I SA/Wa 1886/15

WyrokWSA w Warszawie2016-02-24

Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Elżbieta Lenart, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, który został przeznaczony pod budowę drogi, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania prawa własności czasowej do gruntu przeznaczonego pod drogi, ponieważ takie przeznaczenie jest sprzeczne z istotą prawa własności czasowej, które powinno zapewniać ogólną dostępność i możliwość korzystania z nieruchomości przez społeczeństwo. Przeznaczenie gruntu pod drogi publiczne naruszałoby interes społeczny i nie mogłoby być pogodzone z indywidualnymi uprawnieniami właściciela czasowego.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie, która została przeznaczona pod budowę drogi. Organy administracji dwukrotnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r. odmawiającej przyznania tego prawa, uznając, że przeznaczenie gruntu pod drogi uniemożliwiało jego przyznanie byłemu właścicielowi. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisu dekretu z 1945 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skarg D. P. i W. E. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi. D. P. i W. E. wnieśli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 1950 roku. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] będąca własnością Z. z F. (zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 5 maja 1948 r., nr [...] ) została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. nr 14, poz. 130). Obecnie nieruchomość ta wchodzi w całości w skład stanowiących drogę (ul. [...]) działek ewidencyjnych: nr [...] z obrębu [...] - własność [...] pozostająca w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich oraz dz. ew. nr [...] z obrębu [...]- własność [...], pozostająca w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich. W dniu 23 września 1948 r. do Zarządu Miejskiego [...] wpłynął wniosek W. E. o przyznanie mu za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...]. Prezydent [...] orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] maja 1950 r. odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...] w uzasadnieniu wskazując, iż zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony jest dla zamierzonych przez ZOR inwestycji w zakresie społecznego budownictwa. Ministerstwo Budownictwa decyzją nr [...] z dnia [...] października 1950 r. utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...]maja 1950 r. w uzasadnieniu podając, iż zaskarżoną decyzję zatwierdza z powodów w niej podanych. W dniu 12 września 2011 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie wpłynął wniosek W. E. reprezentowanego przez adw. A. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 1950r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, bowiem na żadnym etapie postępowania nie wykazano, aby korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. [...] Urząd Wojewódzki przekazał ww. wniosek przy piśmie z dnia 21 marca 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało ww. wniosek przy piśmie z dnia 24 sierpnia 2012 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Do akt sprawy złożono dokumenty stwierdzające następstwo prawne po byłej właścicielce nieruchomości położonej przy ul. [...]. Umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza K. J. w P. w dniu 19 stycznia 1948 r., Rep. Nr [...] Z. P. darowała swojemu synowi W. E. między innymi wszelkie swoje prawa do nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], hip. [...]. W. E. zmarł w dniu 28 grudnia 2005 r. w P., a spadek po nim nabyli: córka D. P. z d. [...] i syn W. E. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I Ns [...]). Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku W. E., Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa nr [...] z dnia [...] października 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...]. Organ wskazał, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod drogi spowodowało, iż korzystanie z przedmiotowego gruntu przez prywatnego właściciela nie dało się pogodzić z jego przeznaczeniem wskazanym w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...]. Skoro nieruchomość została przeznaczona pod drogi, nie mogła być przyznana byłemu, prywatnemu właścicielowi. W dniu 26 sierpnia 2014 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynął wniosek, złożony w ustawowym terminie przez D. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. Z treści wniosku D. P. wynikało ogólne niezadowolenie z podjętej przez organ nadzoru decyzji, wnioskodawczyni nie precyzowała żadnych konkretnych zarzutów. Rozpatrując ponownie sprawę rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., organ wskazał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju w zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. uznał, że organy dekretowe prawidłowo odmówiły przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto organ ustalił, że kwestionowane orzeczenia nie są obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., i w związku z powyższym odmówił stwierdzenia ich nieważności. Podstawą materialno-prawną do wydania przedmiotowej decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1950 r. był przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), który determinował treść rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o przyznanie własności czasowej. Stosownie do art. 7 ust. 2 dekretu gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Obowiązujący w danym okresie plan zagospodarowania przestrzennego winien zatem stanowić punkt wyjścia dla organów rozpatrujących wnioski dotychczasowych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 września 1999r. sygn. akt IV SA 787/98, publ. Lex nr 47874, podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1780/07, publ. Lex nr 366201). Skoro, zgodnie z założeniami dekretu z dnia 26 października 1945 r., odmowa przyznania własności czasowej możliwa była jedynie wówczas, gdy dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z funkcją zapisaną w planie zagospodarowania, należało ustalić, czy rzeczywiście obowiązujący w dacie orzekania przez organy dekretowe plan zabudowy przewidywał dla terenu przedmiotowej nieruchomości takie funkcje, które uniemożliwiały dalsze korzystanie z niej przez dotychczasową właścicielkę. W trakcie prowadzonego postępowania organ nadzoru ustalił, że w dacie wydania kwestionowanych decyzji nieruchomość [...] położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] była objęta Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego [...] uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy m.st. Warszawy w dniu 6 maja 1949 r. Na barwnym wydruku planu oznaczono położenie przedmiotowej nieruchomości - ozn. nr hip. [...] , która w całości znajduje się na terenach przeznaczonych wyłącznie pod drogi (opracowanie uprawnionego geodety z dnia 25 października 2013 r.). Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty wskazują, że w dacie orzekania na opisanej nieruchomości znajdował się budynek stary murowany, mieszkalny, doszczętnie wypalony i częściowo zburzony, ewentualnie do odbudowy po usunięciu elementów uszkodzonych. Powyższe wskazuje, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowała się zabudowa, której charakter był sprzeczny z założeniami planu zagospodarowania przestrzennego. Korzystanie przez dotychczasową właścicielkę z gruntu, który według planu przeznaczony był pod drogi pozostawało w sprzeczności z jej przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Bezspornym jest, że drogi ze swej istoty winny być dostępne dla wszystkich uczestników ruchu, powinny mieć charakter publiczny, ogólnonarodowy, a to musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 1948 r. Nr 54, poz. 433) budowa i utrzymanie dróg publicznych, a więc państwowych, powiatowych i gminnych należało do kompetencji właściwych organów administracji państwowej oraz właściwych związków samorządu terytorialnego (art. 12 ustawy). Tym samym przyznanie byłej właścicielce własności czasowej gruntu przewidzianego w planie zabudowy pod drogi naruszyłoby bez wątpienia interes społeczeństwa uprawnionego do swobodnego korzystania z dróg. Zatem koniecznym było podporządkowanie komunikacji drogowej - jej utrzymania i niezakłóconego funkcjonowania - niezależnym organom administracji państwowej. Pozostawienie dróg w gestii podmiotów prywatnych nie dałoby tej gwarancji i narażałoby użytkowników dróg. chociażby w sytuacjach kryzysowych, na niepewność prawidłowego, swobodnego i bezpiecznego korzystania z infrastruktury drogowej przez ogół społeczeństwa na tych samych prawach. Ponadto utworzenie przez Skarb Państwa specjalnego funduszu drogowego z przeznaczeniem na budowę, rozbudowę i naprawę dróg uniezależniało ich właściwy stan od dobrej woli prywatnego właściciela. Stąd przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości ozn. nr hip. [...] pod ulice stanowiące dobro o charakterze ogólnonarodowym, publicznym, uniemożliwiało dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli. Organ ustalił również, że dawna nieruchomość ozn. nr hip. [...] faktycznie zajęta została pod budowę drogi - ulicy [...]. W następstwie powtórnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ nie stwierdził, aby istniały nowe okoliczności stanowiące przesłankę do zmiany rozstrzygnięcia wydanego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. D. P. i W. E. wnieśli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 1950 roku. Obie skargi zawierały zbieżną treść i zarzuty. Skarżący zarzucali: 1. Naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: brak ustaleń organu w zakresie czy dotychczasowe korzystanie przez skarżącego z nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją w żadnym przypadku nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego czy tylko w części, 2. Naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji oraz uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak szczegółowego uzasadnienia czy i w jaki sposób korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, 3. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy rażąco narusza ona przepisy prawa i dotknięta jest jedną z wad, która skutkować winna stwierdzeniem jej nieważności, 4. Naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu na obszarze m.st. Warszawy, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sam fakt przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania na cele publiczne wykluczał możliwość przyznania skarżącemu prawa użytkowania wieczystego na podstawie wyżej wymienionego przepisu. Zarzucając powyższe skarżący wnosili na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, Skarżący podnosili, że w niniejszej sprawie, odmowę stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości organy, uzasadniły tym, że teren nieruchomości został przeznaczony pod budowę drogi. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ wydał orzeczenie bez przeprowadzenia postępowania w wymaganym zakresie, nie ustalił z byłym właścicielem jak zamierza użytkować przedmiotowy grunt oraz, czy pozostaje to w kolizji z zapisami obowiązującego planu. W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w granicach przedstawionych wyżej należało uznać, że decyzje organu odpowiadają prawu, co skutkowało oddaleniem skarg. Na wstępie wskazać należy, że warunkiem uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej była możliwość pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, Dz. U. Nr 50 poz. 279). Musiał to być plan obowiązujący w dacie orzekania przez organy dekretowe. Przepisy dekretu zobowiązywały organy rozpatrujące tzw. wnioski dekretowe do badania przeznaczenia terenu nieruchomości w obowiązującym planie zabudowy. Było to jedyne i podstawowe kryterium decydujące o treści rozstrzygnięcia. Przechodząc natomiast do kwestii poprawności oceny legalności orzeczeń dekretowych odmawiających byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej, to każda z przewidzianej planem z 1948r. funkcji o charakterze użyteczności publicznej, tj. pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, budownictwo społeczne, place publiczne, parki, skwery, ogrody oraz drogi i inne linie komunikacyjne wraz z urządzeniami pomocniczymi stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą przyznania dawnym właścicielom prawa własności czasowej. Wprawdzie samo przeznaczenie pod użyteczność publiczną jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2008 r. I OPS/5/08 (ONSAiWSA 2009/2/18), nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy), na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z celami użyteczności publicznej, dokonywać należy w oparciu o kryteria obiektywne. Niemniej ocena czy założone w planie przeznaczenie nieruchomości na określone cele, w tym cele użyteczności publicznej, umożliwia przyznanie byłemu właścicielowi własności czasowej uwzględniać musi realną możliwość wykorzystania przezeń grunt na te cele, przy złożeniu nieingerowania przez podmioty trzecie w przynależne mu do niego jako czasowemu właścicielowi prawa podmiotowe. Pamiętać bowiem należy, że instytucja własności czasowa w świetle przepisów dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze zm.) ukształtowana została, jako szczególna forma prawa własności, a nie prawo na rzeczy cudzej (por. Jan Wasilkowski, Prawo rzeczowe w zarysie, Wyd. PWN Warszawa 1957 r. s.184). W konsekwencji z prawem tym związane były także atrybuty właściwe dla własności, a więc uprawnienie (w granicach przez ustawy określonych) do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób, czy rozporządzenie rzeczą. Oczywiście sposób korzystania z nieruchomości przez właściciela czasowego mógł być określony w umowie (art. 103 zd. pierwsze Prawa rzeczowego), jednakże umowa taka nie mogła, analogicznie jak ma to miejsce obecnie w przypadku prawa użytkowania wieczystego, prowadzić do naruszać istoty tego prawa. Użyteczność publiczna jest natomiast – jak wskazywano w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego - integralnie związana z zaspokajaniem zbiorowych potrzeb społeczeństwa na poziomie ogólnej dostępności. Stąd, w ocenie Sądu, przeznaczenie terenów pod budowę budynków i urządzeń użyteczności publicznej, placów publicznych, skwerów, ogrodów czy dróg i innych linii komunikacyjnych, wykluczało by funkcje te mogły być realizowane w ramach własności czasowej przez podmiot indywidulany. Nie sposób bowiem byłoby pogodzić uprawnienia właściciela czasowego z koniecznością zapewnienia ogólnej dostępności do obiektów, o których mowa w planie jeśli zlokalizowane miałby być na nieruchomości, na której przynależne mu prawo on wykonuje. Orzeczenie o przyznaniu prawa własności czasowej do spornego gruntu nie mogłyby w jakikolwiek sposób ograniczać uprawnienia tegoż właściciel do korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób, czy też w tym zakresie przynależne mu uprawnienia wyłączać. Stanowią one wszak element konieczny tego prawa rzeczowego. Brak z kolei prawnej możliwości pozbawienia właściciela czasowego powyższego uprawnienia powodował, że ewentualne przyznanie takiego prawa, nie byłoby zgodne z istotą założonej w planie ogólnodostępności obiektów zlokalizowanych na gruncie, a jednocześnie z ww. przyczyn wykluczałoby zapewnienie realizacji celu użyteczności publicznej, prowadząc w efekcie do możliwości faktycznego ograniczenia przez właściciela czasowego ogólnej dostępności do gruntu. Tym bardziej, że pozytywne rozpatrzenie wniosku dekretowego nie prowadziłoby do powstania po stronie byłego właściciela jedynie uprawnienia do "korzystania z gruntu", jak by mogło się wydawać z pobieżnej wykładni, prowadzonej wyłącznie na gruncie dyspozycji art. 7 ust. 2 dekretu, lecz jak już wskazano, przyznania prawa rzeczowego ze wszystkiego tego konsekwencjami prawnymi (por. wyrok NSA z 6 listopada 2014 r. I OSK 598/13 Lex nr 1598209). Z tego względu każda z przywołanych wyżej funkcji przewidzianych planem z 1948.r. uprawniała organ dekretowy do podjęcia negatywnej dla byłego właściciela decyzji. Niezależnie od powyższego, oceniając legalność negatywnych orzeczeń dekretowych podjętych w odniesieniu do nieruchomości, nie powinno się zdaniem Sądu abstrahować także od faktycznych zamierzeń jakie na nieruchomości tej ówczesne władze zamierzały zrealizować, które - co istotne - z postanowieniami planu z 1948 r. były zbieżne. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że w dacie wydania decyzji dekretowych nieruchomość [...] położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] była objęta Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego [...] uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy m.st. Warszawy w dniu 6 maja 1949 r. (plan ten był wówczas planem obowiązującym). Na barwnym wydruku planu oznaczono położenie przedmiotowej nieruchomości - ozn. nr hip. [...], która w całości znajduje się na terenach przeznaczonych wyłącznie pod drogi (opracowanie uprawnionego geodety z dnia 25 października 2013 r.). Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty wskazują, że w dacie orzekania na opisanej nieruchomości znajdował się budynek stary murowany, mieszkalny, doszczętnie wypalony i częściowo zburzony, ewentualnie do odbudowy po usunięciu elementów uszkodzonych. Powyższe wskazuje, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowała się zabudowa, której charakter był sprzeczny z założeniami planu zagospodarowania przestrzennego. Korzystanie przez dotychczasową właścicielkę z gruntu, który według planu przeznaczony był pod drogi pozostawało w sprzeczności z jej przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ słusznie przyjął, że drogi ze swej istoty winny być dostępne dla wszystkich uczestników ruchu, powinny mieć charakter publiczny, ogólnonarodowy, a to musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 1948 r. Nr 54, poz. 433) budowa i utrzymanie dróg publicznych, a więc państwowych, powiatowych i gminnych należało do kompetencji właściwych organów administracji państwowej oraz właściwych związków samorządu terytorialnego (art. 12 ustawy). Tym samym przyznanie byłej właścicielce własności czasowej gruntu przewidzianego w planie zabudowy pod drogi naruszyłoby bez wątpienia interes społeczeństwa uprawnionego do swobodnego korzystania z dróg. Zatem koniecznym było podporządkowanie komunikacji drogowej - jej utrzymania i niezakłóconego funkcjonowania - niezależnym organom administracji państwowej. Pozostawienie dróg w gestii podmiotów prywatnych nie dałoby tej gwarancji i narażałoby użytkowników dróg. chociażby w sytuacjach kryzysowych, na niepewność prawidłowego, swobodnego i bezpiecznego korzystania z infrastruktury drogowej przez ogół społeczeństwa na tych samych prawach. Ponadto, utworzenie przez Skarb Państwa specjalnego funduszu drogowego z przeznaczeniem na budowę, rozbudowę i naprawę dróg uniezależniało ich właściwy stan od dobrej woli prywatnego właściciela. Stąd przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości ozn. nr hip. [...] pod ulice stanowiące dobro o charakterze ogólnonarodowym, publicznym, uniemożliwiało dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli. Organ ustalił również, że dawna nieruchomość ozn. nr hip. [...] faktycznie w całości zajęta została pod budowę (poszerzenie) drogi - ulicy [...] Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że przy takim przeznaczeniu terenu w planie nie mogło być ono pogodzone z korzystaniem z tej nieruchomości przez poprzednich właścicieli. Przy sprawach opartych o tak ustalony stan faktyczny i prawny nie ma przy tym znaczenia czy szczegóły rozwiązania komunikacyjnego miały być przedstawione w następnym planie, bowiem istniał plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie wydania decyzji dekretowej. Orzekając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ rozstrzyga bowiem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2011r., I OSK 796/10). Organ dokonał zatem prawidłowej wykładni przepisów a wydane decyzje nie naruszały prawa a zwłaszcza przywołanych w skardze przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 k.p.a. czy art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło