawie którego spadek po W. Z. ostatnio zamieszkałym w [...] przy ul. [...] m. [...] zmarłym dnia [...] października 1986 r. z mocy dziedziczenia ustawowego nabyły: żona H. że S. Z. oraz córki B. M. z Z. M. i U. z Z. S. po 1/3części spadku każda z nich; odpisu z księgi wieczystej [...] prowadzonej dla lokalu nr [...] z budynku przy ul. [...]; odpisu z księgi wieczystej [...] prowadzonej dla lokalu nr [...] z budynku przy ul. [...]; odpisu z księgi wieczystej [...] prowadzonej dla lokalu nr [...] z budynku przy ul. [...]; na okoliczność : zgonu K. K. w dniu [...] października 1988 r. tj. przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] oraz przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; zgonu J. K. w dniu [...] listopada 2003 r. tj. przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]; oraz przed wydaniem decyzji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; zgonu W. Z. w dniu [...] października 1986 r. tj. przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]; oraz przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. W przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit a i c) p.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oraz decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. W obszernym uzasadnieniu odniesiono się szczegółowo do przedstawionych wyżej zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.), powoływaną dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Sąd uznał iż zarówno zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r., jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. obarczone są wadą o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu poprzez stwierdzenie ich nieważności. Kolegium prowadziło bowiem postępowanie czyniąc jego stronami osoby nieżyjące w dacie ich wydania. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07). Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednak zarówno doktryna jak i wypracowane już orzecznictwo sądowe wskazują, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek ma zdolność prawną od chwili urodzenia od chwili urodzenia aż do smierci. Skoro charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią, to, w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108; wyrok NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ przepis art. 156 § 1 k.p.a. w ogóle, nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Ponadto organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym. Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że decyzja z dnia [...] lutego 2007 r., decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r. i decyzja z dnia [...] sierpnia 2018 r. skierowane zostały do osób nieżyjących tj. K. K. (która jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 1989 r. zmarła [...] października 1988 r.), J. K. (która jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. zmarła [...] listopada 2008 r.) oraz W. Z. (który jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 1991 r. zmarł w dniu [...] października 1986 r. Wszystkie wyżej wymienione postanowienia znajdują się w aktach przedmiotowej sprawy. W rozpoznawanej sprawie uczestniczył następca prawny K. K. jej mąż, któremu doręczono powyższe decyzje, uczestniczyła też jedna ze spadkobierczyń W. Z. H. Z., ale nie uczestniczyły jego córki B. M. i U. S. W sprawie nie uczestniczyli też następcy prawni J. K., M. K. i E. K. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu uczestnikami postępowania i adresatami decyzji winni więc być następcy prawni zmarłych uczestników postępowania. Rozpatrując ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie i prawidłowo ustalą aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło