I SA/Wa 1970/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-09
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Monika Sawa, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1956 r. o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości, złożony w 2008 r., został złożony z zachowaniem terminu wynikającego z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 r. został złożony po terminie. Organ prawidłowo ustalił, że objęcie gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło skutecznie na podstawie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym z 25 listopada 1948 r., co oznaczało, że 6-miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upływał 25 maja 1949 r. Wniosek złożony w listopadzie 1955 r. był zatem spóźniony, co uniemożliwiało stwierdzenie nieważności pierwotnego orzeczenia.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1956 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Po wielokrotnych postępowaniach przed organami administracji i sądami, ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że wniosek skarżących z 2008 r. (reprezentujący pierwotny wniosek z 1955 r.) został złożony po terminie wynikającym z dekretu warszawskiego. Skarżący zarzucili naruszenie art. 153 p.p.s.a. oraz błędną interpretację przepisów dotyczących objęcia gruntów w posiadanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi L. H. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę
Decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku L. H. i J. S. (dalej jako: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z [...] czerwca 2018 r. znak [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1956 r. nr [...], w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008 r. skarżący wystąpili do Prezydenta [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...], ozn. nr hip. [...]1 i przejęciu przez Skarb Państwa budynku położonego na tym gruncie.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Prezydent [...] na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] powołany wyżej wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., nr [...]w odniesieniu do części gruntu zw. z własnością lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, jednak wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie, natomiast w pozostałym zakresie stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] z powodu braku podstawy prawnej do jego wydania.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Następnie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2203/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi skarżących uchylił powołane wyżej decyzje Samorządowego Kolegium w [...] z dnia [...] września 2012 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1956 r., nr [...].
W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2015 r.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1334/15, uchylił przytoczone wyżej decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i z dnia [...] lutego 2015 r.
Kolejny raz rozpatrując wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] umorzyło w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1956 r., wskazując, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia administracyjnego z uwagi na to, że nie jest ono ostateczne, gdyż wniesiono od niego odwołanie do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, które to odwołanie nie zostało dotychczas rozpatrzone.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wystąpili o odtworzenie akt przedmiotowej sprawy w celu stwierdzenia, czy zostało rozpatrzone odwołanie złożone przez byłych właścicieli od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1956 r. i przesłanie kopii decyzji od tego odwołania na adres Kancelarii.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2016 r.
Z tą decyzją również nie zgodzili się skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 lipca 2017 w sprawie o sygn. I SA/Wa 768/17 po rozpoznaniu skargi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...];
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku L. H. i J. S. (dalej jako: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2018 r. znak [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1956 r. nr [...], przedmiocie odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2018 r. .
W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że wniosek o przyznanie własności czasowej złożyły w dniu [...] listopada 1955 r. J. S. i K. B. Niniejszy wniosek należy traktować jako wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], co wynika wprost z wyroków sądów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie. Dla oceny legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1956 r. nr [...] istotne jest jednak ustalenie, czy wniosek z [...] listopada 1955 r. złożony został z zachowaniem 6 – miesięcznego terminu, o jakim mowa w przepisie art. 7 ww. dekretu.
Zdaniem organu wniosek został złożony po terminie. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 4 dekretu terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę [...] gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę [...] (Dz. U. R.P. Nr 16, poz. 112) oraz rozporządzenie Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Przepis § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. stanowił, iż obejmowanie w posiadanie przez gminę [...] gruntów na obszarze [...], nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego [...], podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz przez rozplakatowanie. W ogłoszeniu zamieszczonym w dniu [...] listopada 1948 r. w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] zawiadomiono o objęciu w posiadanie wszystkich pozostałych, dotychczas nie objętych przez gminę, nieruchomości [...], znajdujących się między zachodnim brzegiem [...] oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta. Organ wskazał, że jego zdaniem, wbrew stanowisku skarżących, w myśl § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r., następowało w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego [...], podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz przez rozplakatowanie. Z treści tego przepisu wynika wprost, że chodzi o wszelkie nieprzejęte dotychczas grunty. Organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2002 r., sygn. akt I OSK 617/11, w którym Sąd ten stwierdził, że w orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, iż w momencie kiedy objecie gruntu w posiadanie, które nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. było wadliwe, to nie było ono skuteczne (wyrok NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1622/07). Organ podniósł, że NSA nie uzależnia tej bezskuteczności od ewentualnego, w jakikolwiek sposób wyeliminowania tego objęcia z ogłoszenia, a jedynie przyjmuje, że nie nastąpiło to objęcie. Taką koncepcje przyjął również Sąd I instancji, który wskazał, że nie objęto przedmiotowego gruntu na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r. gdyż ogłoszenie o objęciu zamieszczone w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] było bezskuteczne, zatem objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę [...] nastąpiło w terminie późniejszym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie ogłoszenie o objęciu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Ogłoszenie to obejmowało w pkt. I całą lewobrzeżną [...] i w związku z tym najpóźniej w dniu 25 listopada 1948 r. gmina [...] weszła w posiadanie gruntu i od tego momentu powinien być liczony 6 – miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust 1 dekretu o gruntach [...]" Wobec powyższego organ przyjął, że 6 - miesięczny termin do złożenia wniosku dla nieruchomości położonej w [...]przy [...], upływał w dniu [...] maja 1949 r. Wniosek z [...] listopada 1955 r. został zatem złożony po terminie wynikającym z art. 7 ust 1 dekretu. W konsekwencji nie można stwierdzić nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...]orzeczeniem administracyjnym z [...] marca 1956 r. nr. [...] .
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli L. H. i J. S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 , art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w zakresie wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1334/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 768/17 co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2. § 8 pkt 1 i § 5 ust 1 rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz. U. Nr 16 poz. 112) oraz § 1 rozporządzenia z 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. nr 6 poz. 43) i wydanego na jego podstawie Dziennika Urzędowego nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z 11 kwietnia 1949 r. poprzez błędną interpretację, a przy tym naruszenie zasady lex retro nono agit, wynikającej z art. 7 i 8 kpa.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o
uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1956 r., sygn. akt [...] o nieprzyznaniu poprzednim właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], nr hip. [...] i przejęciu przez Skarb Państwa budynku położonego na powyższym gruncie, z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżący wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była już trzykrotnie przedmiotem orzekania przez tutejszy sąd, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., I SA/Wa 1334/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lutego 2015 r. a następnie wyrokiem z 12 lipca 2017 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia 3 października 2016 r.
Wobec powyższego kolejne rozstrzygnięcia organów administracji powinny zapaść w warunkach związania wynikającego z wyroków sądów, w tym z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r. oraz wyroku z 12 lipca 2017 r. Trzeba mieć bowiem na uwadze bezwzględnie obowiązujący przepis art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", z którego wynika, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, chyba że zmienił się stan faktyczny lub stan prawny sprawy (por. np. wyrok NSA z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1082/15). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, podkreślenia bowiem wymaga, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wydając pierwszą decyzję w sprawie posiadało już wiedzę, że od orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r. zostało złożone odwołanie, a poszukiwania decyzji organu drugiej instancji zakończyły się wynikiem negatywnym. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę skarżącą i w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy orzekały dwukrotnie sądy administracyjne.
W związku z powyższym, konieczne było ustalenie czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydając ponownie decyzje (po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1334/15 oraz po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2017 r, gdyż do obu odwołują się skarżący) uwzględniło to co zostało "przesądzone" przez sąd orzekający w sprawie. I tak, Sąd wówczas wskazał, że "nie podziela oceny SKO odnośnie charakteru pisma J. S. i K. B. z dnia [...] listopada 1955 r., skierowanego do [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów Komunalnych w [...]. W ocenie sądu pismo to należy traktować jako wniosek spadkobierców byłego właściciela, złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. (...) To, że ówczesny "organ dekretowy" uznał w orzeczeniu z dnia [...] marca 1956 r., że były właściciel nie złożył wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu nie oznacza, że za taki wniosek nie można traktować obecnie pisma z dnia [...] listopada 1955 r. (...) Z uwagi na odmienne stanowisko organu nadzoru, co do charakteru pisma z dnia [...] listopada 1955 r., organ pominął analizę, czy pismo traktowane jako wniosek dekretowy może być uznane za złożone z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu od objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Decyzja SKO z dnia [...] czerwca 2015 r. takiej analizy w ogóle nie zawierała, natomiast w poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] lutego 2015 r. jedynie w końcowym fragmencie marginalnie odniesiono się do ewentualnych skutków wadliwego objęcia gruntu w posiadanie, na tle regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Tę dodatkową, wyrażoną jedynie na marginesie, konstatację SKO w omawianej kwestii Sąd orzekając ponownie uznał za nie wyczerpującą. Zdaniem Sądu organy nadzoru nie odniosły się do argumentów strony, powtórzonych następnie w skardze do sądu, odnośnie tego, czy wadliwe objęcie w posiadanie (czy o takiej wadliwości można w ogóle mówić?) w okolicznościach tej sprawy może prowadzić do skutku, że sześciomiesięczny termin jest wciąż otwarty. Sąd wskazał, że takiej oceny "za organ" nie może dokonać sąd, który jedynie kontroluje działalność administracji (art. 3 § 1 p.p.s.a.)." W konsekwencji, Sąd wówczas stwierdził, że organ nie dokonując wspomnianych wyżej rozważań naruszył art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nawet bowiem uznanie, że termin do złożenia wniosku dekretowego nie został zachowany (czego sąd na tym etapie "za organ" przesądzić nie może), to sam fakt uznania pisma z [...] listopada 1955 r. za wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego może prowadzić do innej oceny orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., niż taka, że wydane zostało bez podstawy prawnej. W konsekwencji inne może być też rozstrzygnięcie w kwestii stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z [...] marca 1956 r."
