I SA/Wa 1983/21
WyrokWSA w Warszawie2021-12-02
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Gabriela Nowak, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane córce sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, jeśli jego żona (matka skarżącej) nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest w stanie sprawować opieki z powodu własnego stanu zdrowia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że przesłanka pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyłącza automatycznie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli współmałżonek, mimo braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, obiektywnie nie jest w stanie sprawować opieki. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia tej okoliczności.Stan faktyczny
Skarżąca K. B. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego daty powstania niepełnosprawności ojca (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, dodając jako podstawę odmowy fakt, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona (matka skarżącej) nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skarżąca zaskarżyła decyzje, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym niewyjaśnienie, czy żona niepełnosprawnego jest w stanie zapewnić mu opiekę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej K. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "organ" lub "Kolegium") decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca wnioskiem z [...] lutego 2021 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – A. N.
Prezydent decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem wyjaśniając, że nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", dotyczący daty powstania niepełnosprawności. Ze znajdującego się w aktach orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2015 r. wynika bowiem, że ojciec skarżącej zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, jednak nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje. Wobec tego w chwili wydania orzeczenia ww. osoba miała 82 lata.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i zarzuciła Prezydentowi naruszenie art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r., poprzez orzeczenie bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
Kolegium decyzją z [...] lipca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2021 r. i wskazało, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła skarżąca z tytułu sprawowania opieki nad ojcem, który na podstawie Orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2015 r. nr [...] zaliczony został na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, jednak nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Z ustaleń dokonanych przez Prezydenta wynika ponadto, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z M. N, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2021 r. potwierdzono, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, w związku z czym nie podejmuje zatrudnienia. Kolegium zauważyło dalej, że zaprezentowana przez Prezydenta wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie uwzględnia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i jego wpływu na obowiązujący stan prawny. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art 32 ust 1 Konstytucji. W konsekwencji w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji fakt, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała po ukończeniu przez niego odpowiednio 18-go i 25-go roku życia nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, w sprawie zaistniała jednak inna negatywna przesłanka skutkująca odmową przyznania przedmiotowego świadczenia, tj. fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka osoby wymagającej opieki, jest jedynym wyjątkiem określonym przez ustawodawcę, pozwalającym na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innej uprawnionej osobie, mimo że osoba, która wymaga opieki pozostaje w związku małżeńskim. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że małżonka osoby wymagającej opieki – M. N. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium zauważyło, że nie kwestionuje faktu, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, jednak sam fakt sprawowania tej opieki nie znosi obowiązków określonych w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682), powoływanej dalej jako "K.r.o.", ciążących na jego małżonce. Organy administracji publicznej nie posiadają przy tym wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Toteż swe ustalenia opierają na diagnozie osób/organów do tego wyspecjalizowanych. Z kolei z analizy materiału dowodowego nie wynika by M. N. nie była w stanie sprawować opieki nad współmałżonkiem. Wprawdzie Kolegium zauważyło, że osoba ta boryka się z problemami zdrowotnymi - złamanie dwóch kręgów piersiowych (dowód: zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2021 r.), to jednak przedłożona dokumentacja medyczna nie pozwala na bezsporne stwierdzenie, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kolegium podkreśliło, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jasno wynika, że wolą ustawodawcy było, by ocena czy małżonek (osoba zobowiązana do świadczenia pomocy w pierwszym rządzie) nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób ciążącego na nim obowiązku z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez żonę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie, czy żona niepełnosprawnego, ze względu na swoją sytuację życiową oraz stan zdrowia jest w stanie zapewnić całodobową opiekę nad niepełnosprawnym mężem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyraził również zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Skarżąca przy piśmie procesowym z [...] września 2021 r. wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], o ustaleniu, że M. N. od [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1983/21 dopuścił dowód z powyższego dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Artykuł 17 ust. 1a u.ś.r. określa natomiast, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kolei stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powyższych przepisów wynika, że do rozważenia w niniejszej sprawie są dwie zasadnicze kwestie. Pierwsza dotyczy spełnienia przez ojca skarżącej wymogów, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (który to przepis stanowił podstawę odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia przez Prezydenta), druga zaś spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (który to przepis stanowił podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez Kolegium).
Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii, podzielić należy stanowisko Kolegium, że Prezydent wydając decyzję w pierwszej instancji i twierdząc, że ojciec skarżącej nie spełnia przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględnił, że wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W okolicznościach tej sprawy jest to zaś o tyle istotne, że jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2015 r. ojciec skarżącej zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, jednak nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje. W chwili zaś wydania miał on 82 lata.
Powyższy wyrok, choć ma charakter zakresowy - a tym samym nie deroguje z systemu prawnego zakwestionowanego z punktu widzenia aksjologii konstytucyjnej przepisu prawa – nie pozostaje bez wpływu, na treść normatywną poddanego kontroli konstytucyjnej przepisu. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jak ma to miejsce w tym przypadku, Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1 b u.ś.r, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności. Konsekwencją zaś tego stanu rzeczy jest obowiązek takiej jego wykładni, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Ten natomiast ocenił, że "przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy".
W konsekwencji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
Przechodząc do drugiej kwestii wymagającej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, wskazać należy, że istota sporu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Innymi słowy rozważyć należy, czy w świetle tego przepisu, skarżąca ma prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, który pozostaje w związku małżeńskim z matką skarżącej, która to nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W opinii Kolegium, skoro żyje żona osoby wymagającej opieki, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to tym samym skarżąca nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
Zdaniem Sądu, błędne jest stanowisko organu opierające się wyłącznie na językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w oderwaniu od kontekstu systemowego i celowościowego. Tymczasem oparcie się wyłącznie na językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. prowadzi do konkluzji, których nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i art. 32 Konstytucji). Nie można bowiem zaakceptować takiego rozumowania, według którego, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę - nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków posiadało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności. Skoro rezultaty wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dają się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości, to konieczne stało się zweryfikowanie rezultatów językowej wykładni powyższych przepisów przy pomocy wykładni systemowej i celowościowej, przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i art. 32 Konstytucji, tj. równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 744/21; LEX nr 3262668).
Uwzględniając powyższe uwagi zauważyć należy, że sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, w szczególności przez dziecko niepełnosprawnego małżonka, nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę. Przyznanie tego świadczenia możliwe jest także w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę tę - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. Tym samym pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 722/09 i sygn. I OSK 723/09, 18 lipca 2012 r. sygn. I OSK 190/12, 9 stycznia 2013 r. sygn. I OSK 1196/12, 23 stycznia 2013 r. sygn. I OSK 1899/12, 13 lutego 2013 r. I OSK 1526/12, 18 listopada 2015 r. sygn. I OSK 1200/14, 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 251/14, 20 września 2013 r. I OSK 46/13, 13 listopada 2015 r. sygn. I OSK 1230/14, 11 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 1113/15, 25 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2103/20; www.orzecznia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jego współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia, że pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W powyższej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko wyrażone w ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1230/14 oraz 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1113/15, że niemożność sprawowania opieki nad współmałżonkiem może być wykazana również innymi dowodami dopuszczonymi w postępowaniu administracyjnym.
Jak wynika natomiast z akt sprawy, skarżąca w toku postępowania administracyjnego podkreślała, że jej matka nie może sprawować opieki nad ojcem z uwagi na swój stan zdrowia (m.in. złamanie dwóch kręgów piersiowych), co potwierdzono zaświadczeniem lekarskim z [...] lutego 2021 r. Choć nie legitymuje się ona orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to jednak w toku postępowania sądowego skarżąca przedłożyła do akt sprawy orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], wskazujące, że M. N. od [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Powyższy dokument Sąd postanowił dopuścić jako dowód w sprawie.
W tej sytuacji uznać należało, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w oparciu o wadliwą wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Nieprzeprowadzenie zaś postępowania dowodowego na okoliczność możliwości sprawowania opieki przez małżonka osoby niepełnosprawnej, skutkowało również naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny stanu faktycznego, według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz mieć na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", i ponownie rozpatrzą wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło