I SA/Wa 2203/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. I SA/Wa 2203/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa umorzył postępowanie zażaleniowe z zażalenia J. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we L., pow. [...], woj. [...]. Pismem z dnia 9 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła o podjęcie przedmiotowego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił podjęcia przedmiotowego postępowania. Jednocześnie pouczył stronę, że na niniejsze postanowienie nie przysługuje zażalenie, a strona może zaskarżyć je wyłącznie w odwołaniu od decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. S. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L., powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że ostatnim dniem w którym strona była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania był dzień 5 lipca 2015 r. Natomiast wniosek o podjęcie postępowania złożony został w dniu 9 lipca 2015 r., a więc uchybiono terminowi do jego złożenia. Pismem z dnia 16 września 2015 r. ww. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu podniesiono, że wadliwe pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono zażalenie na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wielokrotnie żalący był przez pracowników organu I instancji informowany, że datą graniczną do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania był dzień [...] lipca 2015 r. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że data [...] lipca 2015 r. widnieje również na postanowieniu Wojewody [...], zawieszającym przedmiotowe postępowanie (jako data nabita na postanowieniu) obok daty [...] lipca 2012 r. (data w nagłówku postanowienia) oraz daty [...] lipca 2012 r. (data doręczenia postanowienia). Tym bardziej, jak twierdzi pełnomocnik, skarżącemu zależało na uzyskaniu informacji kiedy upływa termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania. Dodał, że zgodnie z utrwalonym poglądem w doktrynie, kodeks wyznacza termin 3 lat od daty zawieszenia postępowania - ściślej, od daty doręczenia lub ogłoszenia postanowienia o zawieszeniu postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa umorzył postępowanie zażaleniowe z powyższego zażalenia. Organ uzasadnił, że stosownie do art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156- 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie. Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W świetle tego przepisu, jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie administracyjne należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94 - publ. ONSA z 1996 r. Nr 2, poz. 80). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Charakter jednak przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa. Komentarz", TNOiK, Toruń 2002, str. 688-691). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania zażaleniowego jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] o odmowie podjęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Należy stwierdzić, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. umorzył jako bezprzedmiotowe ww. postępowanie. Co więcej, decyzja o umorzeniu postępowania z dniem [...] września 2015 r. stała się ostateczna. W tej sytuacji postępowanie w zakresie objętym zażaleniem z dnia 16 września 2015r., ze względu na fakt, iż organ wojewódzki ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu z przyczyn wskazanych w niniejszym postanowieniu. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zażalenia organ zauważył, że data początkowa, od której zaczyna biec termin 3 lat na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania, dlatego moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2012 roku, sygn. akt I SA/Wa 597/12; podobnie: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2014, sygn. akt II SA/Gd 3/14). Jednak wobec umorzenia niniejszego postępowania, powyższa kwestia pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ze skargą na powyższą decyzję wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S., zarzucając naruszenie: 1) art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 kpa oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez stwierdzenie, że postępowanie w przedmiocie wniesionego zażalenia stało się bezprzedmiotowe; 2) art. 7 kpa, art. 11 kpa, art. 98 kpa, art. 101 kpa i art. 111 kpa - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że strona uchybiła terminowi na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskrzonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca uzasadniła, że w związku z powyższym trudno jest przyjąć argumentację Ministra Skarbu Państwa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zawieszenie postępowania nastąpiło w dniu [...] lipca 2012 r., skoro jako termin zawieszenia postępowania przyjmowano datę [...] lipca 2012 r. i taka też data była każdorazowo przedstawiana skarżącemu, czy też jego pełnomocnikowi i taka widniała w systemie [...] Urzędu Wojewódzkiego. Tym samym skarżący dotrzymał terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż przedmiotowy wniosek złożony został dwukrotnie 9 lipca 2015 r. i 10 lipca 2015 r. a więc w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. Przeciwne stanowisko powodować będzie natomiast stan, w którym skarżący wprowadzony w błąd (wielokrotnie powielany również przez sam organ i jego pracowników) bez swojej winy utraci możliwość dalszego prowadzenia postępowania zgodnie z pierwotnie złożonym wnioskiem. Skoro więc przez cały okres zawieszenia postępowania data [...] lipca 2012 r. była przedstawiana jako data zawieszenia postępowania, to tą datę a nie datę [...] lipca 0212 roku należy uznać za datę zawieszenia postępowania. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że w utrwalonym poglądzie doktryny prawa przyjmuje się, iż kodeks wyznacza maksymalny termin 3 lat od daty zawieszenia postępowania ściślej od daty doręczenia lub ogłoszenia postanowienia o zawieszeniu postępowania) na zwrócenie się o podjęcie postępowania, (por. Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1- 103, LEX 2010). Tym samym przyjmując powyższe stanowisko również należy uznać, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania został złożony w wymaganym terminie, gdyż doręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania doręczone zostało skarżącemu w dniu 13 lipca 2012 r. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r., umarzające na podstawie art. 138 § 1pkt. 3 k.p.a. w zw. z art.105 §1k.p.a. postępowanie zażaleniowe zainicjowane przez J. S. od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. odmawiającego podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie. Istotą rozpoznawanej sprawy było zatem ustalenie, czy organ II instancji uznał , że rozpoznanie wniosku Skarżącego stało się bezprzedmiotowe . Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ II instancji ma bowiem obowiązek ustalenia etapu na jakim znajduje się postępowanie oraz aktualnego stanu sprawy. Ustalenie, iż sprawa została zakończona , obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela stanowisko i argumentację Ministra Skarbu Państwa wyrażoną w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Na wstępie wskazać należy , że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, a to ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym. Bezprzedmiotowość postępowania ma zatem miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 462). Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo oceniły , że żądanie Skarżącego dotyczące podjęcia zawieszonego postępowania stało się bezprzedmiotowe z tej przyczyny, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r., doręczoną S. S. jako pełnomocnikowi J. S. w dniu 7 września 2015r., Minister Skarbu Państwa umorzył postępowanie w sprawie. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone. W związku z powyższym , należy w ocenie Sądu przyjąć, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a. , skoro nie istnieje przedmiot postępowania, którego rozstrzygnięcia żąda Skarżący. Mając te okoliczności na względzie , Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) jak w sentencji wyroku.