I SA/Wa 2080/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 12 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. K. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, skargę tę oddalił. Wnioskiem z dnia 13 października 2015 r. uczestnik postępowania – H. K. – wystąpiła o sporządzenie i doręczenie jej uzasadnienia wyroku, zaś w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, wnioskiem z dnia 21 grudnia 2015 r., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego) w związku z zamiarem wniesienia środka odwoławczego od wyroku z 12 października 2015 r. W oświadczeniu zawartym na urzędowy formularzu wniosku o prawo pomocy wnioskodawczyni podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z jednego źródło dochodów – zasiłku emerytalnego w wysokości ok. [...] zł, nie posiada oszczędności, ani majątku innego niż mieszkanie o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy o wartości powyżej [...] zł. Strona wyjaśniła, że jej stałe wydatki na utrzymanie obejmują wydatki na energię elektryczną, wodę, wywóz odpadów komunalnych, ogrzewanie, zakup leków. Zły stan zdrowia, uzasadniający pozostawanie pod stałą opieką lekarską oraz ponoszenie wydatków na leczenie, H. K. udokumentowała zaświadczeniami lekarskimi wystawionymi w latach 2012-2015. Do wniosku strona załączyła ponadto: 1) odpis postanowienia referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. V SA/Wa 2087/15, o przyznaniu wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz 2) zawiadomienie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2015 r. informujące, iż w związku zajęciem części świadczenia, wysokość świadczenia do wypłaty od 6 listopada 2015 r. wynosić będzie [...] zł. W związku z wątpliwościami powziętymi w odniesieniu do deklarowanej przez stronę sytuacji majątkowej, na mocy zarządzenia z dnia 18 stycznia 2016 r. wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie - na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) dokumentów źródłowych ujawniających jej aktualną sytuacje majątkową, w tym, m.in. wyciągu z posiadanych rachunków bankowych oraz dokumentów wskazujących na wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym: leczenie, koszty eksploatacji samochodu). W zakreślonym terminie wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, wyjaśniając w odpowiedzi na wezwanie sądowe w piśmie z dnia 8 lutego 2016 r., że nie posiada innego dochodu niż z tytułu zasiłku emerytalnego, zaś ponoszone wydatki są kosztami niezbędnymi utrzymania mieszkania oraz leczenia. Jednocześnie strona wskazała, że fakt toczącego się przeciwko niej postępowania egzekucyjnego uwzględniony został w toku postępowań dotyczących przyznania jej prawa pomocy w sprawach prowadzonych pod sygn. akt V SA/Wa 2087/15 oraz V SA/Wa 790/14. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów złożonych do akt sprawy na potrzeby postępowania wpadkowego w sprawie przyznania prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni posiada źródło dochodów z tytułu świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które przynosi jej miesięczne wpływy do budżetu domowego w wysokości [...] (k.198), jest osobą pozostającą pod stałą opieką medyczną, która posiada majątek w postaci mieszkania o pow. [...] m2 , w którym nie zamieszkuje, gdyż mieszka pod jednym adresem z mężem, prowadzącym jednakże – w świetle treści złożonych do akt sprawy oświadczeń małżonków K. – odrębne gospodarstwo domowe. Pomimo skierowanego do niej wezwania wnioskodawczyni uchyliła się od przedstawienia wyciągu z posiadanego rachunku bankowego oraz dokumentów potwierdzających jej oświadczenie, że niemożność wygospodarowania środków na koszty postępowania sądowego wynika z tego, że uzyskiwane przez nią dochody w całości przeznaczane są na wydatki służące utrzymaniu koniecznemu. Nie wykazała tym samym, że sama w całości ponosi koszty swojego bieżącego utrzymania, zaś wysokość tych kosztów odpowiada wysokości osiąganych dochodów, co czyni niemożliwym pozyskanie środków na poniesienie we własnym zakresie kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Oświadczenia złożone przez skarżącą, deklarującą zamieszkiwanie w nieruchomości innej, niż wykazanej we wniosku jako stanowiąca jej własność (mieszkanie o pow. [...] m2), a jednocześnie wskazujące na ponoszenie przez nią kosztów utrzymania mieszkania (w nieokreślonej wysokości) budzą uzasadnione wątpliwości co do rzetelności przedstawionych przez stronę informacji. Wybiórcze ujawnienie przez wnioskodawczynię swojej sytuacji majątkowej, niepodanie informacji oraz nieprzedstawienie dowodów dotyczących wysokości ponoszonych wydatków nie pozwalają przyjąć prawidłowej oceny co do zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. O konieczności rzetelnego udokumentowania swojej aktualnej sytuacji majątkowej dla potrzeb postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy skarżąca, uczestnicząca w wielu postępowaniach sądowych, powinna być świadoma. W postanowieniu z dnia 26 października 2015 r. sygn.. II FZ 847/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej nie można było dokonać wyłącznie w oparciu o przedłożone przez wnioskodawczynię kserokopie zaświadczenia lekarskiego czy sentencji orzeczeń wydanych w innych sprawach. Przyznanie skarżącej prawa pomocy w innym postępowaniu nie oznacza automatycznie, że musi ona uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie (por. też postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., II GZ 791/15). Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 26 października 2015 r., iż prawidłowa ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy jest możliwa tylko wówczas, gdy udokumentuje on nie tylko swoje dochody i oszczędności (bądź ich brak), ale także gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym kosztów odpłatnego leczenia). W rozpoznawanej sprawie strona tego nie uczyniła, co bezskutecznymi czyni jej starania tak o zwolnienie od kosztów sądowych, które ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł oraz – w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej – wpisu w kwocie 100 zł, jak i o ustanowienie radcy prawnego. Udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, zatem pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, z dnia 15 kwietnia 2015 r., II OZ 262/15). Z tych względów przyjąć należało, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. W niniejszym postępowaniu nieustalona z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyni zasadnicza kwestia dotycząca wysokości jej wydatków koniecznych nie pozwalała uznać, że strona wykazała, że przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., będzie zasadne. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.