I SA/Wa 214/16

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie częściowego zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, 2) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. I SA/Wa 214/16 odrzucił skargę K. M. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie częściowego zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Skarżący po doręczeniu mu odpisu postanowienia, w terminie otwartym do wniesienia środka odwoławczego wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Swoje żądanie skarżący uzasadnił bezpośrednio nie tyle faktem nieposiadania środków finansowych na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, ile samą potrzebą uzyskania pomocy prawnej wobec trudności w prawidłowym określeniu przedmiotu ewentualnego zaskarżenia działania organu administracji publicznej. Z przedstawionych informacji wynika, że skarżący prowadzi [...] gospodarstwo domowe. Posiada lokal mieszkalny o pow. [...] m². Środki utrzymania czerpie z dochodów pochodzących z pracy [...]. Określił je na kwotę około [...] zł (nie wyższej). Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący posiada zasoby pieniężne (oszczędności) w deklarowanej wysokości [...] tys. zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgłoszone w niniejszym postępowaniu żądanie należało ocenić pod kątem spełniania przez skarżącego kryterium określonego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co jest spowodowane stwierdzeniem, że nie jest on zobowiązany z mocy prawa ponosić kosztów sądowych w sprawie dotyczącej pomocy społecznej (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), wobec czego jego wniosek obejmujący uzyskanie uprawnienia obejmującego tenże zakres (zwolnienie od kosztów sądowych), jako bezprzedmiotowy, podlegał pozostawieniu bez rozpatrzenia, a postępowanie w tej części ulegało umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. Odniesienie się do pozostałej części żądania (ustanowienie pełnomocnika z urzędu) poprzedzone powinno zostać wyjaśnieniem, że instytucja prawa pomocy jest formą pomocy skierowanej do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów prowadzenia postępowania bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Sytuacja taka jest, co do zasady, spowodowana nieposiadaniem przez te osoby oszczędności, brakiem uzyskiwania jakichkolwiek dochodów lub też ponoszenia wydatków w wysokości niepozwalającej na pokrycie innych zobowiązań aniżeli zobowiązania związane z elementarnymi potrzebami życiowymi (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1656/15; postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. II OZ 1192/14). Uwzględnić w sprawie należało, że skarżący w żaden sposób nie może zostać zaliczony do wskazywanej grupy osób, do której adresowana jest omawiana forma wsparcia procesowego, albowiem, co pozostaje okolicznością niesporną z uwagi na treść złożonego oświadczenia, wnioskodawca posiada zasoby pieniężne ([...] tys. zł) w wysokości wielokrotnie przekraczającej ewentualny koszt ustanowienia pełnomocnika z wyboru celem skorzystania z pomocy prawnej w sprawie prawidłowego ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z przedstawionego oświadczenia nie wynika jednocześnie, by powyższe środki nie mogły zostać użyte na cel związany z prowadzonym postępowaniem sądowym. W orzecznictwie sądowym, za niesporne uznaje się stanowisko, zgodnie z którym ustalenie, iż składający wniosek dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku znacznej wartości (np. nieruchomościami) nakazuje przyjąć, że podmiot ten jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym (por. postanowienie NSA z 6 listopada 2014 r. sygn. I OZ 975/14; postanowienie NSA z 10 września 2014 r. sygn. II OZ 6991/14). Taki wniosek interpretacyjny odnosi się tym bardziej do sytuacji związanej z posiadaniem przez zainteresowanego oszczędności w wysokości znacznie przekraczającej koszty postępowania, która sprawia, że osoby takiej nie można uznać za podmiot obiektywnie niemogący ze względu na swoje ubóstwo partycypować w kosztach postępowania we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r. sygn. II OZ 1081/14; postanowienie z dnia 12 września 2014 r. sygn. II OZ 900/14). Stwierdzenie w rozstrzyganej sprawie, że pozostające w dyspozycji skarżącego środki finansowe – ze względu na swoją wysokość – umożliwiają wnioskodawcy we własnym zakresie pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, powodowało odstąpienie od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., odnośnie do tego, czy deklarowane dochody z wykonywanego zawodu taksówkarza odpowiadają rzeczywistej ich wysokości. Bieżące dochody z pracy - z uwagi na posiadane zasoby pieniężne - należało bowiem traktować jako akcesoryjne źródło pokrycia wskazywanego wyżej wydatku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.