I SA/Wa 2312/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-15
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Dorota Apostolidis, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu kościelnej osoby prawnej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, organ może badać uprawnienia byłych właścicieli wynikające z dekretu warszawskiego?Ratio decidendi
Postępowanie nadzorcze w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter wyłącznie kontrolny i służy ocenie legalności decyzji wydanej w trybie zwykłym pod kątem wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru nie może rozstrzygać sprawy co do jej istoty ani badać uprawnień wynikających z odrębnych regulacji prawnych, takich jak dekret warszawski, jeśli nie stanowią one rażącego naruszenia przepisu, na podstawie którego wydano pierwotną decyzję. W przypadku uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, przepis ten nie uwzględnia uprawnień byłych właścicieli wynikających z innych przepisów, a ich zgłoszenie nie stanowi rażącego naruszenia.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2010 r. o uwłaszczeniu Parafii na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, wskazując na swoje uprawnienia wynikające z dekretu warszawskiego. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie konstytucyjnych zasad równości i ochrony własności.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. R., E. D., J. R., J. P. i K. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Minister Administracji i Cyfryzacji, po rozpatrzeniu wniosku J, P., K. P., M. R., E. D. i J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] marca 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 roku, utrzymał tę decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Wojewoda [..] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Parafię [...] w W., zwanej dalej "Parafią", własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha.
W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", nieruchomości lub ich części pozostające w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 23 maja 1989 r., we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeśli znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi. Wojewoda ustalił, że nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się we władaniu Parafii oraz, iż na tej nieruchomości posadowione są budynek kościoła i plebania.
Wnioskiem z dnia 6 listopada 2013 r. K. P., M. R., E. D. C., J. R. i M. D. wnieśli o stwierdzenie nieważności części ww. decyzji Wojewody [...] w granicach oznaczonych na załączonym do ww. wniosku szkicu sytuacyjnym jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zwana dalej "nieruchomością sporną".
W uzasadnieniu tego wniosku podnieśli oni, iż nieruchomość sporna, będąca własnością H. - z W. P., na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.), przeszła na własność gminy [...], a następnie na rzecz Skarbu Państwa. Podniesiono ponadto, że H. P., reprezentowana przez adwokata T. B., złożyła na podstawie art. 7 ww. dekretu wniosek z dnia 16 lutego 1949 r. o przyznanie dotychczasowemu właścicielowi własności czasowej nieruchomości za czynszem symbolicznym, a wniosek ten do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony w całości. Powołując się na powyższe wnioskodawcy wskazali, iż w odniesieniu do nieruchomości spornej nie może mieć zastosowania art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy do czasu rozpatrzenia wyżej wniosku dekretowego z dnia 16 lutego 1949 r. Na poparcie swoich twierdzeń przywołali wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt: I OSK 77/06.
Rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, iż zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy, nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 23 maja 1989 r., we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeśli znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi. W art. 60 ust. 5 ustawy przewidziano, iż wspomniane przejście własności z mocy prawa następuje w drodze decyzji właściwego wojewody, która ma charakter deklaratoryjny, nie tworzy więc nowego stanu prawnego lecz istniejący stan prawny jedynie potwierdza. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r. (sygn. akt: II OSK 995/06) dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, wymagane jest, aby w dniu wejścia w życie ustawy będąca przedmiotem uwłaszczenia nieruchomość pozostawała we władaniu tej osoby oraz, aby znajdował się na niej cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi.
W ocenie organu, nieruchomość sporna spełniła wszystkie przesłanki przewidziane w art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy, czego wnioskodawcy nie kwestionowali. Zaś powołany przepis nie uwzględnia uprawnień osób trzecich przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu. Z tego powodu, w ocenie Ministra, w rozpatrywanej sprawie nie mogą mieć zastosowania argumenty wynikające z przytoczonych we wniosku wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. Wspomniane argumenty mogą mieć ewentualne odniesienie w przypadku zbiegu uprawnień wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu oraz uprawnień Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, określonych w art. 232 Kodeksu cywilnego, dotyczących oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste.
Wobec powyższego, Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] marca 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 roku.
O ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją zwrócili się wnioskiem z dnia 25 marca 2014 r. M. R., E. D., J. R. oraz spadkobiercy K. P.: J. P. i K. P., reprezentowani przez radcę prawnego.
