I SA/Wa 2183/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-29
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, powinien być liczony od daty wydania orzeczenia przez organ administracyjny, czy od daty prawomocności orzeczenia sądu powszechnego, które uzupełniło lub zmieniło orzeczenie organu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, powinien być liczony od daty prawomocności orzeczenia sądu powszechnego, które zmieniło lub uzupełniło orzeczenie organu administracyjnego. Orzeczenie organu administracyjnego nie uzyskuje materialnej prawomocności i nie podlega wykonaniu dopóki trwa postępowanie odwoławcze przed sądem powszechnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A. D. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę J. D. Po długotrwałym postępowaniu ustalającym stopień niepełnosprawności córki, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzającym konieczność stałej opieki, A. D. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Organ przyznał świadczenie od daty złożenia wniosku o świadczenie, a nie od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, argumentując, że termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o świadczenie, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, upłynął. Skarżąca zarzuciła błędną interpretację przepisu dotyczącego biegu terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A. D. - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], o przyznaniu A. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej jako: ustawa) w związku z opieką nad J. D. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 31 maja 2019 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], zaliczył J. D. do osób niepełnosprawnych (symbol 03-L) uznając, że niepełnosprawność datuje się od dnia [...] kwietnia 2015 r. Orzeczenie wydano do dnia [...] maja 2017 r. Jednocześnie nie wskazano konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W dniu [...] listopada 2016 r. A. D. ponownie wystąpiła z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności.
Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] odmówił wydania orzeczenia o niepełnosprawności.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], uchylił ww. orzeczenie z dnia [...] grudnia 2016 r. w całości i orzekł o zaliczeniu J. D. do osób niepełnosprawnych (symbol 03-L) ustalając, że niepełnosprawność datuje się od dnia [...] kwietnia 2015 r. Orzeczenie wydano do [...] maja 2019 r. Przy czym ponownie nie wskazano konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Rozpoznając odwołanie A. D. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...] U [...], zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] lutego 2017 r. w ten sposób, iż uzupełnił symbole niepełnosprawności J. D. o symbol 01-U oraz ustalił, że w jej przypadku zachodzi konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W związku z powyższym A. D. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – J. D., urodzoną [...] maja 2006 r.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z dnia
[...] sierpnia 2013 r., nr [...], przyznał A. D. świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad J. D. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 31 maja 2019 r.
Odwołanie do powyższej decyzji złożyła A. D. - kwestionując okres na jaki przyznano jej wnioskowane świadczenie. Podniosła, że organ I instancji nie uwzględnił długotrwałego postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia niepełnosprawności jej córki. Zatem świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane od dnia [...] listopada 2016 r., tj. od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności córki.
W efekcie rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - uznając, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kolegium w decyzji przywołało treść art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2, art. 17
ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a oraz art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.)
Podniosło, że A. D. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką –J. D., urodzoną [...] maja 2006 r.
Następnie wskazało, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], zaliczono J. D. do osób niepełnosprawnych do dnia [...] maja 2017 r. bez wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W dniu [...] listopada 2016 r. A. D. złożyła kolejny wniosek o ustalenie niepełnosprawności dziecka, który załatwiono odmownie orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...].
W wyniku wniesienia odwołania od tego orzeczenia Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i zaliczył J. D. do osób niepełnosprawnych do dnia [...] maja 2019 r. - bez wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Po rozpoznaniu odwołania od tego orzeczenia Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] U [...] zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że uzupełnił symbole niepełnosprawności J. D. o symbol 01-U oraz ustalił, iż w jej przypadku zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że A. D. spełnia przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ww. ustawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Natomiast kwestią sporną jest to od jakiej daty stronie przysługuje wnioskowane świadczenie, tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czy też począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności dziecka.
Organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie o niepełnosprawności zaliczające J. D. do osób niepełnosprawnych zostało wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] lutego
2017 r. Zaś aby uzyskać prawo do przedmiotowego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności dziecka, A. D. - składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - musiałaby dochować wskazanego w art. 24 ust. 2a ustawy trzymiesięcznego terminu, który upływał w dniu 10 maja 2017 r. Tymczasem wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką odwołująca złożyła dopiero w dniu 10 sierpnia 2018 r. - co potwierdza prezentata na wniosku.
W dniu 7 sierpnia 2018 r. odwołująca złożyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] U [...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., którym uzupełniono symbol niepełnosprawności o 01-U i ustalono, że w przypadku J. D. zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Tym samym należało uznać, że wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął w dniu 10 sierpnia 2018 r. co skutkowało - w świetle art. 24 ust. 2 ustawy - ustaleniem daty początkowej okresu, na który przyznano świadczenie jako 1 sierpnia 2018 r.
Natomiast wskazany trzymiesięczny termin, o jakim mowa w art. 24 ust. 2a ustawy powinien być liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, które to sformułowanie rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o niepełnosprawności (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/14).
Kolegium wskazało, iż orzeczenie zaliczające J. D. do osób niepełnosprawnych zostało wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] lutego 2017 r., natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] dokonano jedynie częściowej zmiany tego orzeczenia. Orzeczenie sądu powszechnego nie rozstrzyga zatem o zaliczeniu J. D. do osób niepełnosprawnych, a jedynie dokonuje częściowej modyfikacji zawartych w nim wskazań.
W tej sytuacji brak było podstaw aby uznać, że trzymiesięczny termin, o którym stanowi art. 24 ust 2a ustawy, powinien być liczony od daty wydania przez sąd powszechny wyroku modyfikującego w części treść orzeczenia o niepełnosprawności, która w istocie została orzeczona już w dniu [...] lutego 2017 r. Takie stanowisko zawarte jest w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 102/18
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. D. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 2a ustawy - poprzez jego niewłaściwą, literalną i zawężającą interpretację, polegającą na przyjęciu przez organ, że trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, liczony jest od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności o jakiejkolwiek treści, a nie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności, którego treść uprawnia do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia i stanowi urzędowe stwierdzenie istnienia podstawowej, materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do świadczenia.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Następnie skarżąca z ostrożności - na wypadek gdyby Sąd podzielił pogląd prawny organu odwoławczego, co do interpretacji art. 24 ust. 2a ustawy - wniosła o:
- zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym,
czy art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym osoby w wieku poniżej 16 lat, która została zaliczona do osób niepełnosprawnych orzeczeniem zespołu do spraw orzekania niepełnosprawności bez konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a która wskutek jej odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych, została zaliczona do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, stanowiący, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności zostanie złożony w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia
o niepełnosprawności, niezależnie od tego, czy orzeczenie to stwierdzało istnienie materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do świadczenia - jest zgodny z art. 2
w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że świadczenie pielęgnacyjnej zostało jej przyznane od dnia 1 sierpnia 2018 r., a powinno zostać przyznane począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, tj. od dnia 1 listopada 2016 r.
Zauważyła, iż z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zdaniem Kolegium w przepisie art. 24 ust. 2a ustawy chodzi o datę wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jakiejkolwiek treści, nie zaś takiego orzeczenia, którego treść będzie uprawniała do ubiegania się o przyznanie świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności.
A zatem - według SKO - skarżąca miała złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie później niż dnia 10 maja 2017 r., powołując się na orzeczenie o niepełnoprawności córki (orzeczenie WZON z dnia 10 lutego 2017 r., które uchylało orzeczenie PZON z dnia 19 grudnia 2016 r.), które nie zawierało wskazania w punkcie 7 konieczności stałej lub długotrwałej opieki łub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tej sytuacji oczywiste jest, że organ na podstawie takiego orzeczenia o niepełnosprawności, nie mógłby przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto, nakładanie na osoby borykające się z problemem niepełnosprawności własnej, czy opiekujące się niepełnosprawnymi członkami rodziny, obowiązku składania "asekuracyjnego" wniosku o przyznanie świadczenia, do którego przyznania formalnie nie spełnia przesłanek na datę składania tego wniosku, gdyż w przyszłości w wyniku postępowania odwoławczego może jednak zostać stwierdzone spełnienie tych przesłanek - jest proceduralnym kuriozum, którego wymagają w tej sprawie organy I i II instancji.
W ocenie skarżącej, interpretacja dokonana w zaskarżanej decyzji, wypacza ratio legis przepisu art. 24 ust 2a ustawy. Jego wykładania celowościowa i historyczna prowadzi do wniosku, iż chodzi o takiej treści orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które dla osoby niepełnosprawnej stwarza materialno-prawną przesłankę uprawniającą do danego świadczenia.
Za taką wykładnią przemawia analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt: P28/07 - w wyniku którego został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych art. 24 ust. 2a. W tym zakresie skarżąca przywołała fragment uzasadnienia wyroku TK.
Przywołała również fragment uzasadnienia projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 17 października 2008 r. (Dz.U. Nr 223, poz. 1456) - którą wprowadzono m.in. art. 24 ust. 2a, wówczas dotyczący zasiłku pielęgnacyjnego (a w kolejnych nowelizacjach jego treść została poszerzona o inne świadczenia uzależnione od niepełnosprawności).
Podała, że ustawodawcy chodziło zatem w art. 24 ust. 2a nie o "jakiekolwiek" orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, ale o "odpowiednie" orzeczenie - czyli o takie orzeczenie, które stanowi urzędowe stwierdzenie istnienia podstawowej, materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do zasiłku (a przy kolejnych nowelizacjach - także do innych świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności). Odmienna interpretacja całkowicie wypacza sens wprowadzenia do ustawy art. 24 ust. 2a i jest co najmniej nielogiczna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. o przyznaniu A. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad J. D. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 31 maja 2019 r.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia
28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), dalej jako "ustawa".
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 ustawy.
Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, od jakiej daty stronie przysługuje wnioskowane świadczenie, tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czy też począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności dziecka.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1. matce lub ojcu,
2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej,
4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
2. w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia
W świetle art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (ust. 4).
W rozpoznawanej sprawie organ dokonał błędnej wykładni art. 24 ust. 2a ustawy.
Nie ulega wątpliwości, iż w sprawie zasadnicze znaczenie ma interpretacja użytego przez prawodawcę w art. 24 ust. 2a ustawy określenia "wydanie orzeczenia".
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone
w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 348/16, że dla oceny zakresu pojęciowego tego sformułowania wystarczające będzie poprzestanie na jego wykładni językowej, sprowadzającej się do stwierdzenia, iż przez "wydanie orzeczenia" należy rozumieć dzień, w którym właściwy organ lub Sąd wytworzył orzeczenie o niepełnosprawności bądź o stopniu niepełnosprawności (por. wyroki: WSA w Krakowie z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1376/14, WSA w Warszawie z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2390/13, a także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt
II SA/Ol 869/15). Jeżeli w sprawie złożono przewidziane prawem odwołanie do sądu powszechnego to orzeczenie organu rentowego czy zespołu ds. orzekania
o niepełnosprawności "materializuje się" dopiero z datą ostateczności wydania orzeczenia przez ten sąd. Innymi słowy dopóty dopóki trwa postępowanie odwoławcze orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności nie uzyskuje prawomocności materialnej i nie podlega wykonaniu. Stanowisko takie było już prezentowane
w orzecznictwie. W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt
IV SA/Gl 478/14 wskazano, że zawarte w art. 24 ust. 2a ustawy sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub Sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności (LEX nr 1676957).
W rozpoznawanej sprawie należy zatem przyjąć, iż złożenie przez uprawniony podmiot wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od daty prawomocności wydanego przez Sąd orzeczenia (w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności) winno skutkować zastosowaniem przez organ art. 24 ust. 2a ustawy i przyznaniem prawa do ww. zasiłku od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. W świetle regulacji przewidzianej w art. 47714 k.p.c. nie budzi bowiem wątpliwości, że sąd powszechny może zmienić merytorycznie decyzję organu rentowego czy zespołu ds. orzekania
o niepełnosprawności i prawomocne orzeczenie w tym zakresie (zarówno dla stron jak
i organu) ma charakter wiążący. Nie sposób zatem uznać, by w wypadku uwzględniania przez sąd odwołania od organu rentowego (bądź zespołu ds. orzekania
o niepełnosprawności) i wydania odmiennego merytorycznie orzeczenia - datą orzeczenia o niepełnosprawności, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy, była data prawomocności orzeczenia sądu, zaś w przypadku nieuwzględnienia odwołania - datą tą byłaby data orzeczenia wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Ustalenie daty wiążącego strony rozstrzygnięcia ("orzeczenia" jak stanowi ww. art. 24 ust. 2a) wiązałoby się bowiem z różnicowaniem treści orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne, a nie z oceną formalnoprawnych uwarunkowań stanowiących o ich prawomocności.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 2a ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu.
Odnośnie zaś wniosku skarżącej o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy przepis art. 24 ust. 2a ustawy jest zgodny
z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP - Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do TK z takim wnioskiem. Wskazać należy też, że na podstawie art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Podkreślenia wymaga, iż pytanie takie sąd przedstawia jedynie wtedy, gdy zachodzi wątpliwość, co do zgodności ustawy z Konstytucją, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło