I SA/Wa 1916/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi L. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/15 1. wymierza Prezydentowi m [...] grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m [...] na rzecz L. K. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m[...] na rzecz L. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., I SAB/Wa 44/15, uwzględniającym skargę L. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] działka nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] lipca 2015 r. Wobec niewykonania powyższego wyroku Sądu oraz na skutek skargi L. K., Wojewódzki Sad Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2016 r., I SA/Wa 245/16 nałożył na organ grzywnę w wysokości 1.000 zł w związku z niewykonaniem powyższego orzeczenia Sądu i stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zaś w pozostałym zakresie skargę oddalił. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1, 2 i 3 wyrokiem z 20 czerwca 2017 r. I OSK 2066/16, a sprawa została ponownie przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 9 listopada 2017 r., I SA/Wa 1564/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 zł. Sąd stwierdził ponadto, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 16 listopada 2018 r., I SA/Wa 1260/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8.000 zł, za niewykonanie wyroku z 28 kwietnia 2015 r. oraz stwierdził, ze bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismami z [...] lutego 2020 r. i z [...] maja 2020 r. L. K. wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku z 28 kwietnia 2015 r. W skardze datowanej na [...] lipca 2020 r. na niewykonanie powyższego orzeczenia, orzekającego o bezczynności organu, skarżąca L. K. wniosła o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 20.000 zł, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy zasądzonej grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent [...] nie zakończył postpowania w sprawie, pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd, dwukrotnego wymierzenia grzywny w związku z niewykonaniem wyroku oraz wezwań do jego wykonania. Ostatnie czynności w postępowaniu organ podjął blisko 4,5 roku temu. W ocenie skarżącej doznaje ona krzywdy związanej z przewlekłym prowadzeniem postępowania. Ma ponadto poczucie rażącej niesprawiedliwości i pozbawienia jakiejkolwiek ochrony jej ważnych interesów w zetknięciu z machiną administracyjną. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na skomplikowany charakter sprawy, który wymaga podjęcia wielu czynności. Podniósł, że w toku postępowania występował do m.in. Archiwum Państwowego [...], Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], Ministerstwa Finansów o przekazanie dokumentacji dot. przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zlecił rozliczenie geodezyjne nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Uwzględniając skargę sąd, w myśl art. 154 § 7 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] działka nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi [...] lipca 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał [...] września 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 9 listopada 2017 r., I SA/Wa 1564/17 i z 16 listopada 2018 r., I SA/Wa 1260/18, wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 5.000 zł i 8.000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po czym skarżąca po raz kolejny w 2020 r. wezwała Prezydenta do wykonania tego wyroku Sądu. Wezwanie to pozostało jednak bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowanie. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 8.000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił fakt jej uprzedniego nałożenia w łącznej kwocie 13.000 zł. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby organ po otrzymaniu w dniu [...] lutego 2020 r. prawomocnego wyroku z 16 listopada 2018 r., I SA/Wa 1260/18 wymierzającego grzywnę w kwocie 8.000 zł, podjął jakiekolwiek czynności, mające na celu załatwienie przedmiotowej sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzający grzywnę, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu warszawskiego, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanej przez nią wysokości, co skutkowało przyznaniem jej sumy w kwocie 1.000 zł. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu. Wskazać należy, że ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie 1.000 zł. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (8.000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...]. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).