W uzasadnieniu tego wniosku powołali się oni na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U nr 79 poz., 464 ze zm) oraz art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Wskazali, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Wobec tego, nie jest niczym uzasadnione zróżnicowanie sytuacji osób, których prawa zostały naruszone w wyniku uwłaszczenia się z mocy prawa kościelnych osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego od sytuacji osób, których prawa naruszyło uwłaszczenie się państwowych osób prawnych. Ta druga grupa może bowiem domagać się wzruszenia takiej decyzji uwłaszczeniowej naruszającej ich prawa, podczas gdy pierwszą grupę pozbawiono takiej możliwości. Wnioskodawcy wskazali ponadto, iż zgodnie z art. 21 Konstytucji Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, zaś zapisy art. 60 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, stoją w sprzeczności z powołanymi zasadami Konstytucji.
Rozpatrując odwołanie Minister dokonał analizy treści art. 60 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006 r., dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej na podstawie art. 60 ust 1 pkt 5, wymagane było, aby w dniu wejścia w życie ustawy będącej przedmiotem uwłaszczenia nieruchomość pozostawała we władaniu kościelnej osoby prawnej, a ponad to aby znajdował się na niej cmentarz, lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 sierpnia 2006 r. (sygn. akt: I Sa/Wa 664/06) uznał, iż przeniesienie prawa własności w trybie art. 60 ust. 1 ustawy może być podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia tylko w odniesieniu do nieruchomości obecnie stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Organ odwoławczy wskazał, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził spełnienie przez Parafię wszystkich przesłanek wynikających z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, między innymi w odniesieniu do nieruchomości spornej. Wnioskodawcy spełnienia wspomnianych przesłanek nie kwestionują, a swoje roszczenia wywodzą z przepisów dekretu warszawskiego.
W ocenie organu, powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawcy, jako spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości spornej, mogą domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. (sygn. akt: II OSK 880/10). Stąd, osoby te uznane zostały przez organ za strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ wskazał, iż strony postępowania administracyjnego, opierając swoje żądanie na art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego mogą zgłaszać wszelkie zarzuty rażącego naruszenia art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, związane z wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. W ocenie organu, zgłoszenie przez wnioskodawców w innym postępowaniu administracyjnym uprawnień wynikających z art. 7 dekretu [...] nie stanowi jednak rażącego naruszenia art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przepis ten nie uwzględnia bowiem uprawnień - wynikających z odrębnych regulacji prawnych - byłych właścicieli nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej.
Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2014 r.
Na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. R., E. D., J. R., J. P. i K. P. domagając się jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne różnicowanie sytuacji prawnej obywateli, których prawa zostały naruszone w wyniku uwłaszczenia się z mocy prawa kościelnych osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego oraz sytuacji osób, których prawa naruszyło uwłaszczenie się państwowych osób prawnych;
- art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która stwierdzała nabycie przez kościelną osobę prawną prawa własności gruntu, z naruszeniem praw osób trzecich.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż wydając zaskarżoną decyzję Minister naruszył konstytucyjne zasady równości oraz ochrony własności prywatnej. Skarżący wskazali, iż orzeczenia sądów przytoczone we wniosku o stwierdzenie nieważności części decyzji uwłaszczeniowej mówiły o bezwzględnym charakterze pierwszeństwa przedwojennego właściciela nieruchomości wynikającego z dekretu warszawskiego przy ustanawianiu prawa użytkowania wieczystego oraz o naruszeniu prawa w przypadku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa pierwszeństwa roszczeń wynikających z wniosku dekretowego. W ich ocenie, powołana argumentacja znajduje zastosowanie nie tylko w odniesieniu do ustanawiania użytkowania wieczystego na podstawie art. 232 Kodeksu cywilnego ale również w przypadkach uwłaszczenia następującego z mocy prawa.
Skarżący - powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu oraz art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami - wskazali, iż art. 200 ust. 1 dotyczy spraw stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaś, zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Zatem, w ocenie skarżących, nie jest niczym uzasadnione zróżnicowanie sytuacji osób, których prawa zostały naruszone w wyniku uwłaszczenia się z mocy prawa kościelnych osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego od sytuacji osób, których prawa naruszyło uwłaszczenie się państwowych osób prawnych. Ta druga grupa może domagać się wzruszenia decyzji uwłaszczeniowej naruszającej ich prawa, podczas gdy pierwszą grupę pozbawiono takiej możliwości. Oprócz powyższego, zgodnie z treścią art. 21 Konstytucji Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Zapisy art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stoją w sprzeczności z zasadami Konstytucji, skoro umożliwiały nabycie kościelnym osobom prawnym prawa własności gruntów, na których znajdowały się cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi, z naruszeniem praw osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż podtrzymuje argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wniosku z dnia 6 listopada 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Parafię [...] w W. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha. Przy czym, powołany wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności części ww. decyzji w granicach oznaczonych na załączonym do przedmiotowego wniosku szkicu sytuacyjnym jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, iż niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym, prowadzonym w trybie art. 156 – 158 kpa. Nie budzi zaś wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Przy czym, wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 k.p.a. generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.
Wskazać jednocześnie należy, że postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156 – 158 k.p.a. podlega wprawdzie takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, z tym że różni się od niego przedmiotem. Organ prowadząc postępowanie zwykłe zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny. Zaś, w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami kwalifikowanymi, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nadzorcze nie jest więc i nie może być utożsamiane z postępowaniem w trzeciej instancji, mającym na celu rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, lecz jest odrębnym postępowaniem, mającym charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym.
Zauważyć trzeba, iż podstawę materialnoprawną kontrolowanej w nadzorze decyzji Wojewody [...] stanowił art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.).
Zgodnie z powołanym przepisem, nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 23 maja 1989 r., we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeśli znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi. Zaś w art. 60 ust. 5 ww. ustawy przewidziano, iż wspomniane przejście własności z mocy prawa następuje w drodze decyzji właściwego wojewody. Decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, nie tworzy więc nowego stanu prawnego lecz istniejący stan prawny jedynie potwierdza.
Z powyższego wynika, iż dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej w trybie art. 60 ust. 1 pkt. 5 ww. ustawy konieczne było spełnienie łącznie dwóch przesłanek: (i) nieruchomość będąca przedmiotem uwłaszczenia musiała pozostawać w dniu 23 maja 1989 r. we władaniu kościelnej osoby prawnej, (ii) na nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia musiały znajdować się cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi.
Jak już wskazano powyżej, w postępowaniu nadzorczym rolą organu nadzoru jest wyłącznie ustalenie czy badana w tym trybie decyzja ostateczna obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. W realiach niniejszej sprawy oznaczało to, iż obowiązkiem Ministra Administracji i Cyfryzacji było ustalenie czy kontrolowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. rażąco narusza przepis art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu, organ nadzoru powołanemu obowiązkowi sprostał. W zaskarżonej decyzji ustalił bowiem, na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, iż nieruchomość sporna spełniała wszystkie przesłanki przewidziane w art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. warunkujące możliwość uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej. Nieruchomość pozostawała bowiem w dniu 23 maja 1989 r. we władaniu Parafii [...] w W. Na nieruchomości znajdował się na budynek kościoła i plebania. Prawidłowo również uznał organ nadzoru, iż zgłoszenie przez skarżących w innym postępowaniu administracyjnym uprawnień wynikających z art. 7 dekretu warszawskiego nie stanowi rażącego naruszenia art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Jak słusznie wskazał organ nadzoru, powołany przepis nie uwzględnia uprawnień osób trzecich (w tym przypadku byłych właścicieli nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej) przewidzianych w odrębnej regulacji prawnej tj. w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, iż argumentacja zawarta w powołanych w skardze wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. nie może mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Argumentacja ta mogłaby znaleźć ewentualne zastosowanie w przypadku zbiegu uprawnień wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego oraz uprawnień Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, określonych w art. 232 Kodeksu cywilnego, dotyczących oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 32 i art. 21 Konstytucji ponownie podkreślić trzeba, iż postępowanie nadzorcze nie jest i nie może być utożsamiane z postępowaniem w trzeciej instancji, mającym na celu rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, lecz jest odrębnym postępowaniem, mającym charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym. Innymi słowy mówiąc, w niniejszym postępowaniu organ ma kompetencje wyłącznie kontrolne, nie może natomiast rozstrzygać sprawy uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej co do jej istoty. Z tego powodu, nie mogły w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa odnieść skutku powoływane przez skarżących zarzuty naruszenia zaskarżoną decyzją konstytucyjnych zasad równości oraz ochrony własności prywatnej.
Na marginesie nadmienić trzeba, iż gdyby doszło do zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny powołanej normy art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. jako niezgodnej z Konstytucją, to wówczas strony mogłyby domagać się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. w trybie art. 145a §1 kpa.
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, nie można uznać, iż przy wydaniu kontrolowanej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Oznacza to, iż rozstrzygnięcie organu nadzoru o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej jest prawidłowe.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło