I SA/Wa 2122/21

WyrokWSA w Warszawie2022-02-23

Skład orzekający: Monika Sawa, Iwona Kosińska, Anna Fyda-Kawula

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie udziału w prawie użytkowania wieczystego w drodze umowy cywilnoprawnej (np. dział spadku, darowizna, sprzedaż) pomiędzy współużytkownikami wieczystymi tej samej nieruchomości, którzy uzyskali to prawo w warunkach uprawniających do nieodpłatnego przekształcenia, wyklucza możliwość nieodpłatnego przekształcenia tego udziału w prawo własności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowy cywilnoprawne zawarte pomiędzy współużytkownikami wieczystymi tej samej nieruchomości, którzy uzyskali prawo użytkowania wieczystego w warunkach uprawniających do nieodpłatnego przekształcenia, nie mogą wykluczać uprzywilejowania tych podmiotów w nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skoro prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w trybie dekretu z 1945 r., a następnie przeszło na spadkobierców, którzy następnie dokonali czynności cywilnoprawnych między sobą, to takie czynności nie powinny pozbawiać ich prawa do nieodpłatnego przekształcenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organy administracji uznały, że część udziałów w prawie użytkowania wieczystego została nabyta przez skarżących w drodze umów cywilnoprawnych (dział spadku, darowizna, sprzedaż, zamiana), co wyklucza nieodpłatne przekształcenie. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, argumentując, że nabycie udziałów w drodze tych umów nie powinno pozbawiać ich prawa do nieodpłatnego przekształcenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...]. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz J. S. i M. P. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz J. S. i M. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania M.W., J.S.i M. P. od decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w pkt 1) na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do M.W., a w pkt 2) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało tę decyzję w mocy w pozostałym zakresie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent [...] ww. decyzją z [...] września 2020 r. odmówił J. S., M. P. oraz M. W. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...], w obrębie [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 1314) stanowi wyjątek od reguły odpłatności z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego we własność oraz że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w przypadku następców prawnych nieodpłatnego przekształcenia mogą domagać się wyłącznie ci, którzy prawo użytkowania wieczystego uzyskali pod tytułem ogólnym. Prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości zostało ustanowione w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów no obszarze [...] aktem notarialnym Rep. [...] z [...] czerwca 2002 r. na rzecz J. W. (udział [...]), J. S. (udział [...]), M. W. (udział [...]), M. W. (udział [...]), K. P. (udział [...]) oraz J. P.(udział [...]). Zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu [...] czerwca 2003 r. J. W., wydanym przez Sąd Rejonowy [...] Wydział VI Cywilny, sygn. [...] z [...] sierpnia 2003 r., spadek po 1/4 nabyli T. W., M.P., W. W. i T. W. W wyniku umowy o dział spadku z [...] grudnia 2003 r. Rep. [...], udział [...] nabyła M.P., a udział [...] nabył W.W. Następnie aktem notarialnym Rep. [...] z [...] maja 2004 r. W. W. darował swój udział A.W. Na mocy umowy Rep. [...]z [...] grudnia 2013 r. A.W. sprzedał należący do siebie udział M.P.. Ponadto, umową zamiany z [...] lutego 2009 r. Rep. [...], udziały należące do M.W., K. P. oraz J. P. zostały przeniesione na J.S. Obecnie więc prawo użytkowania wieczystego przysługuje M. W. w udziale [...], M. P. w udziale [...] oraz J. S. w udziale [...]. Aktualność tych ustaleń potwierdza analiza księgi wieczystej [...]. Zgodnie z wpisami w dziale II właścicielem tej nieruchomości jest [...], a użytkownikami wieczystymi są J. S. w udziale [...], M. W. w udziale [...] oraz M. P. w udziale [...]. Część z udziałów należących do obecnych użytkowników wieczystych została nabyta w wyniku zawarcia umów cywilnoprawnych (dział spadku, darowizna, zamiana, sprzedaż), a zatem w ich zakresie prawo użytkowania wieczystego nie podlega nieodpłatnemu przekształceniu we własność. Sytuacja ta dotyczy udziału [...] należącego do J. S. oraz udziału [...] należącego do M. P. Pozostałe udziały, tj. udział [...] należący do J. S., udział [...] należący do M. P. oraz cały udział należący do M. W., podlegają nieodpłatnemu przekształceniu. Jednakże zdaniem organu, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności możliwe jest jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich udziałów w danej nieruchomości. Wobec tego, w przypadku niezmienienia wniosków w zakresie odpłatności przekształcenia części udziałów, prawo użytkowania wieczystego całej nieruchomości nie może być nieodpłatnie przekształcone w prawo własności. W wyniku odwołań od powyższej decyzji SKO w [...] powołaną na wstępie decyzją umorzyło postępowanie w stosunku do M.W. z powodu wniesienia odwołania po terminie, a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, stwierdzając, że skoro część udziałów następców prawnych użytkowników wieczystych została nabyta pod tytułem szczególnym, to niemożliwe jest nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego zgodnie z wnioskiem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. S. i M. P. (Skarżące) zaskarżyły tę decyzję w całości, to jest w zakresie pkt 1) umarzającym postępowanie odwoławcze w odniesieniu do M. W., oraz pkt 2) utrzymującym w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wniosły o zawiadomienie o udziale w sprawie uczestnika – M. W., uchylenie wydanych w sprawie decyzji w całości, także w stosunku do M. W., jako rażąco naruszającej prawo i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżące zarzuciły naruszenie: 1) art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia, czy wraz z przeniesieniem udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości objętej [...] na podstawie niżej wymienionych czynności: a) umowy o dział spadku z 30 grudnia 2003 r. Rep [...] dotyczącej udziału [...] nabytego przez M. P.; b) umowy o dział spadku z 30 grudnia 2003 r. dotyczącej udziału [...] nabytego przez W. W., następnie darowanego aktem notarialnym Rep. [...] z [...] maja 2004 r. A. W., a następnie sprzedanego przez A.W. M. P. (Rep. [...] z [...] grudnia 2013 r.); c) umowy zamiany z 25 lutego 2009 r. Rep. [...] dotyczącej zbycia udziałów M.W., K. P. oraz J.P. na rzecz J. S . - został przeniesiony jedynie udział w prawie użytkowania wieczystego, bez innych praw związanych, czy też zostały przeniesione na aktualnych użytkowników wieczystych (czyli Skarżące oraz M. W.), także inne prawa związane z udziałem w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, w tym prawo do żądania nieodpłatnego przekształcenia udziału w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności; 2) art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przez błędną jego wykładnię i błędne przyjęcie, że nabycie przez każdą ze Skarżących i M.W. części udziałów w prawie użytkowania wieczystego w wyniku spadkobrania po A. W. i jego spadkobiercach, a w części w wyniku działu spadku lub czynności inte.r vivos, ale także od spadkobierców A.W., będącego dawnym właścicielem tej nieruchomości, któremu służyło uprawnienie z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., nie podpada pod pojęcie "następców prawnych" w rozumieniu art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, mimo iż wszyscy współużytkownicy wieczyści tej nieruchomości należą do kręgu spadkobierców ustawowych A.W.; 3) art. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przez błędną jego wykładnię i błędne przyjęcie, że przepis ten uniemożliwia przekształcenie we własność tylko niektórych udziałów w prawie użytkowania wieczystego na nieruchomości, gdy tymczasem przepis ten wymaga jedynie, aby z żądaniem przekształcenia wystąpili wszyscy współużytkownicy wieczyści, ale nie wymaga, aby przekształcenie nastąpiło w odniesieniu do wszystkich udziałów, ani też nie wymaga, aby przekształcenie nastąpiło w odniesieniu do wszystkich udziałów na takich samych zasadach. W uzasadnieniu skargi Skarżące przedstawiły argumentację na poparcie podniesionych zarzutów i stwierdziły, że wydane w sprawie decyzje powinny zostać uchylone w zakresie, w jakim odmówiono nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego, co do udziałów nabytych w drodze spadkobrania: przez J.S. w udziale wynoszącym [...], przez M. P. w udziale wynoszącym [...] i przez M.W. w udziale wynoszącym [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane decyzje nie są zgodne z prawem. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy Skarżące są uprawnione do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 5 w związku z art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z zatem czy są "następcami prawnymi" w rozumieniu art. 5 pkt 1 powołanej ustawy. Zgodnie z treścią art. 5 powołanej ustawy przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz: 1) osób fizycznych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, lub ich następców prawnych; 2) spółdzielni mieszkaniowych lub ich następców prawnych, będących użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, które uzyskały użytkowanie wieczyste w sposób określony w art. 1 ust. 1 a pkt 1 lub pkt 2. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że gdyby dokonać wyłącznie wykładni literalnej tego przepisu, to można wywodzić, że skoro ustawodawca użył pojęcia "następca prawny", zamiast np. "spadkobierca", to pojęcie następca prawny obejmuje wszelkie sposoby nabycia prawa, zarówno w drodze sukcesji uniwersalnej, jak również w drodze sukcesji szczególnej. Taka wykładnia omawianego przepisu nie daje się jednak pogodzić z pozostałymi przepisami tej ustawy. Interpretując pojęcie "następca prawny" trzeba mieć na uwadze treść art. 4 omawianej ustawy, w którym ustawodawca, jako zasadę przyjął odpłatność przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Skoro nieodpłatność przekształcenia jest wyjątkiem od zasady, to wykładnia pojęcia "nabywcy" uprawnionego do skorzystania z nieodpłatnego przekształcenia nie może mieć charakteru wykładni rozszerzającej. Z tego swoistego "przywileju nieodpłatności" skorzystać mogą jedynie osoby, które wypełniają dyspozycję art. 1 ust. 1a ustawy bądź ich spadkobiercy. Z istoty spadkobrania wynika bowiem, że spadkobierca wchodzi w ogół praw majątkowych spadkodawcy. W myśl art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób (...). Spadkobierca zaś - stosownie do treści art. 925 k.c. - nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, co następuje w chwili śmierci spadkodawcy. Korzystanie przez spadkobiercę z instytucji uregulowanej w art. 5 ustawy uzasadnione jest tym, iż wstępuje on w prawa swego "poprzednika" prawnego, z których ten nie mógł skorzystać. Z kolei osoba, która nabyła użytkowanie wieczyste od podmiotów, o których mowa w art. 1 ust. 1a w drodze umowy cywilnoprawnej, wchodzi tylko w te prawa, które nabyła w drodze umowy. Niezbędna jest zatem wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisów omawianej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1016/16). Mając powyższe na uwadze, Sąd podziela stanowisko wyrażone przez organy administracji w wydanych w sprawie decyzjach odnośnie tego, że pojęcie "następcy prawnego" w rozumieniu art. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie odnosi się do następcy prawnego w drodze sukcesji syngularnej (por. pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1259/09 i z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1288/12). "Następcą prawnym" w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. jest spadkobierca lub inny następca prawny pod tytułem ogólnym użytkowników wieczystych, określonych w art. 1 ust. 1a i te osoby nabywają uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Takie rozumienie pojęcia "następcy prawnego" zaakceptował też Trybunał Konstytucyjny (vide postanowienie TK z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt Ts 104/09). Uprawnionym następcą prawnym - w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – będą więc niewątpliwie spadkobiercy osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste w warunkach określonych w art. 1 ust. 1a tejże ustawy, jako nabywcy ogółu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 k.c.). Prawidłowe rozumienie pojęcia "następcy prawnego", o którym stanowi art. 5 pkt 1 (w zw. z art. 1 ust. 1a) ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości doprowadziło jednak organy obu instancji w tej sprawie, uwzględniając jej specyficzny stan faktyczny, do nieprawidłowego ich zastosowania, a w konsekwencji przyjęcia, że Skarżące (we wskazanych w decyzjach udziałach) nie są uprawnione do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W ocenie Sądu, akceptacja stanowiska organów wyrażonego w wydanych w sprawie decyzjach prowadziłaby do skutków prawnych nieznajdujących uzasadnienia ani w celach analizowanej regulacji, ani w ogólnie pojętych zasadach praworządności. Jak wynika z akt sprawy, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o jego nieodpłatne przekształcenie w prawo własności zostało ustanowione w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów no obszarze [...] aktem notarialnym Rep. [...] z [...] czerwca 2002 r. na rzecz J.W.(udział [...]), J. S. (udział [...]), M. W. (udział [...]), M. W. (udział [...]), K. P. (udział [...]) oraz J. P. (udział [...]). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział VI Cywilny, sygn. [...] z [...] sierpnia 2003 r., spadek po J. W. w częściach po 1/4 nabyli T. W., M. P., W.W. i T. W. Następnie w wyniku umowy o dział spadku z [...] grudnia 2003 r. [...], udział [...] nabyła M. P., a udział [...] nabył W. W. Z kolei aktem notarialnym Rep. [...] z [...] maja 2004 r. W. W. darował swój udział A. W., a na mocy umowy Rep. [...] z [...] grudnia 2013 r. A. W. sprzedał należący do siebie udział M. P. Ponadto, umową zamiany z [...] lutego 2009 r. Rep. [...], udziały należące do M. W., K. P. oraz J. P. zostały przeniesione na J. S. Obecnie więc prawo użytkowania wieczystego przysługuje M. W., M.P. oraz J. S. Zgodnie z wpisami w dziale II księgi wieczystej [...] właścicielem tej nieruchomości jest [...], a użytkownikami wieczystymi są J.S. w udziale [...], M.W. w udziale [...] oraz M. P. w udziale [...]. Organy przyjęły jednak, że skoro część z udziałów należących do obecnych użytkowników wieczystych została nabyta w wyniku zawarcia ww. umów cywilnoprawnych (dział spadku, darowizna, zamiana, sprzedaż), to w tym zakresie prawo użytkowania wieczystego nie podlega nieodpłatnemu przekształceniu we własność. Sytuacja ta dotyczy udziału [...] należącego do J. S. oraz udziału [...] należącego do M. P. Pozostałe udziały, tj. udział [...] należący do J. S., udział [...] należący do M. P. oraz cały udział należący do M. W., podlegały zaś nieodpłatnemu przekształceniu. Jednakże, skoro przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności możliwe jest jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich udziałów w danej nieruchomości, to w sytuacji niezmienienia wniosków w zakresie odpłatności przekształcenia części udziałów, prawo użytkowania wieczystego całej nieruchomości nie mogło być nieodpłatnie przekształcone w prawo własności. Stanowisko organów wyrażone w wydanych w sprawie decyzjach Sąd uznał na nieprawidłowe. Nie uwzględnia ono bowiem tego, że zarówno Skarżące J.S. i M. P., jak i uczestnik postępowania M. W. wraz z uzyskaniem (w 2002 r. J. S. i M. W., a w 2003 r. M. P.) prawa użytkowania wieczystego omawianej nieruchomości, uzyskały prawo do żądania bezpłatnego przekształcenia tego prawa w prawo własności. W sprawie tej doszło wprawdzie do obrotu cywilnoprawnego posiadanymi udziałami w prawie użytkowania wieczystego na podstawie ww. umów (dział spadku, darowizna, zamiana, sprzedaż), jednak przeniesienie części udziałów w prawie użytkowania wieczystego nastąpiło pomiędzy współużytkownikami wieczystymi tej samej nieruchomości, którym w chwili zawierania ww. umów przysługiwało prawo do żądania nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W tej sytuacji skutek prawny w postaci pozbawienia użytkowników wieczystych prawa nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego we własność w wyniku zawarcia ww. umów wydaje się być nie do pogodzenia z zasadami państwa prawnego. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1505/17, zgodnie z którym celem przepisów prawa nie może być bowiem tworzenie swoistych pułapek prawnych na obywateli, w szczególności w sytuacji, gdy za restrykcyjnym rozumieniem tego typu przepisów nie stoi żaden istotny interes społeczny, a w dodatku owe restrykcyjne skutki nie wynikają wprost z obowiązujących przepisów prawa, a jedynie z ich wykładni. Dobrze ukształtowana ekspektatywa nabycia prawa własności nieruchomości zasługuje na ochronę, a jej zaniechanie godziłoby w zasady państwa prawa. W wyroku z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1618/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w obecnym stanie prawnym, umożliwia osobom objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., doprowadzenie do odwrócenia, w zakresie prawa rzeczowego, krzywdy wyrządzonej działaniem tego dekretu. Procedura, z której mogą skorzystać właściciele przeddekretowi, przewiduje w art. 7 ust. 1 dekretu uzyskanie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) objętej dekretem nieruchomości. Jeśli uzyskanie prawa użytkowania wieczystego jest, w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, obecnie możliwe, to możliwe są dalsze czynności zmierzające do restytucji majątku. Powrót do stanu własności wiedzie zaś poprzez przekształcenie tego prawa użytkowania wieczystego, w drodze art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W realiach rozpoznawanej sprawy należało więc stwierdzić, że choć sporne prawo użytkowania wieczystego co do części udziałów zostało nabyte przez Skarżące w ramach czynności cywilnoprawnych, to jednak pochodzi od osób, które uzyskały je (tak jak Skarżące) z tytułu uprawnienia przysługującego w ramach sukcesji generalnej. Uzyskane współużytkowanie wieczyste jest więc analogiczne do współwłasności spadkowej, która ma charakter tymczasowy. Przeniesienie udziałów w prawie użytkowania wieczystego pomiędzy użytkownikami wieczystymi ma w tym przypadku charakter zbliżony do zniesienia współwłasności spadkowej i nie ma żadnego racjonalnego powodu, aby dokonanie takiej czynności prawnej wykluczało realizację prawa nabytego w ramach art. 1 ust 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Uwzględniając specyfikę instytucji użytkowania wieczystego nie można zaakceptować stanowiska organów, zgodnie z którym utrata uprawnienia do przekształcenia tego prawa w prawo własności dotyczy zarówno udziału przekazanego w drodze czynności cywilnoprawnej, jak i udziału, który żadnemu przekazaniu nie podlegał. Nie ma przy tym żadnych uzasadnionych powodów, by odmawiać współużytkownikom wieczystym tej samej nieruchomości prawa do uporządkowania swoich wzajemnych relacji majątkowych, wynikających z istniejącej współwłasności, bez nieuzasadnionych, dotkliwych konsekwencji. Oznacza to, że w ocenie Sądu umowy cywilnoprawne zawarte pomiędzy współużytkownikami wieczystymi tej samej nieruchomości, będącymi "następcami prawnymi" w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie mogą wykluczać uprzywilejowania tych podmiotów w nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, badając ustawowe przesłanki warunkujące możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użyłkowania wieczystego w prawo własności, uwzględni ocenę prawną wyrażoną w tym wyroku. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących wynagrodzenie adwokata w kwocie[...]zł i uiszczony należny wpis od skargi w kwocie [...] zł) orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło