I SA/Wa 2254/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 października 2023 r. nr KOC/4636/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 czerwca 2023 r. nr 1494/SP/2023. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 października 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r. o wskazanym wyżej numerze Prezydent m.st. Warszawy odmówił R. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W komparycji organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023, poz. 390) - dalej jako "ustawa o świadczeniach", wskazując na kilka przyczyn, dla których odmówił zainteresowanemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, iż z treści orzeczenia w przedmiocie całkowitej niezdolności do pracy z dnia 5 maja 2020 r. wydanego przez Regionalną Komisję Lekarską [...] w W. wynika, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, co w ocenie organu determinuje niemożność przyznania świadczenia. Organ wskazał również na brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką oraz dodał, że z przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego wynika, że oprócz wnioskodawcy osobą zobowiązaną do alimentacji wobec niepełnosprawnej jest również jej córka. W ocenie organu to, że zamieszkuje ona w innej miejscowości nie oznacza automatycznie, że nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. G. Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób potwierdzić istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Przede wszystkim w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające wyłącznie jeden okres zatrudnienia wnioskodawcy tj. trwający od 2018 r. do 2023 r. Brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających stałą aktywność zawodową odwołującego, ewentualnie jakąkolwiek aktywność zawodową przed 2018 r. Po drugie ze znajdujących się w aktach sprawy orzeczeń w przedmiocie niepełnosprawności wynika, iż niepełnosprawność matki odwołującego istnieje co najmniej od 1997 r. W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sprawie ustalono, iż zainteresowany zamieszkał z matką w 2018 r. czyli w roku, w którym podjął pracę i pracował nieprzerwanie do 2023 r. Z tego samego wywiadu wynika również, iż matka odwołującego od 5 lat jest osobą leżącą. Sprawowanie przez odwołującego opieki nad leżącą mamą przez 5 lat w okresie od 2018 do 2023 r. było zatem możliwe łącznie z pracą zawodową na pełny etat. Brak jest jakichkolwiek dowodów w aktach sprawy, które miałyby wskazywać na ewentualne dodatkowe okoliczności stanu faktycznego świadczące o wadliwości powyższej tezy. W szczególności brak jest dowodów na to, że np. matką odwołującego zajmowała się osoba trzecia. Wręcz przeciwnie, ustalenia wywiadu środowiskowego potwierdzają sprawowanie opieki nad matką przez zainteresowanego. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż orzeczenie w przedmiocie całkowitej niezdolności do pracy matki zainteresowanego datuje się na maj 2020 r. Już wtedy zatem okoliczność ta została potwierdzona w sposób formalny. Złożenie wniosku o świadczenie 3 lata później oraz rezygnacja z pracy w tym samym czasie również nie wskazuje aby przyczyną owej rezygnacji (bezpośrednią przyczyną) była stale sprawowana opieka nad matką. Nie ma zatem żadnych racjonalnych przesłanek do tego aby stwierdzić, iż obecnie rezygnacja z zatrudnienia łączy się bezpośrednio z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, skoro opieka ta trwa od 2018 r. czyli przez okres 5 lat, w których zainteresowany pracował na pełen etat. Kolegium wskazało, iż konieczność wykazania związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną jest podstawową przesłanką umożliwiającą uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do kwestii daty powstania niepełnosprawności Kolegium zaznaczyło , iż nie podziela poglądów organu I instancji w tej materii. W okolicznościach sprawy obowiązkiem organów administracji jest uwzględnienie wyjątkowo jednolitego i ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych w tej materii przemawiającego na korzyść wnioskodawczyni. Powyższe nie ma jednak kluczowego znaczenia w sprawie, bowiem przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało istnienia związku pomiędzy rezygnacją (nie podejmowaniem) z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Potwierdzeniem powyższego jest również najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych nakazujące zważyć, iż nie jest wystarczające ustalenie, że wnioskodawca rzeczywiście nie podejmuje pracy zawodowej. Konieczne do należytego rozstrzygnięcia sprawy jest wykazanie związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną. Związek ten nie może być wywodzony wyłącznie z zakresu koniecznej opieki wynikającego z orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności lub z oświadczenia samego wnioskodawcy. Kolegium stwierdziło, że odnosi się ze zrozumieniem do niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej z jaką boryka się odwołujący w związku z opieką nad matką. Sama ta okoliczność, do której należy odnosić się z najwyższym współczuciem, nie może jednak być podstawą do wydania decyzji pozytywnej wobec odwołującego w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy. Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. G. zarzucając jej rażące naruszenie prawa i w związku z powyższym wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istnienie względem matki obowiązku alimentacyjnego córki i jej możliwość sprawowania opieki pozostaje bez wpływu na uprawnienie strony do świadczenia. Gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, spokrewniony w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, brak jest podstaw do odmowy z uwagi na istnienie innej osoby z tego samego kręgu zobowiązanych do alimentacji, która mogłyby świadczyć pomoc. Ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - co już uznawały sądy administracyjne. Rezygnacja z zatrudnienia dla skarżącego nie była wolnym wyborem - jak sugerują to organy - lecz zdecydowanie wyższą koniecznością życiową. Rezygnacja z zatrudnienia nie leżała w interesie wnioskującego. Przeciwnie - rezygnując z zatrudnienia w dniu 27 marca 2023 r. i składając wniosek w dniu 18 kwietnia 2023 roku, wnioskujący miał 63 lata i 4 miesiące, był więc niespełna dwa lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego, czyli w okresie przedemerytalnym, chroniącym na podstawie kodeksu pracy przed ewentualnym zwolnieniem z pracy, aż do emerytury. Rezygnacja z zatrudnienia była też dla skarżącego finansową stratą i skutkowała utratą stabilności finansowej. Jednak zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną. W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności: posiadanie przez matkę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, stan zdrowia matki skarżącego, zakres czynności opiekuńczych, które skarżący wykonuje w ramach opieki nad matką. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy zarobkowej/niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad matką. Zdaniem Kolegium czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nie wykluczają podjęcia przez nią zatrudnienia, co oznacza, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Zdaniem Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji zostały oparte na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym sprawy. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić jednakże należy, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Na wstępie należy wskazać, że zasadnie przyjęło Kolegium, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Jednakże, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zakres czynności opiekuńczych skarżącej nad matką wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 ustawy), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, spełnione były przesłanki przyznania świadczenia. Zdaniem Sądu przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko, że pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy zarobkowej a opieką nad matką brak jest związku przyczynowo-skutkowego zostało oparte na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym sprawy. Organ II instancji całkowicie pominął wyjaśnienia skarżącego złożone podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, w których wskazał on, że stan zdrowia matki ulega systematycznemu pogorszeniu i wymaga stałej obecności skarżącego i pomocy we wszystkich czynnościach. Zdaniem Sądu, z okoliczności przedstawionych przez skarżącego wynika, że zakres opieki nad matką jest na tyle absorbujący, że wyklucza podjęcie przez skarżącego zatrudnienia, ponieważ jego podjęcie wiązałoby się ze szkodą dla opieki nad matką, zaspokajaniem jej potrzeb, a nawet zapewnieniem jej bezpieczeństwa. Podczas rozprawy w dniu 31 stycznia 2024 r. skarżący oświadczył, że zrezygnował z pracy wyłącznie ze względu na stan zdrowia matki. Wcześniej radził sobie ze sprawowaniem nad matką opieki z uwagi na to, że wykonywał pracę zdalnie, co jednak w okresie późniejszym stało się niemożliwe i co w konsekwencji doprowadziło do konieczności zrezygnowania z zatrudnienia. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawdziwości oświadczenia skarżącego. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ II instancji dotycząca sprawowanej przez skarżącego opieki i braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką jest nieprawidłowa. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącego z uwagi na niepełnosprawność matki potwierdzoną stosownym orzeczeniem, w którym wskazano na jej znaczny stopnień, a okoliczność ta została uznana za niepodważalną. Ocena stanu zdrowia i sprawności matki skarżącego nastąpiła przed złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, co nie wyklucza ziszczenia się przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w dacie złożenia wniosku przez skarżącego. Stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 21 u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przywołany wyżej przepis odsyła do definicji określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 573), zwanej dalej ustawą o rehabilitacji. W art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji określono, iż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. W ust. 2 § 29 powołanego wyżej rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono więc m.in. sprawność psychofizyczną organizmu w zakresie zdolności do samodzielnego zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych, konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Należy więc uznać, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i Sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. zob. wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21 oraz z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Równie istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, jak i niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Wskazać przy tym należy, że organ nie przedstawił żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad matką z pracą zarobkową. Już tylko fakt znacznie ograniczonej, potwierdzonej przez właściwy organ, możliwości matki skarżącego do samodzielnej egzystencji, spowodowany obciążającym ją poważnym schorzeniem, wyznacza zakres niezbędnej pomocy innej osoby, którą wypełniają czynności opiekuńcze i inne czynności życia codziennego wykonywane przez skarżącego, których niezbędności nie zdołały poważyć organy. Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne. Zauważyć także należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 215/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym. Okoliczności powyższe muszą niewątpliwie być uwzględniane również w sytuacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 czerwca 2022 r., II SA/Po 20/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym uwzględnić, że czynności opiekuńcze świadczone osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym, ze znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnej egzystencji, wymagają większej niż przeciętnie intensyfikacji i systematyczności, gdyż ich podmiotem jest osoba niepełnosprawna, cierpiąca na przewlekłe, pogłębiające się schorzenia i wymagająca specjalistycznego leczenia. Nie można bagatelizować również faktu, że oprócz czynności stricte pielęgnacyjnych skarżąca pozostaje w ciągłej gotowości do świadczenia pomocy i opieki, w tym wsparcia emocjonalnego. Ponadto, nie można wykluczyć z czynności opiekuńczych, wyręczania osoby bliskiej od jej normalnych, codziennych obowiązków rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, co stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2021 r., III SA/Gd 319/21, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 504/21, LEX nr 3209641, WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Rz 1781/21, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy zobligowane były wyłącznie do zbadania okoliczności odnoszących się do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego oraz związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką w takim zakresie, w jakim świadczy ją skarżący. Jak słusznie podniósł skarżący istnienie względem matki obowiązku alimentacyjnego córki i jej możliwość sprawowania opieki pozostaje bez wpływu na uprawnienie skarżącego do świadczenia. Gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, spokrewniony w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, brak jest podstaw do odmowy z uwagi na istnienie innej osoby z tego samego kręgu zobowiązanych do alimentacji, która mogłyby świadczyć pomoc. Ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dotyczy błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających przesłanki przyznania osobom bliskim dla osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. art. 17 ust. 1. Organ II instancji niewłaściwie ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką w takim zakresie, w jakim świadczy ją skarżący dopuszczając się tym samym naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając na względzie fakt, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego konieczne było uchylenie również decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).