I SA/Wa 2404/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-13
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Iwona Maciejuk, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ale wywołała nieodwracalne skutki prawne, może zostać stwierdzona jako nieważna?Ratio decidendi
Decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, nawet jeśli została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie może zostać stwierdzona jako nieważna, jeśli wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych należy oceniać z perspektywy możliwości organu administracji publicznej do ich odwrócenia w ramach jego kompetencji. Zbycie wydzielonych działek na rzecz osób trzecich, które doprowadziło do powstania odrębnych nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych, stanowi nieodwracalny skutek prawny, ponieważ organ administracji nie posiada kompetencji do cofnięcia tego skutku.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 1993 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, zarzucając rażące naruszenie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ale nie można stwierdzić jej nieważności, ponieważ wywołała nieodwracalne skutki prawne w postaci zbycia wydzielonych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r. T. R., reprezentowany przez adwokata J. P. wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 1993 r.
nr [...], którą zatwierdzono na wniosek Z. R. projekt podziału nieruchomości położonej we wsi C., gm. M., stanowiącej własność Z.R., dla której nie założono księgi wieczystej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o powierzchni ogólnej [...] ha, na działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 10 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w M. z dnia [...] lutego 1989 r. nr [...] (Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową na głębokości 50 m od drogi, w kierunku południowym, a dalej pod uprawy rolne. Zaprojektowanie działki nr [...] nastąpiło niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako wydzielenie gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu. Wydzielenie działki nr [...] nastąpiło zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Projektowane działki nr [...] i [...] położone są w terenie przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową. Projektowana działka nr [...] przeznaczona jest pod uprawy rolne.
T. R. jako podstawę żądania stwierdzenia nieważności decyzji wskazał rażące naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczeniu nieruchomości. Podał, że w uzasadnieniu decyzji stwierdzono,
iż zaprojektowanie działki nr [...] nastąpiło w celu wydzielenia gruntu do prawidłowego korzystania z domu, podczas gdy powołany przepis dopuszczał dokonanie podziału nieruchomości tylko i wyłącznie w sytuacji wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze. W tej sprawie przepis nie mógł w ogóle znaleźć zastosowania gdyż Z. R. była właścicielką nieruchomości, w tym także budynku, a nie posiadaczem samoistnym w dobrej wierze. Zdaniem pełnomocnika strony, nie nastąpiły także nieodwracalne skutki prawne, mimo iż własność wydzielonych działek przysługuje innym osobom niż Z. R.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] orzekło, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w M. nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. została wydana z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu SKO, po przywołaniu przepisu art. 10 ust. 1-5 powołanej wyżej ustawy, wskazało, że dla obszaru, na którym położona była działka będąca przedmiotem podziału obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy M., zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej w M. z dnia [...] lutego 1989 r. Nr [...] (ogł. w Dz. Urz. Woj. [...] z 1989 r. Nr [...], poz. [...]). Zgodnie z ustaleniami organu I instancji działka nr [...] miała następujące przeznaczenie: pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową przeznaczony był obszar na głębokości 50 m od drogi w kierunku południowym natomiast pozostała część działki przeznaczona była pod uprawy rolne. Ustalenia tego planu utraciły ważność z końcem 2003 r.
Jak wynika z treści decyzji objętej postępowaniem nadzorczym celem podziału było wydzielenie działki nr [...], jako gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu posadowionego na działce pierwotnej o nr [...] oraz wydzielenie dwóch działek, tj. o nr [...] i [...] zgodnie z ustaleniami planu. Działka nr [...] położona była
w obszarze przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową natomiast działkę nr [...] obejmował obszar upraw rolnych. Zgodnie z planem miejscowym podstawową funkcją wsi C. była produkcja rolna a funkcją dodatkową - mieszkalnictwo i wypoczynek. Organ podał, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego wydzielenie działek nr [...] i nr [...] nastąpiło w granicach obszaru przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną lub zagrodową i w tym zakresie nie narusza ustaleń obowiązującego wówczas miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego. Działka nr [...] w tej części była, bowiem zabudowana budynkiem mieszkalnym. Ustalenia planu miejscowego z 1989 r. miały charakter ogólny i nie zawierały w swej treści żadnych ograniczeń powierzchniowych
w zakresie działek przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną lub zagrodową. Wydzielenie działki o nr [...] sprowadzało się w istocie do tzw. oddzielenia od siebie gruntów o różnym charakterze funkcjonalnym, tzn. gruntów przeznaczonych pod uprawy rolne od gruntów przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową. Przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
nie przewidywały żadnych ograniczeń w zakresie podziału nieruchomości rolnych,
z tych też względów wydzielenie działki rolnej o powierzchni [...] m2 nie naruszało
art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Niezależnie od powyższego w ramach przedmiotowego podziału organ I instancji zatwierdził podział w ramach którego doszło do utworzenia działki nr [...], której wydzielenie nastąpiło niezależnie od ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że art. 10 ust. 2 pkt. 2 ustawy
o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości znajdował zastosowanie
w ściśle określonym przypadku, tzn. gdy zachodziła konieczność wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze. Organ podał, że regulacja wynikająca
z powołanego art. 10 ust. 2 pkt 2 pozostaje w ścisłym związku z art. 231 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przekraczającej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Z. R. na dzień wydawania decyzji z dnia [...] listopada 1993 r. była właścicielką działki zabudowanej o nr ewid. [...], której podział został zatwierdzony
i powstały działki nr [...],[...] i [...]. Zatem, wnioskując o zatwierdzenie podziału działki nr [...] Z. R. legitymowała się tytułem własności nieruchomości gruntowej i tym samym budynku mieszkalnego na niej wzniesionego.
W tej sytuacji przepis art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości nie mógł mieć zastosowania dla wydzielenia działki
nr [...], a organ zatwierdzając taki podział decyzją objętą postępowaniem nadzorczym dopuścił się rażącego prawa. Tym samym decyzja dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W wyniku przedmiotowego podziału doszło do jednoczesnego podziału budynku mieszkalnego zlokalizowanego docelowo na powstałych działkach o nr [...] i [...]. Strona wnioskująca podaje, że granica podziałowa została poprowadzona przez budynek w ten sposób, że częściowo przebiega ona ścianą wewnętrzną, a częściowo biegnie przez środek korytarza na parterze. W ocenie strony, podział ten nastąpił wbrew zasadom prawa cywilnego dotyczącym nieruchomości gruntowych i budynkowych. Organ wskazał, że podział nieruchomości zatwierdzony przedmiotową decyzją nastąpił w trybie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości a nie przepisów Kodeksu cywilnego. W dacie podejmowania przedmiotowej decyzji w ustawie brak było unormowań prawnych dotyczących zasad podziału nieruchomości zabudowanych oraz nie funkcjonował też żaden akt wykonawczy, który by zawierał ograniczenia w tym przedmiocie, w tej sytuacji nie można stwierdzić, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa w tym zakresie.
Organ wskazał jednocześnie, że ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. działkę nr [...] Z. R. darowała córce i jej mężowi: H. i M. małżonkom R. Natomiast działkę o nr [...] i [...] darowała na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. synowi i jego żonie: J. i K. małżonkom R., którzy z kolei na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. działkę nr [...] darowali synowi T. R. a działkę nr [...] darowali synowi M. R. Taki stan prawny nieruchomości potwierdzają również wypisy z rejestru gruntu Nr [...] sporządzone przez Starostę [...] wg. stanu na dzień 21 listopada 2012 r. oraz przedłożony przez wnioskodawcę postępowania odpis
z księgi wieczystej Nr [...] (w stosunku do działki nr [...]). Powyższe wskazuje, że Z.R. aktualnie nie dysponuje już żadnym tytułem prawnym do działek powstałych w wyniku zatwierdzonego podziału działki nr [...] na podstawie kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 1993 r.
Odnosząc się do treści art. 156 § 2 k.p.a. organ wskazał, że podział geodezyjny działek gruntu dokonany decyzją objętą postępowaniem nadzorczym został usankcjonowany jako podział prawny poprzez czynności cywilne, jakie nastąpiły
w stosunku do wymienionych powyżej działek.
