I SA/Wa 2299/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-15
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Marta Kołtun-Kulik, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, wydana z rażącym naruszeniem prawa, może zostać unieważniona, jeśli od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, a także czy połączenie spółek prawa handlowego stanowi nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu, mimo rażącego naruszenia prawa, nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Połączenie spółek prawa handlowego zostało uznane za sukcesję uniwersalną, a nie czynność prawną przenoszącą własność na osoby trzecie chronione rękojmią. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji z 1994 r. z uwagi na brak znacznego upływu czasu i odmienny stan faktyczny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1994 r. o nabyciu prawa użytkowania wieczystego gruntu. Skarżąca spółka argumentowała, że decyzja z 1994 r. nie może zostać unieważniona z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, w tym połączenie spółek, oraz powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności, uznając, że decyzja z 1994 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a połączenie spółek nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
P. S.A. z siedzibą w P. wniósł skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015r., Nr [...],utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015r., Nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] lutego 1994r., Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996r., Nr [...], stwierdzającej nabycie przez Centralę [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa o pow. [...] ha, położonego w K. przy ul [...] i ujawnionego w dokumentach [...], , oznakowanej na mapie sytuacyjnej [...] – odpowiadającej działkom nr [...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale związanych z gruntem znajdujących się na ww. działce- w części odpowiadającej dawnej działce nr [...] wywodzącej się z działki nr [...].
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 1994 r., Nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996 r., Nr [...], stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Centralę [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa o pow. [...] ha położonego w K., przy ul. [...] i ujawnionego w dokumentach [...], ozn. na mapie sytuacyjnej [...] - odpowiadającej działkom nr [...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale związanych z gruntem znajdujących się na ww. działce.
M. M. pismem z dnia 27 sierpnia 2007 r. wystąpił do Ministra Budownictwa z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], którą następnie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008r., sygn. akt I SA/Wa 1363/08 uchylił zarówno decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r., jaki i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2008 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...], która została następnie utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...], Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., Nr [...], sprostowana postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996 r., Nr [...], w części odpowiadającej dawnej działce nr [...], wywodzącej się z działki nr [...], została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, w tej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 kpa.
Wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zarówno decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014r., sygn. akt I OSK 1564/12 oddalił skargi kasacyjne Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz P. S.A. w P., od powyższego orzeczenia.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., Nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996 r., Nr [...], dotyczącej uwłaszczenia Centrali [...] działką nr [...] położoną w K. przy ul. [...], w obrębie [...] - w części odpowiadającej dawnej działce nr [...], wywodzącej się z działki nr [...].
P. S.A., pismem z dnia 21 lipca 2015 r. wystąpił do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., podnosząc, że stanowisko Ministra wyrażone w powyższym rozstrzygnięciu nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach, zaś ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., nie może zostać unieważniona z uwagi na fakt, iż wywołała nieodwracalne skutki prawne, zgodnie z dyspozycją art. 156 § 2 kpa. Skarżący uzasadnił swoje stanowisko tym, iż Przedsiębiorstwo [...], której następcą prawnym była Centrala [...] S.A., nabyło prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz prawo własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie. Następnie w 1999 r. nastąpiło połączenie dwóch spółek prawa handlowego, tj. Spółki [...]S.A. Jako spółki przejmującej oraz spółki Centrala [...] S.A., jako spółki przejętej, w oparciu o przepisy art. 643 pkt 1 i art.464 i 465 Kodeksu handlowego. Podstawą do połączenia obu spółek stanowiły stosowne uchwały podjęte przez Walne Zgromadzenia każdej z nich, zaś oświadczenia woli w nich zawarte tj. w uchwale Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki [...] S.A. z dnia [...] maja 1999 r., Rep. A nr [...] oraz uchwale Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy [...] Zakładów [...] S.A. z dnia [...] maja 1999 r., Rep. A nr [...] w sprawie połączenia [...] S.A. z [...] S.A. skutkowały przeniesieniem całego majątku [...] S.A. na [...] S.A. z tym skutkiem, że spółka przenosząca majątek, tj. Centrala [...] S.A. przestała istnieć, a zgodnie z art. 465 § 3 K.h. z chwilą jej wykreślenia z rejestru, spółka przejmująca, tj. [...] S.A. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Ekwiwalentem zaś nabycia przez spółkę przejmującą majątku spółki przejętej były akcje wydawane jej akcjonariuszom. W tej sytuacji poprzedni stan prawny, w ocenie skarżącej, nie może zostać przywrócony, nie tylko na mocy działania organu administracji, lecz w ogóle nie ma takiej prawnej możliwości. Nie ma bowiem możliwości odwrócenia mocą działania organu administracji skutków wykreślenia podmiotu z rejestru handlowego. Na potwierdzenie swojego stanowisko skarżący przywołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1585/12 oraz z dnia 23 listopada 1987 r., sygn. akt ISA 1406/86, z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1143/11. Zdaniem skarżącej w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że przestał istnieć podmiot, któremu przysługiwały prawa z kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej, a uchwały łączących się spółek wywarły skutki w sferze majątkowej i w żadnym wypadku nie stanowiły aktu administracyjnego. Dlatego też w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi o których mowa wart. 156 § 2 kpa. Organ administracji nie jest bowiem władny swoim działaniem przywrócić stanu sprzed wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994r., Nr [...], która została sprostowana postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996 r., Nr [...], nie ma bowiem podstawy prawnej w oparciu o którą organ ten byłby upoważniony do ingerencji w stosunki cywilnoprawne powstałe po wydaniu tejże decyzji. Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 stwierdził, iż "art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej".
Organ rozpoznając środek odwoławczy wskazał, że badana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r. została wydana w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie następowało z mocy prawa, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznaczało przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanym przepisie. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Brak którejkolwiek z przesłanek oznaczał, że uwłaszczenie nie mogło nastąpić. Z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawo, ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub gminy, a co za tym idzie nie mogła być przedmiotem uwłaszczenia.
Kwestią sporną jest natomiast okoliczność, czy ww. decyzja Wojewody [...] wywarła nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych następuje wtedy, gdy skutki prawne decyzji administracyjnej nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś organ administracji może odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności oznacza to, iż nie mają one charakteru nieodwracalnego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz będąc związanym oceną prawną zawartą w ww. prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/11 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1564/12, co wynika z art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) organ utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...]. Organ wskazał, że nie może orzekać w przedmiotowej sprawie z pominięciem ww. oceny prawnej, która odnosiła się zarówno do przekształceń własnościowych C., jak również skutków połączenia spółek w trybie art. 463 i nast. K.h. Organ podkreślił, iż zaprezentowane stanowiska sądów administracyjnych stanowią równocześnie odpowiedź na zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sądy obu instancji analizowały bowiem proces przekształceń własnościowych w ramach łączenia się spółek i w oparciu o całokształt okoliczności sprawy sformułowały ocenę prawną o braku wywołania przez decyzję uwłaszczeniową nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Nie nastąpiła przy tym zmiana okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, która uzasadniałaby odejście przez organ od ww. oceny prawnej.
Organ odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 nie ma charakteru prawotwórczego. Wyrok ten nie ingeruje w treść przepisu art. 156 § 2 kpa w sposób normatywny, gdyż nie eliminuje z porządku prawnego ani nie zmienia tekstu obowiązującego przepisu w jakiejkolwiek części. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazuje, że ustawodawca w przypadku art. 156 § 2 kpa pominął część przepisu i doprowadził do sytuacji, w której niepełna regulacja doprowadziła do stanu niezgodności przepisu z Konstytucją RP. Trybunał orzekł zatem o niekonstytucyjności art. 156 § 2 kpa wynikającej z braku kompletności regulacji. Owe zaniechanie (pominięcie) legislacyjne nie mogło z przyczyn oczywistych zostać uzupełnione przez Trybunał Konstytucyjny, zaś stan niezgodności z Konstytucją RP - wyeliminowany poprzez derogację przepisu. Art. 156 § 2 kpa w brzmieniu obecnie obowiązującym nie zawiera upoważnienia dla organu do dokonania oceny kryterium "upływu czasu" dla zaistnienia przesłanki negatywnej w stwierdzeniu nieważności upoważniającej organ do stwierdzenia wyłącznie naruszenia prawa w związku ze znacznym upływem czasu. Przepis przewiduje bowiem jedynie, że w razie ustalenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa organ zobowiązany jest stwierdzić jej nieważność, bez względu na upływ czasu. Wyjątek stanowi przypadek, w którym decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, jednakże nie jest on objęty rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego. Do czasu dokonania zmian legislacyjnych przez ustawodawcę Minister Infrastruktury i Rozwoju nie ma podstaw prawnych do samodzielnego ustalenia terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
P. S.A. z siedzibą w P. wniósł skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015r., Nr [...],utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015r., Nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] lutego 1994r., Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] grudnia 1996r., Nr [...].
Skarżący zarzucał naruszenie przez organ art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a także art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez dokonanie wykładni w sposób sprzeczny z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP (w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r.).
Zarzuty skargi pokrywały się z argumentacją zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., sygn.. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101, wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U., Nr 74, poz. 368 ze zm.), wyjaśnił, że oznacza to, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99, ONSA 1999, nr 4, poz. 118, nawiązując do powołanego wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, uznał, że oceną prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA, związany jest zarówno skład orzekający rozpoznający skargę, jak i skład powiększony wyjaśniający w tej sprawie wątpliwość prawną w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Oznacza to, że wątpliwość prawna objęta oceną prawną nie może być przedmiotem wyjaśnienia w tej samej sprawie w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA.
Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., II OSK 1261/10, ONSA WSA 2013, nr 1, poz. 7, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań
Zdaniem Sądu, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, właśnie takie związanie oceną prawna występuje (art. 153 ppsa). Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny dokonały jasnej i precyzyjnej wykładni przepisów. Organ prawidłowo przyjął, iż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym zarówno w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1384/11, jak i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1564/12 przedmiotowa decyzja uwłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekształcenie uwłaszczonej spółki C. S.A. poprzez jej połączenie ze spółką P. S.A. nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r. Zgodnie z treścią art. 553 § 1 K.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Oznacza to, że w wyniku przekształcenia spółka przekształcona nie traci swej podmiotowości prawnej istnieje ona nadal tylko w innej formie prawnej będąc zgodnie z zasadą kontynuacji podmiotem tych samym praw i obowiązków co spółka przekształcona. Tym samym w ocenie Sądu nie nastąpił obrót cywilnoprawny przedmiotową nieruchomością na rzecz osób trzecich. Z uwagi na to że nabycie przez Skarb Państwa prawa do spornej nieruchomości dokonało się z rażącym naruszeniem prawa, to każde następne dysponowanie tymi prawami w taki sam sposób (rażący) prawo to naruszało. Argumentację powyższą podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1564/12 stwierdzając, iż: Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie doszło przy tym, tak jak twierdzą autorzy skarg kasacyjnych, do tego rodzaju czynności cywilnoprawnych, które spowodowały przejście własności nieruchomości na osoby trzecie, chronione przed jej utratą rękojmią dobrej wiary ksiąg wieczystych. Takimi czynnościami nie są w szczególności podnoszone w obu skargach kasacyjnych: fakt wyceny aktywów byłego Przedsiębiorstwa [...] w P., przekształcenie tego przedsiębiorstwa w spółkę akcyjną, wniesienie w drodze uchwał akcjonariuszy aktywów spółki do nowo utworzonej spółki P. S.A. w P.. W szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych w sprawach dotyczących odpowiedzialności publicznoprawnej tej ostatniej spółki za działania [...] w P., przyjmowano jednolicie, że do sytuacji związanej z przejęciem w wyniku połączenia przez [...] majątku [...] S.A. i zmiany nazwy na P. S.A. miał zastosowanie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego. W świetle tego przepisu, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, majątek czynny i bierny przechodzi na spółkę przejmującą w drodze uniwersalnej. Sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. K.h., wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Przepis art. 463 jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym i nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych. Na takie rozumienie wskazuje także samo literalne brzmienie przepisu art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, niewskazujące na jakiekolwiek wyłączenia w sferze przejęcia praw i obowiązków. Skoro nie ma ograniczeń, to należy przyjąć , że przepis ten statuuje następstwo pod tytułem ogólnym — sukcesję generalną. Następuje zatem przejęcie ogółu praw i obowiązków, w tym obowiązków publicznoprawnych. Skoro występuje następstwo prawne pod tytułem ogólnym, to nie mamy do czynienia z zakończeniem działalności spółki przejętej, lecz z kontynuacją tej działalności przez spółkę przejmującą (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 494/07 zam. w CBOSA). W takim stanie rzeczy prawidłowe jest zapatrywanie Sądu I instancji, że skarżący kasacyjnie P. S. A. w P., nie jest osobą prawną "trzecią", w stosunku do której nie zachodzi możliwość odwrócenia bezpośredniego skutku prawnego wywołanego decyzją uwłaszczeniową.
W toku postępowania organ naczelny wziął również pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Organ orzekający uwzględnił bowiem, iż ww. orzeczenie nie ma charakteru prawotwórczego. Nie ingeruje ono w treść przepisu art. 156 § 2 kpa w sposób normatywny, gdyż nie eliminuje z porządku prawnego ani nie zmienia tekstu obowiązującego przepisu w jakiejkolwiek części. Z uzasadnienia wyroku z dnia 12 maja 2015 r. wynika, że ustawodawca w przypadku art. 156 § 2 kpa pominął część przepisu i doprowadził do sytuacji w której niepełna regulacja doprowadziła do stanu niezgodności przepisu z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny orzekł zatem o niekonstytucyjności art. 156 § 2 kpa wynikającej z braku kompletności regulacji. Powyższe prowadzi do wniosku, ze niezależnie od przedmiotowego zakresu rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych przez ustawodawcę, organ samodzielnie nie ma podstaw do oceny zgodności z Konstytucją art. 156 § 2 kpa.
Warto w tym miejscu wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. P 46/13 orzekł, że: art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Pytanie prawne, zadane TK, zostało postawione na tle następującego stanu faktycznego: Nieruchomości położone w granicach W. ulegały od 21 listopada 1945 r. komunalizacji na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.; dalej: dekret warszawski). W art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego przewidziano możliwość złożenia przez wywłaszczonego właściciela, w terminie 6 miesięcy od objęcia gruntu przez gminę, wniosku o przyznanie mu prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Poprzednik prawny części stron postępowania sądowoadministracyjnego, na tle którego zadane zostało pytanie prawne, nie złożył w terminie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Następnie zwrócił się on do Prezydenta W. o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku, dopełniając czynność, dla której termin był ustanowiony. Mocą decyzji Prezydenta W. z [...] października 1948 r. (dalej: decyzja z 1948 r.) termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego został mu przywrócony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2011 r., stwierdziło nieważność decyzji z 1948 r. Kolegium uznało, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi, zgodnie z art. 156 k.p.a., przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją z [...] listopada 2011 r. wydaną przez Kolegium w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (dalej: decyzja z 2011 r.).
Już powyższe wskazuje, że ww. orzeczenie TK dotyczyło określonych zaszłości historycznych. Orzeczeń relatywnie odległych w czasie, których wzruszenie powoduje naruszenie art. 2 Konstytucji RP. Nie można mówić o takich zaszłościach w odniesieniu do decyzji administracyjnych z 1994r., jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zwłaszcza, że wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wpłynął do organu 24 lutego 1994r. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie występuje zatem znaczny upływ czasu, wskazujący na naruszenie ar. 2 Konstytucji RP.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło