I SA/Wa 1977/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-07
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Jolanta Dargas, Emilia Lewandowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego przez organy pomocy społecznej, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek, mieści się w granicach uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy oraz możliwości finansowe organu?Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej, przyznając zasiłek celowy, działają w ramach uznania administracyjnego, które obejmuje ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz możliwości finansowych organu. Nawet jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia, organ nie jest zobowiązany do jego przyznania w oczekiwanej wysokości, a jego decyzja musi uwzględniać ograniczone środki finansowe i potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie celowość wydatkowania środków.Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na obsługę przydomowej oczyszczalni. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na dochody wnioskodawcy z zasiłków okresowych i celowych oraz jego sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając uznaniowy charakter przyznawania zasiłków celowych i możliwości finansowe organu. A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając błędy w ustaleniach stanu faktycznego i uchybienia logiczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w sprawie zasiłku celowego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 4 sierpnia 2017r. A. K. zwrócił się do Kierownika GOPS w [...] z kolejnym wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na obsługę przydomowej oczyszczalni.
Ww decyzją Wójt Gminy [...] odmówił zainteresowanemu wnioskowanego świadczenia. Organ ustalił dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawcy to zasiłek okresowy.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że wnioskodawca zamieszkuje dom składający się z 5 izb, wyposażony we wszystkie media, posadowiony na działce siedliskowej, która była własnością Z. K. - zmarłej 2015r. Wnioskodawca jest rozwiedziony, posiada czworo dzieci, w tym dwoje na których ma ustalone alimenty w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa są dorosłe i prowadzą samodzielne oddzielne gospodarstwa, zamieszkują w [...]. Organ wskazał, że kwestia własności została uregulowana, a spadkobiercą po zmarłej Z. K. został wnuk D. K.. Wnioskodawca w dniu 3 lipca 2017 podpisał kontrakt socjalny, który przewiduje m.in. podjęcie działań przez wnioskodawcę w celu rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu opłat za energię, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, wniesienie pozwu o obniżenie alimentów na dzieci, podejmowanie działań w celu znalezienia pracy na terenie gminy oraz wystąpienie do spadkobiercy o zapłatę należnego zachowku lub do pełnoletnich dzieci o dobrowolne płacenie alimentów w brakującej kwocie do zaspokojenia potrzeb.
Organ odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia miał na względzie otrzymane przez wnioskodawcę w miesiącu lipcu i sierpniu 2017r. zasiłki okresowe i celowe przyznane przez GOPS w [...] (w ogólnej kwocie [...] zł), ponadto wnioskodawca otrzymał w m-cu lipcu 2017 zasiłek okresowy za zaległe miesiące tj. grudzień 2016r, styczeń 2017 i kwiecień, maj czerwiec 2017 oraz zasiłek celowy (ogólna kwota otrzymanych zasiłków okresowych i celowego to kwota [...] zł) przyznane decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez wnioskodawcę. Organ wskazał ponadto, że co prawda żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie reguluje o częstotliwości ubiegania się o zasiłek celowy, to nie może pomoc mieć charakteru comiesięcznego regularnego wsparcia. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Pan K. w sierpniu 2017r. złożył 6 wniosków o przyznanie zasiłków celowych. Organ przyznał 3 zasiłki celowe w wysokościach [...] zł, [...] zł i [...] zł., natomiast średnia wysokość udzielonych zasiłków w sierpniu dla osób uprawnionych w gminie [...] wyniosła [...] zł. Organ wskazał, że w okresie od stycznia do lipca 2017r. wydatkował [...] zł, tj. [...] % rocznego budżetu. Organ podkreślił, że w okresie jesienno-zimowym ze względu na konieczność ogrzewania mieszkań, większe zużycie prądu i rozpoczęcie roku szkolnego generują zwiększone wydatki w rodzinach posiadających dzieci, jest znacząco wyższa niż w okresie wiosenno-letnim, w 2016r. o 100%.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę wskazało, że podstawę materialnoprawną do przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm.) i przywołało ich treść.
Kolegium podniosło, że wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Organ pomocy społecznej załatwia sprawę według uznania administracyjnego. Ma on prawo wyboru rozstrzygnięcia w zależności od zaistniałych okoliczności. Przy podejmowaniu decyzji tenże organ musi rozważyć, czy w obrębie jego działania są także inne osoby znajdujące się w podobnej lub gorszej sytuacji życiowej i materialnej. Nie bez znaczenia pozostaje też kwestia wielkości środków finansowych, jakimi na te cele dysponuje ośrodek pomocy społecznej.
Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż A. K. mieszka samodzielnie w domu o powierzchni [...] m2. Budynek jest wyposażony we wszystkie media. Dom jest posadowiony na działce siedliskowej [...]. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym skarżącego od wielu lat. Na mocy testamentu nieruchomość w całości odziedziczył syn wnioskodawcy D. K. po zmarłej matce wnioskodawcy Z. K.. Dom, w którym zamieszkuje wnioskodawca wyposażony jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, pralka, kuchnia mikrofalowa), a nawet ponadstandardowy (ekspres do kawy, dwa telewizory, urządzenie wielofunkcyjne (fax, ksero, drukarka, komputer).
Podczas prowadzonych wywiadów środowiskowych przez organ I instancji wnioskodawca wyjaśnił, że nie jest możliwe wystąpienie o zachowek przez niego, ponieważ utraciłby miejsce zamieszkania. Syn musiałby bowiem sprzedać nieruchomość, a on sam stałby się bezdomnym z niewielką kwotą pieniędzy. Ponadto sprzedaż nieatrakcyjnej nieruchomości jest niepewna i w ogóle nie wiadomo, czy kiedykolwiek znalazłby się kupiec.
Z oświadczenia złożonego przez skarżącego oraz wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący w miesiącu licu 2017r. nie uzyskał żadnego dochodu, nie korzystał też z karty płatniczej syna, nie podejmuje żadnej pracy, jest zarejestrowany w PUP w [...] jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, ponadto otrzymuje pomoc rzeczową żywnościową od syna, znajomych i sąsiadów. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że syn również ponosi częściowo wydatki utrzymania domu i opłacania rachunków. Była żona opłaca mu comiesięczne rachunki za telefon komórkowy. Wnioskodawca użytkuje również samochód, którego właścicielem na mocy testamentu jest syn D. K., który ponosi koszty jego utrzymania. Właściciel nieruchomości D. K. oświadczył, że pomaga ojcu w zakresie utrzymania domu, wnoszenia opłat za energię, zakupu drewna opałowego na zimę, zakupu jedzenia dla ojca oraz karmy dla psów, co średnio miesięcznie wynosi ok. [...] zł.
Wnioskodawca wykonał badania diagnostyczne, (w tym: usg jamy brzusznej, rtg klatki piersiowej, badania w poradni chorób naczyń i onkologicznej), które nie potwierdziły wystąpienia schorzeń. Nie przyjmuje żadnych stałych leków. Obecnie wykonuje badania diagnostyczne dotyczące schorzeń kręgosłupa (choroba zwyrodnieniowa z zespołem bólowym) oraz badania kardiologiczne (zaburzenia rytmu serca), otrzymał skierowanie na badanie ECHO serca. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 sierpnia 2017r. wynika, że pacjent jest w trakcie diagnozy kardiologicznej i do czasu postawienia rozpoznania nie może pracować fizycznie.
Kolegium biorąc pod uwagę, że skarżący w miesiącu lipcu nie uzyskał dochodu oprócz dochodu z tytułu zasiłku okresowego w wysokości [...] zł, a w zaspakajaniu bieżących potrzeb korzysta z pomocy rzeczowej od syna, sąsiadów i znajomych stwierdziło, że wnioskujący ze względu na osiągnięty dochód i bezrobocie spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania pomocy w postaci zasiłku celowego.
Kolegium decyzjami z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] oraz [...] przyznało skarżącemu zasiłek okresowy w ogólnej kwocie [...] zł (na okres 1 miesiąca) oraz [...] zł (na okres 1 miesiąca) na zaspokojenie bieżących potrzeb, ponadto decyzją z dnia [...].07.2017r. Nr [...] przyznano skarżącemu zasiłek okresowy na okres na okres 3 m- cy w łącznej wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] przyznano skarżącemu zasiłek celowy na pokrycie części zakupu drewna opałowego w wysokości [...] zł.
Na złożone wnioski w maju, czerwcu i lipcu 2017r. decyzją z dnia [...].07.2017 nr [...] przyznano zasiłek celowy w kwocie [...] zł., decyzją z dnia [...].07.2017r. nr [...] przyznano zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Decyzjami z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] i [...] przyznano skarżącemu zasiłki okresowe w kwocie [...] zł i [...] zł, decyzją z dnia [...] lipca nr [...] przyznano zasiłek okresowy na okres trzech miesięcy w wysokości po [...] zł miesięcznie (okres od lipca do września), decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia [...] sierpnia 201 lx. i od m-ca sierpnia przyznano zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzjami z dnia [...].08.2017r. Nr [...] i Nr [...] oraz [...] przyznano zasiłki celowe w wysokości [...] zł, [...] zł oraz [...] zł.
Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję - odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia miało również na względzie, że wnioskodawca nie jest osobą nieporadną, korzysta nieodpłatnie z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna, byłej żony, sąsiadów i znajomych. Syn opłaca w większości rachunki z tytułu utrzymania domu, za to ojciec dba o jego własność, utrzymuje dom w należytym porządku, opiekuje się dwoma psami, z których jeden należy do syna. Skarżący nie jest osobą samotną, pomimo iż samotnie gospodaruje i zamieszkuje w domu syna, ma dorosłe dzieci - syna i córkę, którzy wspierają ojca w trudnej sytuacji (również materialnie). W dniu 30.05.2017r. przeprowadzono również wywiad środowiskowy z synem wnioskodawcy D., który oświadczył, że ojciec jest pełnomocnikiem w zarządzaniu jego nieruchomością, w miarę możliwości ponosi część kosztów z tym związanych. Ojcu pomaga w formie rzeczowej, pomaga w utrzymaniu domu, ponosi opłaty za energię, zakup drewna opałowego, zakup karmy dla psów, zakup jedzenia dla ojca. Pomoc rzeczowa świadczona jest na ok. [...] zł miesięcznie. D. K. prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i synem, odmówił podania dochodu swojej rodziny, obciążenia finansowe rodziny to [...] miesięcznie.
Ponadto zdaniem Kolegium wnioskodawca będący w wieku produkcyjnym, zobowiązał się w zawartym kontrakcie socjalnym w celu poprawy własnej sytuacji do poszukiwania pracy, wystąpienia o należny mu zachowek lub alimenty od dorosłych dzieci na pokrycie własnych kosztów utrzymania.
Kolegium przywołało treść wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych i stwierdziło, że podziela pogląd, iż pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, ale niekoniecznie służy zaspokajaniu ich potrzeb w całości. Osoba ubiegająca się o pomoc winna podjąć własne działania w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej. Zainteresowany winien mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może polegać na wyrównaniu wszystkich niedostatków nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna pełni bowiem jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości podopiecznych, którzy zobowiązani są do czynienia starań o rozwiązywanie swoich problemów życiowych przede wszystkim we własnym zakresie.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K. zarzucając jej błąd w ustaleniach stanu faktycznego, uchybienia logice przy uzasadnianiu decyzji i pominięcie przez SKO istotnych okoliczności sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanych zasiłków przez Sąd.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że działanie telefonu umożliwiającego kontakt z lekarzem w celu ustalenia wizyty czy prostej konsultacji, skoro jest się pacjentem kardiologa i ortopedy, posiadanie opału na zimę, działanie kanalizacji w mieszkaniu, dostępność do energii elektrycznej, wody i innych podstawowych zdobyczy cywilizacji stanowią niezbędną potrzebę życiową umożliwiającą "życie w warunkach odpowiadających godności człowieka". Przywołana kilkakrotnie przez SKO okoliczność możliwości finansowych organu pomocy społecznej, nie ma absolutnie w niniejszej sprawie zdaniem skarżącego zastosowania, w sytuacji gdy przez ponad pół roku organ wykorzystał 21% posiadanych środków, zamiast 58% (i to w sytuacji, gdy środki były wypłacane w ciężkim zimowym okresie styczeń-marzec 2017r.)
Skarżący podniósł, że od 2012r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy i co 2 m-ce stawia się tam w wyznaczonym terminie. Posiada kartę aktywnego poszukiwania pracy w ramach kontraktu socjalnego z GOPS. Art.41 u.p.s. wskazywany przez SKO nie ma wobec skarżącego zastosowania, ponieważ sprawa dotyczy zwykłego zasiłku celowego a nie zasiłku specjalnego. Kwota z zachowku nie starczy na pokrycie długów, wynikających z bezprawnych działań objętych roszczeniami w stosunku do Skarbu Państwa.
Skarżący wniósł o przyznanie przez Sąd miesięcznie połowy kwoty wydatkowanej przez Państwo na utrzymanie osoby w Domu Pomocy Społecznej, a wówczas zobowiązuje się do niewystępowania o zasiłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej.
Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57).
Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżący nie pozostaje bez wsparcia finansowego GOPS opisując przyznaną pomoc. Jednocześnie podał kwotę środków pieniężnych, jakie wydatkował od stycznia do lipca 2017r., a także średnią wysokość zasiłku przyznanego na jedną osobę uprawnioną w miesiącu sierpniu 2017r.
Organ I instancji zwrócił uwagę, że w okresie jesienno-zimowym ze względu na konieczność ogrzewania mieszkań, większe zużycie prądu i rozpoczęcie roku szkolnego generowane są zwiększone wydatki. W 2016r. wydatki te wzrosły o 100 %.
W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak wskazano już wyżej, nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Podkreślenia wymaga, iż pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji.
Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).
Sąd podziela pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10 (LEX nr 594935) i przyjmuje za własny, iż "w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. ww. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze dotychczas powiedziane, podzielić zatem należało słuszny pogląd Sądu, iż brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)".
Pogląd ten został podtrzymany w najnowszym orzecznictwie i w wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 (LEX nr 2339641) NSA wskazał dodatkowo, że "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno - ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje".
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego, ani do żadnych innych naruszeń prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Decyzje są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i niewadliwym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Stosując tę instytucję organ prawidłowo ocenił zakres niezbędnego wsparcia dla skarżącego w świetle rzetelnie ustalonej jego sytuacji, ale w kontekście możliwości finansowych udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji reaguje na różne potrzeby skarżącego. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, ale skala zidentyfikowanych przez organ potrzeb zmusza organ pierwszej instancji do dostosowywania wysokości świadczeń do faktycznych możliwości ośrodka pomocy społecznej.
Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło