I SA/Wa 1861/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 11 lutego 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 560/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M.S. sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. S. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r. M. S. (dalej jako skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 560/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] obecnie przy ul. [...] o nr hip. [...] opow. [...] m2 w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze podniesiono, że organ otrzymał akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem 28 grudnia 2016 r., termin określony w ww. wyroku upłynął z dniem 28 kwietnia 2017 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu oraz dwóch wyroków wymierzających grzywnę Prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości co najmniej 20.000 złotych, przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do zakończenia postępowania niezbędne jest uzupełnienie dokumentacji w zakresie daty w jakiej spadkobiercy dawnego właściciela nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością, zwłaszcza w części dotyczącej obecnej ulicy [...]. Ponadto wskazano, że podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 560/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] obecnie przy ul. [...], o nr hip. [...] o pow. [...] m2 - w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 28 grudnia 2016 r. i od tej daty, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 28 kwietnia 2017 r. Wyrokiem z 19 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 1000 złotych i stwierdził, że bezczynność w wykonaniu wyroku nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Następnie wyrokiem z 29 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 2000 złotych i stwierdził, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po raz trzeci wyrokiem z 21 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 5000 złotych, stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa oraz przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2500 złotych. Niekwestionowaną okolicznością jest też to, że pomimo kolejnych wyroków w przedmiocie niewykonania wyroku w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 560/16 Prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z 29 września 2016r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywnami, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dwukrotnie wyższej niż ostatnio wymierzona, tj. dziesięciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 29 września 2016 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy pomimo kolejnych pisemnych wezwań do jego wykonania. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trzykrotnie już ukarał go grzywną za niewykonanie przedmiotowego wyroku, dwukrotnie stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa a raz przyznał od niego sumę pieniężną na rzecz skarżącej. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną - mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Przewidziana w art. 154 § 7 ppsa suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma ta pełni funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w rozpoznaniu wniosku oraz trzech kolejnych wyroków stwierdzających bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez Prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 4000 złotych. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad cztery lata temu, jak również fakt, że jest to czwarty z kolei wyrok stwierdzający bezczynność w wykonaniu wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).