I SA/Wa 1880/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E.K. i K.W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K. i K. W. sumę pieniężną w kwocie po [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K. i K. W. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K. i K. W. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] listopada 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość: położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już dwukrotnie organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł, określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznana suma przywróci ich zaufanie do organów, a jednocześnie skłoni Prezydenta do sprawnego i efektywnego prowadzenia postępowania. Jednocześnie zadośćuczyni ona skarżącym krzywdę, jaką ponieśli wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że nadal gromadzi materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zachodzi jeszcze konieczność wkreślenia na zdjęciach lotniczych (przesłanych przez Wojskowe Biuro Historyczne) z lat 1947-1960 granic dawnej nieruchomości hipotecznej, o czym pismem z [...] lipca 2021 r. organ poinformował pełnomocnika stron i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] lipca 2015 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] września 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] listopada 2021 r., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] czerwca 2021 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 24 kwietnia 2015 r., okoliczność, że jest to już trzecia skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2275/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości [...] zł, zaś wyrokiem z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2008/17 – wymierzono [...] zł grzywny) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ, po otrzymaniu w dniu [...] lipca 2015 r. odpisu prawomocnego wyroku z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15 przez ponad dwa lata nie podjął żadnych czynności w sprawie. Do działania nie zmobilizowało organu również wydanie przez Sąd w dniu 21 kwietnia 2016 r. wyroku wymierzającego mu grzywnę w związku z niewykonaniem ww. orzeczenia. Pierwsze czynności w sprawie podjęto dopiero w listopadzie 2017 r., kiedy to organ wystąpił do szeregu instytucji (sądów rejonowych, Archiwum Państwowego [...] i jednostek organizacyjnych Urzędu [...]) o nadesłanie dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, zaś następne w kwietniu 2018 r. (wystąpiono do Wojskowego Biura Historycznego o nadesłanie zdjęć lotniczych gruntu z lat 1955-60) oraz w sierpniu 2018 r. (zwrócono się do sądu rejonowego o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłej stronie), a to na skutek wydania przez Sąd drugiego wyroku wymierzającego grzywnę (w dniu 24 stycznia 2018 r.). Kolejne działania miały miejsce dopiero w lipcu 2019 r., kiedy to wydrukowano informacje z rejestru gruntów i z ksiąg wieczystych, jak również wstąpiono do Ministerstwa Finansów o wskazanie, czy przedmiotowa nieruchomość objęta była układem indemnizacyjnym i czy wypłacono za nią poprzednim właścicielom odszkodowanie. Choć w pierwszej połowie 2020 r. nastąpiło zintensyfikowanie działań w sprawie (por. pisma do: pełnomocnika skarżących z [...] kwietnia 2020 r, Biura Infrastruktury, Zarządu Dróg Miejskich, Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...], Archiwum Państwowego [...] z [...] maja 2020 r., Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A., Polskiej Spółki Gazowniczej, Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z [...] czerwca 2020 r.), to już później, aż do dnia wniesienia trzeciej skargi na niewykonanie wyroku z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 192/15 (tj. 14 lipca 2021 r.), organ nie podjął już żadnej czynności, która wskazywałaby na gromadzenie materiału dowodowego. W tej sytuacji nie można uznać za usprawiedliwienie bezczynności, przywoływanej w odpowiedzi na skargę okoliczności, że w sprawie zachodzi jeszcze konieczność wkreślenia na zdjęciach lotniczych (przesłanych przez Wojskowe Biuro Historyczne) z lat 1947-1960 granic dawnej nieruchomości hipotecznej. Nie można również przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i dwukrotnego wymierzenia grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] listopada 2010 r., a przede wszystkim nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.