Rozpoznając ponownie sprawę na skutek skargi skarżących do decyzji SKO wydanych po wyroku z 10 grudnia 2015 r. Sąd uznał, że pomimo powyższych wskazań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy uznały, że zaistniała bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., którą organy upatrują w ustaleniach, że skoro od orzeczenia Prezydium z dnia [...] marca 1956 r. zostało złożone odwołanie do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, które nie zostało rozpoznane, to w konsekwencji może dojść do uchylenia orzeczenia Prezydium. Sąd podkreślił , że w okolicznościach tej konkretnej sprawy Kolegium w postępowaniu nadzorczym działało w granicach związania wskazaniami Sądu wynikającymi z wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r. a dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, przed żadnym organem administracji postępowanie odwoławcze w sprawie się nie toczy. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zarzuty skargi co do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a i w uzasadnieniu wyroku z 12 lipca 2017 r. wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy w decyzji będącej obecnie przedmiotem rozpoznania organ uznał, że wniosek został złożony po terminie.
Dokonując ponownie analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 4 dekretu terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę [...] gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę [...] (Dz. U. R.P. Nr 16, poz. 112) oraz rozporządzenie Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43).. Przepis § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. stanowił, iż obejmowanie w posiadanie przez gminę [...] gruntów na obszarze [...], nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego [...], podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz przez rozplakatowanie. W ogłoszeniu zamieszczonym w dniu [...] listopada 1948 r. w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] zawiadomiono o objęciu w posiadanie wszystkich pozostałych, dotychczas nie objętych przez gminę, nieruchomości [...], znajdujących się między zachodnim brzegiem [...]oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) grunt uważa się za objęty w posiadanie - w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - z dniem dokonania przez Zarząd Miejski ogłoszenia o sporządzonym protokole w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego w [...]. A zatem, paragraf ten określa w jakim momencie następuje objęcie gruntu w posiadanie.
Nie ulega wątpliwości, iż na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia w dniu 31 marca 1947 r. zostało wydane stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] o objęciu w posiadanie przez gminę [...] gruntu położonego przy [...] w [...]. W wyroku z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 156/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził prawomocnie kwestie, iż to objęcie było objęciem wadliwym, bowiem nastąpiło z naruszeniem przepisów powołanego rozporządzenia, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia.
Należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, iż w momencie kiedy objęcie gruntu w posiadanie, które nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. było wadliwe, to nie było ono skuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1622/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie uzależnia tej bezskuteczności od ewentualnego, w jakikolwiek sposób wyeliminowania tego objęcia z ogłoszenia, a jedynie przyjmuje, iż nie nastąpiło to objęcie. Taką koncepcję przyjęły również Sądy rozpoznające niniejszą sprawę wskazując, że nie objęto przedmiotowego gruntu przy [...] w [...] na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r., gdyż ogłoszenie o objęciu zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] było bezskuteczne oraz nakazały zbadać czy w związku z tym termin do objęcia tego gruntu w posiadanie był nadal otwarty.
Rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 1946 r. zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), które weszło w życie z dniem 10 lutego 1948 r. Przepisy nowego rozporządzenia znacznie uprościły procedurę obejmowania gruntów stanowiąc, że obejmowanie w posiadanie przez gminę [...] gruntów na obszarze tej gminy, nie objętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszenia Zarządu Miejskiego [...], podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych, wydawanych w [...] oraz przez rozplakatowanie. Przepis § 3 rozporządzenia wprowadzał zasadę, w myśl której grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. W niniejszej sprawie organy wypełniając zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadnie ostatecznie przyjęły, iż objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę [...] nastąpiło w terminie późniejszym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie ogłoszenie o objęciu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Ogłoszenie to obejmowało w pkt I całą [...] i w związku z tym najpóźniej w dniu 25 listopada 1948 r. gmina [...] weszła w posiadanie gruntu położonego przy [...] w [...] i od tego momentu powinien być liczony 6 - miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach [...] tj. do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej danej nieruchomości. A zatem stwierdzić należy, że 6 - miesięczny termin do złożenia wniosku, upływał w dniu 25 maja 1949 r. (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2012 r. I OSK 617/11
Bezsprzeczne jest, iż w niniejszej sprawie wniosek taki został złożony [...] listopada 1955 r. Organy prawidłowo oceniły, kierując się wskazaniami Sądu, czy termin do złożenia wniosku jest nadal otwarty. Następnie na podstawie całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie uznały, że wniosek ten został złożony po terminie. Konsekwencją takich ustaleń organu był prawidłowy wniosek, że wobec nie złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu w terminie, nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym nieuzasadnione jest stanowisko skarżących, że organ nie wypełnił zaleceń zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r. i 10 grudnia 2015 r. Podkreślić przy tym należy, że przepisy dekretu nie przewidują żadnych wyjątków od zasady terminowego złożenia wniosku. Istotny jest wyłącznie fakt złożenia wniosku przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 7 dekretu, w terminie określonym w tym przepisie. Termin jest jeden dla każdego, a początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie. Tym samym nie można także mówić o naruszeniu zasady działania prawa wstecz.
Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organy na podstawie zebranych w sprawie dowodów, wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, prawidłowo ostatecznie ustaliły stan faktyczny sprawy, a następnie trafnie przyjęły, że wniosek został złożony po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu gdyż objęcie gruntów w posiadanie przez Gminę nastąpiło skutecznie na podstawie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...]. Decyzję w tym zakresie wyczerpująco uzasadniły , a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie niezbędne wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a..
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło