I SA/Wa 2312/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu wniosku C. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr odmówił przywrócenia C. K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...]czerwca 2011 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] potwierdził na rzecz C. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP - majątku O., położonego w powiecie [...], woj. [...]. Powyższa decyzja została osobiście odebrana przez pełnomocnika strony - radcę prawnego R. K. w dniu 13 czerwca 2011 r., co wynika z odręcznej adnotacji na decyzji. Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu 28 sierpnia 2011 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmówił przywrócenia C. K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. została osobiście odebrana przez pełnomocnika strony w dniu 13 czerwca 2011 r. (pełnomocnictwo zostało odwołane w dniu 20 czerwca 2011 r.). Ostatnim dniem do wniesienia odwołania od ww. decyzji był więc dzień 27 czerwca 2011 r. We wniosku z dnia 28 sierpnia 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona wskazała, że w terminie do złożenia odwołania nie była w stanie podejmować żadnych czynności w postępowaniu administracyjnym. W dniu 24 czerwca 2011 r. wezwała pogotowie, które stwierdziło u niej stan chorobowy. Z uwagi na to, że choroba przebiegała w dalszym ciągu, w dniu 30 czerwca 2011 r. skarżąca odbyła konsultacje u biegłego lekarza sądowego w zakresie chorób wewnętrznych, który stwierdził w zaświadczeniu nr [...] r., iż C. K. nie mogła stawić się w dniu 22 czerwca 2011 r. na wezwanie w sprawie prowadzonej przez Wojewodę [...] w sprawie o sygn. [...]. Z zaświadczenia ponadto wynika, że przewidywany termin zdolności do stawienia się na wezwanie nastąpi po 24 lipca 2011 r. Strona ponadto odbyła konsultacje w dniu 14 lipca 2011 r. oraz 4 sierpnia 2011 r., z których wynika, że stawienie się na wezwanie Wojewody [...] możliwe będzie dopiero po dniu 20 sierpnia 2011 r. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedotrzymaniu przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Zdaniem Ministra, samo zwolnienie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie jest równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowaną i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią. Strona nie uprawdopodobniła w swoim wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, iż nie istniała możliwość sporządzenia przez nią odwołania i nadania go np. przy pomocy domownika bądź osoby bliskiej w urzędzie pocztowym. Poza tym Minister stwierdził, że uprawdopodobnienie musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Zatem z zaświadczenia lekarskiego winno wynikać np. że obłożna choroba zainteresowanej trwająca w okresie, lub co najmniej w ostatnim dniu tego okresu choroby, jaki był wymagany do złożenia środka zaskarżenia, uniemożliwiała złożenie go (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., II OSK 1015/07). W przedmiotowej sprawie, z zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] wynika jedynie, że strona nie mogła się stawić na wezwanie Wojewody [...], czyli nie była zdolna do osobistego stawiennictwa. Nie wynika z niego, iż choroba odwołującej się była na tyle obłożna, iż uniemożliwiła jej sporządzenie odwołania i posłużenie się osobą trzecią w celu jego złożenia w organie I instancji bądź w placówce pocztowej. Od postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] C. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu w złożeniu odwołania nastąpiło bez jej winy; 2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny dowodów złożonych przez skarżącą na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, że w celu uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu na złożenie odwołania złożyła wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarskie, które potwierdzały, że w dniu 24 czerwca 2011 r. pogotowie stwierdziło u wnioskodawczyni stan chorobowy. W dniu 30 czerwca 2011 r. odbyła konsultacje u lekarza sądowego, który potwierdził, że C. K. nie mogła stawić się na wezwanie Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie i stan ten będzie trwał do 24 lipca 2011 r. Z zaświadczeń wystawionych przez lekarza sądowego w dniu 14 lipca oraz 4 sierpnia 2011 r. wynikało, że stawienie się na wezwanie Wojewody [...] będzie możliwe po dniu 20 sierpnia 2011 r. Zdaniem skarżącej, każde z powyższych zaświadczeń zostało wystawione przez lekarza sądowego i każde z nich zaświadcza, że wnioskodawczyni nie jest w stanie się stawić na wezwanie Wojewody [...] ergo nie jest w stanie samodzielnie podjąć czynności mających na celu jej osobisty udział w sprawie. Skarżąca wskazała, że działając z należytą starannością chciała, aby zaświadczenie o jej niedyspozycji było potwierdzone przez lekarza sądowego mając na uwadze to, że ustawodawca przewidział specjalny tryb potwierdzania niemożliwości stawiennictwa w sądzie wprowadzając ustawę o lekarzu sądowym. Ustawa ta nie ma zastosowania do postępowania administracyjnego, jednakże niewątpliwie skorzystanie z trybów w niej przewidzianych powinno wpływać na ocenę przez organ przesłanki niemożliwości osobistego działania na skutek choroby strony, a tym samym na ocenę braku winy w niezłożeniu przez stronę odwołania w terminie. Ustawa o lekarzu sądowym została wprowadzona właśnie po to, aby rozwiewać wątpliwości sądów, co do autentyczności wystawianych przez lekarzy zwolnień lekarskich. Skoro zatem sądy nie są władne kwestionować prawidłowości wystawienia zwolnienia lekarskiego wystawionego przez lekarza sądowego i informacji w nim zawartych, to tym bardziej organy administracji powinny przy ocenie braku winy w niezłożeniu odwołania w terminie brać pod uwagę fakt, że okoliczność braku winy w niezłożeniu odwołania w terminie została uprawdopodobniona za pomocą zaświadczeń lekarskich wystawionych w trybie ustawy o lekarzu sądowym. W ocenie skarżącej, powyższe powinno nastąpić zwłaszcza, że w przypadku przywrócenia terminu Kpa wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w niezłożeniu odwołania w terminie, a nie bezwzględnym udowodnieniu powyższej okoliczności. Skarżąca zauważyła, że jest osobą w podeszłym wieku (ma [...] lata) i schorowaną. Na etapie rozpoznawania sprawy przed Wojewodą [...] wnioskodawczyni zawsze korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika mając na uwadze to, że zawiłość sprawy oraz konieczność wizyt u Wojewody (osoby odpowiedzialnej za prowadzenie akt postępowania) uniemożliwia jej osobiste branie udziału w postępowaniu przed Wojewodą [...]. Skarżąca podniosła, że umowa o zastępstwo prawne z ostatnim z pełnomocników radcą prawnym R. K. obowiązywała do wydania decyzji przez Wojewodę [...] i niezwłocznie po jej odbiorze przez pełnomocnika pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. Tym samym po 20 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Termin do złożenia odwołania upływał w dniu 27 czerwca 2011 r. Stan wyłączający możliwość działania wnioskodawczyni nastąpił w dniu 24 czerwca 2011 r., tj. na 3 dni przed terminem końcowym na złożenie odwołania. Nie może jednak stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. (wyrok NSA sygn. akt II OSK 472/07 z dnia 23 kwietnia 2008 r., LEX nr 466156). W ocenie strony skarżącej błędnie organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi na złożenie odwołania nastąpiło bez jej winy, a w szczególności, że same zwolnienia lekarskie nie potwierdzają braku winy w niezłożeniu w terminie odwołania. Z zaświadczeń przedłożonych przez wnioskodawczynię jednoznacznie wynika, że nie mogła ona sama działać, tj. osobiście podejmować czynności w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie posiadała również profesjonalnego pełnomocnika, a wypowiadając pełnomocnictwo radcy prawnemu reprezentującemu ją na etapie postępowania przed Wojewodą [...] nie mogła przypuszczać, że już kilka dni później jej stan na tyle się pogorszy, że nie będzie w stanie samodzielnie działać w przedmiotowej sprawie. Organ błędnie twierdzi i nie przeprowadził na tą okoliczność żadnego postępowania dowodowego, że choroba skarżącej nie wyłączyła możliwości sporządzenia przez nią odwołania i doręczenia go organowi za pomocą osób trzecich. Zgodnie z orzecznictwem sądowym sam fakt występowania w art. 58 § 1 Kpa instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienie, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (wyrok WSA w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 627/08 z dnia 28 stycznia 2009 r., LEX nr 478281). Tym samym, jeżeli organ miał wątpliwości, czy choroba skarżącej wyłączała możliwość sporządzenia przez nią odwołania, a następnie posłużenie się osobą trzecią w celu jego złożenia na poczcie lub doręczenia organowi, powinien przeprowadzić na powyższą okoliczność stosowane postępowanie dowodowe. Organ a priori przyjął, że sama choroba nie wyłączała możliwości sporządzenia przez skarżącą odwołania bez przeprowadzenia na powyższą okoliczność jakiegokolwiek dowodu. Tym samym powyższe stwierdzenia organu są gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. Natomiast dowody złożone przez skarżącą przy uwzględnieniu innych okoliczności faktycznych w sprawie takich jak chociażby wiek wnioskodawczyni jednoznacznie potwierdzają, że choroba C. K. wyłączyła możliwość jej działania w sprawie. Skarżąca jest osobą mieszkającą samotnie i nie miała możliwości posłużenia się osobami trzecimi w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo wskazał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca była do 20 sierpnia 2011 r. w stanie uniemożliwiającym stawiennictwo przed organem biorąc pod uwagę zaświadczenie lekarskie nr [...]. W tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Dlatego też termin do wniesienia żądania przywrócenia terminu upływał 27 sierpnia 2011 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu nadano 28 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (braku winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie uprawdopodobnienie określa się jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania organu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, podniesione przez pełnomocnika strony okoliczności dotyczące choroby C. K. oraz załączone uwierzytelnione przez pełnomocnika dowody uprawdapadabniały w stopniu dostatecznym brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Dnia 24 czerwca 2011 r. (na trzy dni przed upływem terminu do wniesienia odwołania) lekarz A. T. zaświadczył, że C. K. jest niezdolna do opuszczania domu z powodu choroby. Z zaświadczeń biegłego sądowego lekarza J. P. nr: [...], [...], [...] wynika, że skarżąca nie mogła się stawić przed organem 22 czerwca 2011 r., 16 lipca 2011 r. i do 20 sierpnia 2011 r., a przewidywany termin zdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie będzie trwał do 20 sierpnia 2011 r. Z powyższych zaświadczeń wynika zatem, że stan zdrowia C. K. był na tyle nadszarpnięty, że uniemożliwiał skarżącej osobiste załatwianie spraw urzędowych, a więc spraw o podobnym charakterze, co sprawy załatwiane w urzędach pocztowych, gdzie wymagane jest niekiedy dłuższe wyczekiwanie na możliwość załatwienia swojej sprawy, często stojąc w kolejce. Wobec tego, bez przeprowadzenia stosownego przeciwdowodu, organ nie mógł zakwestionować opinii lekarskich, co do stanu zdrowia skarżącej. Minister Skarbu Państwa winien zatem przyjąć, że przedłożone zaświadczenia lekarskie uprawdapadabniają brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza, że jak wynika z treści skargi C. K. jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata), zamieszkuje samotnie i nie ma możliwości posłużenia się osobami trzecimi. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Ministra Skarbu Państwa, że strona uchybiła terminowi 7 – dniowemu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. Dzień 27 sierpnia 2011 r. (sobota) jest tratowany jak dzień równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy, o którym mowa w art. 57 § 4 Kpa (por. uchwała NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11, ONSAiWSA 2011/5/95). Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu nadany za pośrednictwem poczty w dniu 28 sierpnia 2011 r. był złożony z zachowaniem tego terminu. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu upływał bowiem 29 sierpnia 2011 r. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa odmawiając C. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszył przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Skarbu Państwa rozpozna wniosek C. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.