W ocenie organu, powyższe stanowi istotną przeszkodę w stwierdzeniu nieważności decyzji. Organ administracyjny na drodze postępowania administracyjnego nie może usunąć skutków prawnych, jakie wywołała decyzja podziałowa, czego konsekwencją są późniejsze czynności z zakresu prawa cywilnego (umowy darowizny).
Choć zatem decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, to decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, stąd brak było możliwości stwierdzenia jej nieważności.
T. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że decyzja podziałowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest,
iż decyzja z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sporne pozostaje natomiast, czy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. SKO wskazało, że co do rozumienia pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych, istnieje bogate orzecznictwo zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, SKO przyjęło, że odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje. Jeżeli więc cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Okoliczność, iż inne organy państwa są władne odwrócić skutki prawne nie zmienia faktu, iż z punktu widzenia własnych działań organu administracji publicznej skutki takie
są nieodwracalne, ponieważ organ ten - sam ich znieść nie może (wyrok NSA z dnia
11 stycznia 201 1 r. I OSK 346/10).
W ocenie Kolegium, przeniesienie przez Z. R. własności wydzielonych działek gruntu, po wydaniu decyzji podziałowej, na rzecz osób trzecich stanowi nieodwracalny skutek prawny. Obowiązujące przepisy prawne nie dają podstawy prawnej Kolegium do unieważnienia aktów notarialnych.
Stwierdzenie nieważności decyzji skutkowałoby tym, że decyzja podziałowa przystałaby istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym. Tymczasem, po podziale nieruchomości, na podstawie niewzruszalnych przez Kolegium aktów notarialnych wydzielone części nieruchomości stanowią obecnie własność innych osób.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi T. R., reprezentowanego przez adwokata J. P., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżając wymienioną decyzję pełnomocnik zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy rażące naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez ustalenie, iż decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, w związku z czym nie można stwierdzić
jej nieważności, podczas gdy decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej
ją decyzji SKO w S. z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu podniosła, że decyzja o podziale nieruchomości nie wywołuje nieodwracalnego skutku prawnego. Powołując się na orzeczenia sądowoadministracyjne wskazała, że dokonanie przez właścicieli podzielonych działek gruntu czynności cywilnoprawnych nie stanowi skutku prawnego decyzji o podziale nieruchomości, a jedynie skutek faktyczny, co do którego, na drodze prawa przewidziane są możliwości pełnej ochrony interesu osób, które nabyły prawo własności (v. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. I OSK 886/10 i WSA w Gliwicach (II SA/GI 229/07; wyrok NSA z dnia 23 marca 2011r. I OSK 2050/10). W ocenie skarżącego, ustalenie organu, co do wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji podziałowej, jest nieprawidłowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ przedstawił stan sprawy i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Uczestnicy postępowania H. R. i M. R. pismem
z dnia 24 kwietnia 2014 r. wnieśli o oddalenie skargi, wskazując na jej bezzasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w S. dokonało prawidłowej wykładni i właściwie zastosowało przepis art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., stwierdzając, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 1993 r., którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości wywołała nieodwracalne skutki prawne, a zatem,
nie można stwierdzić jej nieważności.
Zgodnie z powołanym przepisem, nie stwierdza się nieważności decyzji
z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia,
że decyzja podziałowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, jak twierdzi skarżący. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela stanowiska skargi w tym zakresie, a tym samym poglądów prezentowanych w powołanych w skardze orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (v. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 886/10, wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2050/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zagadnienie nieodwracalności skutków prawnych decyzji administracyjnej
w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. było już przedmiotem rozważań zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 (ONSA 1997/2/49), jak i Sądu Najwyższego. Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z dnia 23 listopada 1987 r. I SA 1406/86 (ONSA 1987 Nr 2 poz. 81), wyraził pogląd, że nieodwracalność skutków prawnych występuje zwłaszcza wówczas, gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia
28 maja 1992 r. III AZP 4/92 (OSNCP 1992, nr 12 poz. 211), wyraził stanowisko
że odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. A więc jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Wskazano, że jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że odwrócenie tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywołała zatem nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Jak przyjęto bowiem, skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej – tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie albowiem, co nie jest kwestionowane, po zatwierdzeniu decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wydzielone tą decyzją działki gruntu były przedmiotem czynności cywilnoprawnych i stały się odrębnymi nieruchomościami,
dla których założono księgi wieczyste.
Z akt sprawy wynika, że na podstawie aktu notarialnego Repertorium
A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. działkę nr [...] Z. R. darowała córce i jej mężowi: H. i M. małżonkom R. Natomiast działkę
o nr [...] i [...] Z. R. darowała na podstawie aktu notarialnego Repertorium
A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. synowi i jego żonie: J. i K. małżonkom R., którzy z kolei na podstawie aktu notarialnego Repertorium
A Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. działkę nr [...] darowali synowi T. R., a działkę nr [...] darowali synowi M. R.
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, choć zasadne jest twierdzenie, że dokonanie czynności cywilnoprawnych przez dawną właścicielkę nieruchomości podlegającej podziałowi, nie stanowi bezpośredniego skutku decyzji podziałowej,
to trzeba mieć na uwadze, że dokonanie czynności cywilnoprawnych w postaci zbycia
w formie aktu notarialnego umową darowizny poszczególnych wydzielonych w jej wyniku działek nie byłoby możliwe, gdyby nie funkcjonująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja podziałowa. Zatem, dokonanie czynności cywilnoprawnych stanowi skutek decyzji podziałowej. Okoliczność, że skutek ten nie jest bezpośredni, a tylko pośredni wynika z samej istoty decyzji podziałowej, która nie rodzi żadnych praw majątkowych do nieruchomości. Bezpośrednim skutkiem decyzji podziałowej jest bowiem tylko skutek faktyczny w postaci dokonanego podziału geodezyjnego nieruchomości.
W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, zbycie w formie aktu notarialnego wydzielonych działek i powstanie w konsekwencji nieruchomości stanowiących odrębny przedmiot własności w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. stanowi nieodwracalny skutek prawny decyzji podziałowej kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Podział geodezyjny przekształcił się bowiem w podział prawny nieruchomości. Część powierzchni ziemskiej określona nowymi granicami ewidencyjnymi stała się w wyniku obrotu cywilnego odrębnym przedmiotem własności.
Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym do nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § k.p.a. zaliczyć należy zbycie nieruchomości w formie aktu notarialnego na rzecz osób trzecich, chronionych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych" (v. wyrok NSA z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 739/07, LEX nr 505304). W sprawie tej nastąpił obrót cywilnoprawny wydzielonymi nieruchomościami, ujawnionymi w księgach wieczystych. Nowe nieruchomości, które w ten sposób powstały mają inne granice niż nieruchomość pierwotna, wobec czego powrót do nieruchomości sprzed podziału nie jest możliwy
(v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 304/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega też wątpliwości, że organ administracji publicznej nie posiada kompetencji do cofnięcia skutku w postaci powstania nowych nieruchomości. Skoro zatem odwrócenie tego skutku prawnego decyzji podziałowej nie jest możliwe dla organu, to zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło, że decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zarzut skargi nie jest zatem trafny.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził jednocześnie, że choć istotnie w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 1993 r., przepis art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia
29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U.
z 1991 r. Nr 30, poz. 127) nie znajdował zastosowania, to w sprawie tej, dla oceny
i stwierdzenia, czy decyzja podziałowa wydana została z rażącym naruszeniem prawa, podstawowe znaczenie miało, czy podział, w tym na działkę nr [...], był zgodny
z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 10 ust. 1 ustawy
o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości). W decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. SKO w S. prawidłowo stwierdziło, że wydzielenie działki m.in. [...] nastąpiło w granicach obszaru przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną
lub zagrodową i w tym zakresie nie narusza ustaleń obowiązującego wówczas miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nadto, organ trafnie wskazał, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w M. z dnia [...] lutego 1989 r. nr [...] (Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), miały charakter ogólny i nie zawierały w swej treści żadnych ograniczeń powierzchniowych w zakresie działek przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną lub zagrodową. Sąd nie uchylił jednakże zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z uwagi na zakaz reformationis in peius (art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Trafnie organ wskazał również, że w dacie wydania decyzji podziałowej ustawa
o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie zawierała unormowań
w zakresie zasad podziału nieruchomości zabudowanej, a zatem brak jest podstaw,
aby w tym zakresie mówić o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji podziałowej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło