I SA/Wa 2423/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej zwanego "kpa" oraz w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) – dalej zwanej "ustawą zmieniającą", decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...], zostało umorzone z mocy prawa. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Podaniem z [...] listopada 2008 r. A. M. oraz M. G. (w miejsce której jako spadkobierca wstąpiła M. K.) - wystąpili do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. na mocy którego została przejęta na własność Państwa Kopalnia [...] z powodu objęcia orzeczeniem praw naftowych do pól naftowych [...], objętych wykazami pól naftowych liczby: [...] księgi naftowej Sądu Okręgowego w [...] Wydział Zamiejscowy w [...], jak i nieruchomości należących do osób trzecich (a zajmowanych przez przedmiotową Kopalnię) oraz przejęcia w tym trybie nieruchomości niezwiązanych z przedmiotową Kopalnią. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że przejęcie na własność Państwa ww. Kopalni obejmowało prawa naftowe (prawo powrotu) do złóż należące do osób trzecich – M. G. (z domu M.) oraz M. M., a także nieruchomości należące do osoby trzeciej: M. M., jako spadkobiercy majątku [...]. Ponadto stwierdzono, że faktycznym przejęciem objęto również nieruchomości niezwiązane przedmiotowo z działalnością przedsiębiorstwa, np. budynek wynajmowany Dyrekcji Poczt i Telegrafów we [...], czy budynki gospodarcze zbyte przez Gminę [...] na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Minister Gospodarki decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z [...] lutego 2010 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywołanego w sentencji niniejszej decyzji orzeczenia, wskazując w uzasadnieniu, że przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie potwierdzają istnienia po ich stronie interesu prawnego uprawniającego do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, na mocy której znacjonalizowano majątek należący do przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...]. Ponadto, organ stwierdził, że skoro wraz z wejściem w życie dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze wygasły wszelkie prawa do wydobywania kopalin ustanowione na podstawie wcześniejszych (uchylonych dekretem) przepisów, to wygasło po stronie skarżących również i prawo podmiotowe do żądania zwrotu ich własności. Wyrokiem z 12 lipca 2010 r. sygn. akt lV SA/Wa 727/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] stycznia 2009 r. stwierdzając, że stanowisko organu, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 kpa, było co najmniej przedwczesne, gdyż nie zostało oparte na prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia kto był właścicielem ww. Kopalni [...] w dacie jej przejęcia na własność Państwa, tj. czy była to Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też osoba fizyczna (osoby fizyczne). Ponadto - zdaniem Sądu - za prawidłowością zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki nie mogą przemawiać twierdzenia organu dotyczące skutków wejścia w życie dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze. Stąd podkreślono, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzonym na wniosek, uwzględnia się stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji, a więc w rozpatrywanej sprawie: [...] czerwca 1947 r. Zatem zmiana stanu prawnego, jaka nastąpiła w związku z wejściem w życie dekretu - Prawo górnicze nie miała istotnego znaczenia dla możliwości prowadzenia postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Wyrokiem z 9 listopada 2011 r. sygn. akt l OSK 1984/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Ministra Gospodarki na ww. wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2010 r. podzielając w całości stanowisko, jak i wskazówki WSA w Warszawie wyrażone zarówno w kwestii interesu prawnego stron skarżących, jak również w zakresie oceny prawnej skutków dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze. Postanowieniem z [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...] Minister Gospodarki ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. stwierdzając, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawców nie dowodzą istnienia po ich stronie interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, pozwalającego na zainicjowanie przedmiotowego postępowania nadzorczego. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż znacjonalizowane przedsiębiorstwo stanowiło własność osoby prawnej, tj. spółki pod firmą: Kopalnia [...], Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]. Tym samym interes prawny w przedmiotowej sprawie posiada właściciel przedsiębiorstwa, którym była osoba prawna - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, reprezentowana, na podstawie art. 30 § 3 kpa w zw. z art. 38 kc, jedynie przez powołane do tego organy. Minister uznał, że wspólnikom bądź ich spadkobiercom, którzy legitymują się istnieniem po swojej stronie interesu faktycznego z tytułu uczestnictwa w spółce z o.o. przysługują jedynie roszczenia w stosunku do spółki, nie mogą jednak reprezentować spółki, tj. występować w jej imieniu. Organ wskazał przy tym, że - z uwagi na brak informacji o rozwiązaniu spółki - do wszczęcia postępowania administracyjnego (nieważnościowego), stosownie do żądania wnioskodawców, konieczne jest udokumentowanie przez osoby uprawnione (zarząd przedmiotowej spółki z o.o.) legitymacji prawnej do występowania w tym postępowaniu poprzez przedłożenie do akt sprawy aktualnego wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego ze wskazaniem zarządu spółki dzięki czemu uzyska on umocowanie do występowania w niniejszej sprawie w charakterze reprezentanta strony. Wyrokiem z 26 lutego 2015 r. sygn. akt l SA/Wa 2011/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. G., uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z [...] marca 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] lipca 2013 r. stwierdzając m.in., że pomimo wiążących zaleceń wynikających z zapadłych w sprawie orzeczeń NSA oraz WSA w Warszawie, organ nie wyjaśnił w sposób właściwy przedmiotowej sprawy, zatem tylko częściowo zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i zaleceń. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że w wyroku WSA w Warszawie z 12 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 727/10 organ został zobowiązany do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie wyjaśnienia kto był właścicielem Kopalni Nafty w dacie jej przejęcia na własność Państwa, gdyż ta kwestia ma pierwszorzędne znaczenie dla prawidłowej oceny, czy wnioskodawcy mają legitymację procesową -jako strony postępowania administracyjnego - do skutecznego złożenia wniosku nieważnościowego. W ocenie Sądu organ wprawdzie przeprowadził kwerendę materiałów archiwalnych i zgromadził dodatkowy materiał dowodowy (nadesłany również przez strony postępowania), jednakże analiza tego materiału dowodowego nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy i zgodny z zaleceniami wydanych wcześniej wyroków. Niezależnie od powyższego w toku postępowania organ uzyskał informację, że w stosunku do bytu prawnego spółki Kopalnia [...], Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], toczy się przed Sądem Okręgowym w Warszawie postępowanie w przedmiocie rejestracji (przerejestrowania) tej spółki w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z uwagi na powyższe Minister Rozwoju postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z [...] czerwca 1947 r. Wyrokiem z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt l SA/Wa 1540/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na ww. postanowienia Ministra Rozwoju. WSA w Warszawie podzielił argumentację organu, że podstawową kwestią w sprawie jest ustalenie aktualnego bytu prawnego spółki Kopalnia [...], Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], dlatego też wynik postępowania w przedmiocie rejestracji ww. spółki w KRS, które toczy się przed Sądem Okręgowym w Warszawie ma decydujące znaczenie dla ustalenia ewentualnego sposobu reprezentacji spółki. Sąd podkreślił, że niewątpliwym jest fakt, że przedsiębiorstwo Kopalnia [...] w [...] było własnością osoby prawnej, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "Kopalnia [...]". Zatem interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizującego wskazaną wyżej Kopalnię [...] - o którym mowa w art. 28 kpa - ma tylko jej właściciel z daty nacjonalizacji, względnie jego następcy prawni. Wobec powyższego ustalenie, kto był właścicielem Kopalni [...] w [...] jest podstawową kwestią, jaką organ musi ustalić, dlatego też zawieszenie postępowania - do czasu wyjaśnienia tego zagadnienia - jest słuszne. Pismem z [...] września 2017 r. do postępowania w sprawie przystąpiła Kopalnia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (nr [...]) reprezentowana przez prezesa zarządu dr M. K. występując m.in. z żądaniem stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. oraz wnosząc o podjęcie zawieszonego postępowania. Minister Rozwoju i Finansów - mając na uwadze ustąpienie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, tj. zakończenie postępowania rejestrowego i nadesłanie przez spółkę aktualnego odpisu KRS - postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] podjął postępowanie w niniejszej sprawie. Decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów, po rozpatrzeniu wniosku M. G. i spółki Kopalnia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz A. M., nie stwierdził nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...]. W przedmiotowej decyzji organ orzekający w pierwszej kolejności dokonał oceny interesu prawnego wnioskodawców stwierdzając, że w dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwo pn. Kopalnia [...] było prowadzone w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz, że interes prawny w niniejszej sprawie posiadają także spadkobiercy S. L., z uwagi na szczególne uregulowania prawa górniczego i ujawnione na ich rzecz prawa własności pól naftowych, stanowiące część składową znacjonalizowanej Kopalni. W dalszej kolejności, w następstwie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy organ ustalił, że przedsiębiorstwo Kopalnia [...] w [...] spełniało kryteria nacjonalizacyjne określone w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą nacjonalizacyjną", a zatem istniały przesłanki do przejęcia na własność Państwa tego przedsiębiorstwa. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...] zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Na etapie ponownego rozpatrywania sprawy, w następstwie wniosku M. G. (w miejsce której w ramach sukcesji spadkowej wstąpiła M. K.) oraz Kopalni [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 marca 2019 r. sygn. akt l OSK 1367/17 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez M. G. od ww. wyroku WSA w Warszawie z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt l SA/Wa 1540/16. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku NSA wskazał m.in., że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie nieważnościowe może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. Wszczęcie postępowania nieważnościowego nie wymaga wydania przez organ żadnego formalnego aktu o wszczęciu, np. postanowienia. Tym samym złożenie wniosku przez stronę powoduje wszczęcie postępowania. Natomiast w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z akt sprawy organ dwukrotnie odmawiał wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1947 r. z wniosku skarżącej wydając decyzje o odmowie wszczęcia postępowania, a po zmianie kpa, postanowienie o odmowie wszczęcia. Jednak oba te orzeczenia o odmowie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokami sądu administracyjnego. W sytuacji bowiem, gdy przymiot strony podmiotu wnioskującego o unieważnienie decyzji budzi wątpliwości, co więcej - ustalenie tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - konieczne jest wszczęcie postępowania z wniosku tego podmiotu i dopiero w ramach tak uruchomionego postępowania dokonanie analizy w tym zakresie. Czyli w obrocie pozostał wniosek skarżącej z 2008 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, a jego skutkiem jest wszczęcie postępowania níeważnościowego. Aby jednak wszczęte postępowanie mogło być prowadzone i sprawa merytorycznie rozpoznana, organ musi ustalić wszystkie strony postępowania. W niniejszej sprawie ustalenie stron postępowania nieważnościowego nie jest możliwe bez uprzedniego wyjaśnienia losów prawnych spółki, tj. Kopalni [...], Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], stąd też fakt, że przed sądem powszechnym toczy się postępowanie w przedmiocie rejestracji spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym, był zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, uzasadniającym zawieszenie postępowania nieważnościowego. W niniejszej sprawie organ administracji nie jest władny do badania, czy w dacie nacjonalizacji istniała przedmiotowa spółka, czy też utraciła byt prawny. Kognicja w tym zakresie należy do sądu powszechnego w postępowaniu rejestrowym. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii nie tylko będzie mieć istotne znaczenie dla ostatecznego ustalenia stron postępowania nieważnościowego, ale bez rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest możliwe wydanie merytorycznego orzeczenia. Mając na uwadze, że takie postępowanie rejestrowe prowadzone było przed sądem powszechnym NSA uznał, że zasadne było zawieszenie postępowania. NSA zaznaczył, że postanowieniem z [...] października 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów podjął zawieszone postępowanie albowiem ustała przyczyna zawieszenia i rozstrzygnięte zostało zagadnienie wstępne. Zgodnie z nadesłanym odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego spółka została wpisana do rejestru. Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r. nr [...] nie znajdując podstaw do zmiany rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] września 2021 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r. stwierdzając m.in., że wydanie w niniejszej sprawie decyzji obu instancji nastąpiło z naruszeniem art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa albowiem nie wykazano - zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyrokach WSA w Warszawie i NSA - czy w dacie nacjonalizacji istniała spółka pn. Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też utraciła byt prawny. WSA w Warszawie uznał, że nie ustalono należycie stanu własnościowego przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji. Jak już bowiem wskazywały Sądy zgromadzone akta uzasadniają wnioski organu co do stanu prawnego przedsiębiorstwa i spółki chociażby na lata 1928-1929, jednak decydujące znaczenie ma stan prawny przedsiębiorstwa w dacie jego nacjonalizacji. Organy zobowiązane były ustalić, kto w dacie nacjonalizacji był właścicielem Kopalni [...] w [...] albowiem interes prawny w przedmiotowej sprawie posiada właściciel (lub jego następca prawny). Tymczasem organ wskazał, że mając na uwadze regulacje prawne (poza przywołaniem obowiązujących ówcześnie aktów prawnych nie wskazano jakie konkretnie przepisy organ uznał za istotne w tej sprawie), zapisy umowy zawiązania spółki z [...] sierpnia 1928 r. (stan prawny na rok 1928) oraz dokumenty zgromadzone w aktach sprawy odnoszące się do współuczestników prawa wydobywania minerałów żywiczych (gdy w sprawie należało ustalić kto w dacie nacjonalizacji był właścicielem Kopalni [...] w [...]) należało uznać, że w dacie nacjonalizacji przedmiotowe przedsiębiorstwo było prowadzone w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie organ wskazał, że uprawnione jest przyznanie interesu prawnego w niniejszej sprawie również spadkobiercom S. L., z uwagi na szczególne uregulowania prawa górniczego i ujawnione na ich rzecz prawa dotyczące pól naftowych, stanowiące część składową znacjonalizowanej kopalni. Dalej organ wywiódł, że składnikiem majątkowym przedsiębiorstwa są m.in. rzeczy i prawa wniesione aportem do spółki zawiązanej celem prowadzenia przedsiębiorstwa. Aportem określa się przy tym wkład niepieniężny wniesiony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego w postaci wartości niematerialnych (praw) lub rzeczy. Jego wniesienie oznacza przeniesienie na spółkę wszelkich praw do przedmiotu wkładu. Aportem mogą być m.in. rzeczy ruchome (ruchomości), nieruchomości, wierzytelności, patenty, a nawet przedsiębiorstwo jako całość. Minister uznał, że S. L. wniósł do spółki Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] jako aport ,,Kopalnię [...]" ograniczając również przysługujące mu prawa naftowe i prawa powrotu tych pól na rzecz ww. spółki "aż do jej rozwiązania". Okoliczność, że Kopalnia [...] należała do spółki potwierdza, zdaniem organu, uchwała spadkowa po S. L. z [...] kwietnia 1937 r. sygn. akt [...]. W ocenie WSA w Warszawie ww. ustalenia organu są wewnętrznie sprzeczne i nie wynika z nich w istocie jednoznacznie kto, w ocenie organu, w dacie nacjonalizacji był właścicielem Kopalni [...]. Organ w jednej części decyzji wywodzi, że właścicielem Kopalni [...] była Spółka, jednocześnie w innej części uzasadnienia przyznaje prawa strony następcom prawnym S. L. Takie rozumowanie organu - z uwagi na brak właściwego uzasadnienia - jest niezrozumiałe. WSA zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku oraz dokonał ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie praw właścicielskich Kopalni [...]. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia aktualnej treści art. 158 § 3 kpa. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Mając na względzie powyższe Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21 wskazując na wytyczne zawarte we wcześniejszych, wiążących w sprawie wyrokach sądów administracyjnych (WSA w Warszawie z 12 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 727/10, NSA z 9 listopada 2011 r. sygn. akt l OSK 1984/10, WSA w Warszawie z 26 lutego 2015 r. sygn. akt l SA/Wa 2011/14, WSA w Warszawie z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1540/16, NSA z 9 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1367/17) zobowiązał organ orzekający do dokonania jednoznacznych ustaleń, komu w dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwa Kopalnia [...] w [...] przysługiwało prawo własności do znacjonalizowanego kwestionowanym orzeczeniem przedsiębiorstwa. Mając na względzie powyższe związanie Minister Rozwoju i Technologii - po ponownym dokonaniu analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pozyskanych do akt uwierzytelnionych kopii akt rejestrowych spółki Kopalnia [...] sp. z o.o. - wskazał, że [...] sierpnia 1928 r. M.[...] L. oraz S. L., na mocy umowy spółki sporządzonej w formie aktu notarialnego [...], zawiązali pomiędzy sobą spółkę pod firmą: Kopalnia [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Czas trwania spółki określono jako - nieograniczony, natomiast przedmiotem przedsiębiorstwa było m.in. "prowadzenie w [...], powiat [...], kopalni nafty, wniesionej do spółki tytułem aportu przez Spólnika J.W. P. L. S. (...)". Kapitał zakładowy spółki wynosił - 100.000 zł, który stanowił zarazem ich udziały. M. L. - wpłaciła 50 tys. gotówką, na pokrycie "wkładki zakładowej", natomiast S. L. tej kwoty nie wpłacił, lecz pokrył ją aportem w postaci pól naftowych: J.od [...] do [...], położonych na parcelach wchodzących w skład dóbr [...], powiat [...]. Jednocześnie na podstawie ww. umowy zawiązania spółki S. L. zezwolił na intabulację przeniesienia prawa powrotu tychże pól naftowych z dniem 31 sierpnia 1928 r. na rzecz Spółki pod firmą "Kopalnia [...]" sp. z o.o. Zarząd ww. spółki składał się z jednego zawiadowcy, którym został S. L., który otrzymał również upoważnienie m.in. do wpisania ww. spółki do rejestru handlowego. Przedmiotowa spółka została zarejestrowana w rejestrze handlowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w [...] pod nr [...], prowadziła swoją działalność gospodarczą do 1939 r. i nie została z przedmiotowego rejestru handlowego wykreślona. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.) podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 (ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym) wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Na wniosek z [...] czerwca 2010 r. złożony przez Kopalnię [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] dokonał wpisu ww. spółki w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...]. Zgodnie z wpisami ujawnionymi w przedmiotowym rejestrze - spółka Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (obecnie w [...] - zmiana danych w rejestrze nastąpiła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...], [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] zarejestrowana była wcześniej w [...] Sądu Okręgowego w [...] (wpis w Dziale [...] Rubryka [...] - Dane podmiotu), na podstawie ww. umowy zawiązania spółki, sporządzonej w formie aktu notarialnego z [...] sierpnia 1928 r. [...] (wpis w Dziale [...] Rubryka [...] - Informacje o umowie). Zgodnie z aktualnym wpisem w KRS nr [...] - działalność spółki została zawieszona. Minister Rozwoju i Technologii - wypełniając związanie prawne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 7 października 2022 r. sygn. akt l SA/Wa 2661/21 oraz uwzględniając przy tym stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 9 marca 2019 r. sygn. akt l OSK 1367/17, że organ administracji nie jest władny do badania, czy w dacie nacjonalizacji istniała przedmiotowa spółka, czy też utraciła byt prawny, kognicja w tym zakresie należy do sądu powszechnego w postępowaniu rejestrowym - wskazał w oparciu o ww. dane wynikające wprost z wpisów dokonanych w KRS nr [...], że okolicznością bezsporną w sprawie jest, że Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] funkcjonowała w obrocie prawnym 5 lutego 1946 r. - data wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej oraz, że w dacie wydania orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. była właścicielką przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...]. Wpisy dokonane w KRS nr [...] wskazują bowiem na tożsamość spółki pn. Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], zarejestrowanej w dawnym rejestrze handlowym [...], prowadzonym przez Sąd Okręgowy w [...], że spółką zarejestrowaną pod KRS nr [...]. Ponadto mając na uwadze ustalenia sądu rejestrowego Minister wskazał, że byt prawny spółki nie ustał od jej zawiązania w 1928 r. do daty wydania niniejszej decyzji. Minister uznał, że właścicielem przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...] w dacie wydania ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. nie był zatem S. L., względnie jego następcy prawni. Organ pomimo szerokiej kwerendy archiwalnej nie pozyskał dokumentów mających potwierdzić prawo własności spadkobierców S. i M. L. do znacjonalizowanej Kopalni w [...]. Dokumentów takich nie przedłożyli również ww. wnioskodawcy. Ponadto, okoliczność nabycia praw (w tym praw naftowych i powrotu pól naftowych) w ramach następstwa prawnego po S. i M. L. - udziałowcach ww. spółki, również nie ma znaczenia dla ustaleń w zakresie praw właścicielskich Kopalni [...] wobec funkcjonowania w obrocie prawnym zawiązanej przez S. i M. L. spółki Kopalnia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]. (obecnie z siedzibą w [...]), do której należała znacjonalizowana Kopalnia [...], jako przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 40 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502) w związku z art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej. Zdaniem Ministra prawa wynikające z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością także nie mogły stanowić o istnieniu interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, którego stroną jest ta spółka. W wyniku kwerendy archiwalnej zostały ponadto zweryfikowane twierdzenia podnoszone przez M. G. i A. M. mające wynikać z dowodów pośrednich, zawarte m.in. w piśmie z [...] stycznia 2009 r., odnoszące się do prawa własności ww. przedsiębiorstwa. Wskazani wnioskodawcy wykazując interes prawny powołali się na treść zarządzenia Ministra Przemysłu z 30 sierpnia 1946 r. o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, w którym jako właściciel przedsiębiorstwa Kopalnia [...] wskazany został S. L. W zbiorach dokumentów P.P. Kopalnictwo Naftowe Dyrekcja Kopalń w [...] (zbiory Archiwum Państwowego w [...], Oddział w [...], sygn. jedn. arch. [...]) znajduje się pismo skierowane do Ministerstwa Przemysłu z [...] lutego 1947 r., przy którym przesłano dodatkowe wykazy dot. upaństwowienia przedsiębiorstw wyjaśniając, że "w Monitorze Polskim nr [...] wykaz [...], poz. [...] ogłoszono kop. [...] jako własność S. L. Okazało się, że ta kopalnia jest własnością powyższej spółki (Kopalnia [...]), której udziałowcami są spadkobiercy S. L. - przeto zgłaszamy spółkę do ogłoszenia w Monitorze Polskim". Minister podał, że pierwotnym wnioskiem z [...] listopada 2008 r. spadkobiercy S. L. powołali się na istnienie po ich stronie interesu prawnego w żądaniu wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. wynikającego z innych praw niż prawo własności do Kopalni [...] (m.in. prawo pól naftowych - prawo powrotu pól naftowych). Z tego też względu poprzednicy prawni Ministra Rozwoju i Technologii dokonywali równolegle ustaleń w zakresie posiadanej przez A. M. oraz M. G. w miejsce której, w ramach sukcesji spadkowej, wstąpiła M. K. - legitymacji prawnej, uznając ostatecznie za uprawnione przyznanie ww. wnioskodawcom oraz pozostałym osobom pozostającym w kręgu spadkobierców S. L., tj. M. G. i A. M., również przymiotu stron w niniejszej sprawie, z uwagi na ujawnione w księgach naftowych na rzecz M. M. i M. M. prawa dotyczące pól naftowych, stanowiące część składową znacjonalizowanej Kopalni. Działania organu w ww. zakresie były, w ocenie WSA w Warszawie nieuzasadnione, gdyż "organ zobowiązany był ustalić kto w dacie nacjonalizacji był właścicielem Kopalni [...], albowiem interes prawny w przedmiotowej sprawie posiada wyłącznie właściciel (lub jego następca prawny)". W kontekście powyższego oraz ustalonego powyżej stanu faktycznego i prawnego sprawy Minister stwierdził, że spadkobiercy S. L. nie posiadają w niniejszym postępowaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkuje niedopuszczalnością rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z żądaniem objętym wnioskiem z [...] listopada 2008 r. Niezależnie od wskazanych powyżej okoliczności, stanowiących podstawę do wydania formalnego rozstrzygnięcia stwierdzającego bezprzedmiotowość postępowania z wniosku spadkobierców S. L. (art. 105 § 1 kpa), Minister Rozwoju i Technologii, mając na uwadze wytyczne WSA w Warszawie z ww. wyroku z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21, w zakresie konieczności uwzględnienia aktualnej treści art. 158 § 3 kpa - wskazał, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa zmieniająca zgodnie z którą w art. 158 dodaje się § 3 w brzmieniu: "§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Przy czym zgodnie z ust. 1 ww. art. 2 przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Minister Rozwoju i Technologii ustalił, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...], zostało ogłoszone w Monitorze Polskim z [...] czerwca 1947 r. Nr [...], poz. [...]. Przedmiotowa sprawa wszczęta ponad trzydzieści lat od daty ogłoszenia ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r., nie została zakończona decyzją ostateczną. Minister podniósł, że w orzecznictwie sądowym odnoszącym się do stosowania ustawy zmieniającej obecny jest pogląd, zgodnie z którym uchylenie decyzji przez sąd administracyjny powoduje, że sprawa administracyjna nie jest ostatecznie zakończona, a tym samym może mieć do niej zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie: z 21 września 2021 r. sygn. akt l SA/Wa 359/21, z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt l SA/Wa 972/23). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 września 2021 r. sygn. akt l SA/Wa 359/21 wskazał, że w realiach niniejszej sprawy, od wydania kontrolowanej decyzji Prezydenta Miasta (...) upłynęło prawie 46 lat, co skutkuje tym samym uznaniem, że nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na upływ czasu, o którym mowa w art. 156 § 2 kpa. Z kolei ustawa zmieniająca przewiduje, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ostateczną decyzją lub postanowieniem (art. 2 ust. 1 tej ustawy). W sytuacji więc, gdy zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji (decyzja Ministra z (...) grudnia 2020 r. oraz decyzja Wojewody z (...) sierpnia 2013 r. zostały przez Sąd uchylone oznacza to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta (...) z (...) grudnia 1975 r. "powraca" do etapu procedowania w administracyjnym toku instancji, a konkretnie przez organ l instancji (Wojewodę) i jest "niezakończone" w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Prowadzi to z kolei do wniosku, że jako postępowanie wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia (zostało wszczęte na wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2010 r., uzupełniony pismem z [...] grudnia 2010 r., a więc 35 lat od wydania kontrolowanej decyzji) i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ostateczną decyzją lub postanowieniem, podlega umorzeniu z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej). Stosownie zatem do brzmienia art. 145 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku uchylenia zaskarżonych decyzji i przy jednoczesnym stwierdzeniu podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego Sąd postępowanie to umorzył. W świetle powyższego – zdaniem Ministra - uprawnione jest przyjęcie, że za taką oceną opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, zlecając organowi rozważenie zastosowania w sprawie art. 158 § 3 kpa, w którym zasadniczą kwestią wymagającą dokonania ustaleń pozostaje zawarta w tym przepisie przesłanka upływu czasu pomiędzy doręczeniem/ogłoszeniem decyzji nadzorowanej, a wszczęciem postępowania nieważnościowego. Zgodnie z art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Umorzenie postępowania jest przy tym orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydawanym na skutek stwierdzenia wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Minister zaznaczył, że w sprawie wystąpiły okoliczności faktyczne stanowiące o wystąpieniu przesłanek z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej skutkujących umorzeniem z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nacjonalizującej przedsiębiorstwo pn. Kopalnia [...]. Od daty ogłoszenia, poprzez publikację, orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...], do daty złożenia wniosku z [...] listopada 2008 r. ([...] listopada 2008 r.), a także do daty złożenia wniosku przez ww. spółkę zawierającego żądanie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia ([...] września 2017 r.) upłynęło ponad trzydzieści lat (odpowiednio 61 lat i 70 lat). Minister przyjął, że przedmiotowa sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją wobec uchylenia decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] września 2021 r. nr [...] przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21. W ocenie Ministra ocena wystąpienia przesłanek z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej skutkuje formalnym zakończeniem postępowania, poprzez jego umorzenie, niezależnie od oceny interesu prawnego spadkobierców S. L. i spółki Kopalnia [...] z siedzibą w [...]. Od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z [...] września 2023 r. M. K. oraz Kopalnia [...] w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły organowi naruszenie: 1) art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, art. 2, art. 21 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej polegające na zastosowaniu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej i stwierdzeniu umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa, co stanowi naruszenie powołanych przepisów EKPCz, Konstytucji RP i TFUE, zwłaszcza w sytuacji, w której pismo wszczynające postępowanie administracyjne wniesiono [...] listopada 2008 r., w której to sprawie prawomocnym wyrokiem z 17 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 828/15 stwierdzono bezczynność organu mającą charakter rażącego naruszenia prawa oraz w której - co ma znaczenie z punktu widzenia zastosowania przepisów prawa Unii Europejskiej o swobodzie przepływu kapitału - jedna ze stron domagających się wydania orzeczenia dotyczącego nieważności decyzji, które to orzeczenie jest niezbędnym warunkiem uzyskania odszkodowania, tj. M. K., ma miejsce zamieszkania w innym niż Polska Państwie Członkowskim Unii Europejskiej; 2) art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 6 ust. 1 EKPCz, art. 1 Protokołu nr 1, art. 2, art. 21 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 63 TFUE w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 47 Karty polegające na zastosowaniu tego przepisu do postępowania administracyjnego, które zostało [...] września 2021 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, zakończone merytoryczną decyzją ostateczną, mimo że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do postępowań, które zostały niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, a wykładnia tego przepisu uznająca, że ma on zastosowanie do postępowań wprawdzie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej decyzją ostateczną, jednakże taką, która po dniu jej wejścia w życie została uchylona, jest wykładnia contra legem i prowadzi do jaskrawego naruszenia powołanych przepisów EKPCz, Konstytucji RP i TFUE; 3) art. 7, art. 16 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a także art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na dokonaniu - z naruszeniem wytycznych wynikających z wydanych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 727/10, z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/14, i z 7 października 2022 r. sygn. akt l SA/Wa 2661/21 - w sposób dowolny ustalenia, że w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej jedynym właścicielem przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...] była spółka Kopalnia [...] z siedzibą w [...] (obecnie w [...]), mimo że jedynym dokumentem taką tezę potwierdzającym jest pismo P.P. Kopalnictwo Naftowe Dyrekcja Kopalń w [...] z [...] lutego 1947 r., natomiast z protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] czerwca 1949 r., zatwierdzonego dotychczas niepodważonym w tym zakresie orzeczeniem Ministra Górnictwa z [...] stycznia 1952 r. wynika wprost, że spółka ta była właścicielem jedynie 70% kopalni, zaś pozostałe 30% było własnością M. M. (15%) i M. M. (15%), a stan ten jest ponadto zgodny z treścią księgi naftowej, która ma charakter wiążącego dokumentu urzędowego i z której wynika, że [...] października 1938 r. dokonano wpisu własności pola naftowego będącego najważniejszym składnikiem majątku Kopalni na rzecz T. M. (15%) i M. M. (15%), wykreślające jednocześnie w zakresie 30% wcześniejszy wpis własności na rzecz spółki Kopalnia [...]., organ zaś nie wyjaśnił, z jakich względów pominął wnioski wynikające z powyższych dokumentów i dokonał ustaleń z nimi sprzecznych; 4) art. 105 § 1 w zw. z art. 28 kpa, a także art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 105 § 1 kpa polegające na przyjęciu, że postępowanie podlega umorzeniu także z tego względu, że spadkobiercy S. L. nie byli właścicielami nacjonalizowanej Kopalni, mimo że, po pierwsze, umorzenie na tej podstawie jest niedopuszczalne w sytuacji, w której doszło do umorzenia z mocy prawa na podstawie ustawy zmieniającej, a po drugie, rozstrzygnięcie takie pomija fakt, że stroną w sprawie jest także spółka Kopalnia [...] z siedzibą w [...], która bezspornie była właścicielem Kopalni (sporny jest jedynie zakres tej własności - 100%, czy 70%) i która sama [...] września 2017 r. i ponownie [...] listopada 2017 r. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia, którego dotyczy niniejsza sprawa oraz innych orzeczeń dotyczących nacjonalizacji tej Kopalni w związku z czym organ mógł co najwyżej umorzyć postępowanie co do osób niebędących w jego ocenie stronami, nie mógł zaś umorzyć postępowania w całości. Wobec tego skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny prowadzonej pod sygn. akt K 2/22 sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z Konstytucją RP w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo wskazał, że organ administracji publicznej jest związany zasadą legalizmu (art. 6 kpa) i wobec tego zobligowany jest do stosowania stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Dopóki więc właściwe organy nie stwierdzą niezgodności regulacji art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z Konstytucją RP organy administracji publicznej obowiązane są do stosowania aktualnego stanu prawnego. Minister zaznaczył, że dokonana zmiana ustawodawcza jest zgodna z Konstytucją i taki pogląd prezentuje WSA w Warszawie, podkreślając że ustawa zmieniające jest skutkiem wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i zakłada stabilizację stanów społeczno-gospodarczych i zagwarantowanie pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP). Retroaktywność tej ustawy jest zgodna z konstytucyjną zasadą proporcjonalności w relacji do jej skutków. Poza tym celem postępowania nieważnościowego jest ocena legalności decyzji, a nie kreowanie podstaw odszkodowawczych, które stanowią uboczny efekt merytorycznego rozstrzygnięcia organu. Uruchomienie postępowania nieważnościowego i kontrola legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia nie oznacza, że z całą pewnością doszłoby do stwierdzenia, że orzeczenie nacjonalizacyjne jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, a w konsekwencji, że decyzja umarzająca z mocy prawa postępowanie nieważnościowe prowadzi do naruszenia prawa strony do wynagrodzenia szkody przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP). Wobec tego Minister nie przychylił się do wniosku skarżących o zawieszenie postępowania sądowego, ponieważ w razie stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a kpa. Odnosząc się do kwestii braku możliwości umorzenia postępowania nieważnościowego z wniosku Kopalni [...]. z siedzibą w [...] Minister wskazał, że umorzenie postępowania nieważnościowego z mocy prawa przerywa wszystkie czynności organu w sprawie administracyjnej i wymaga jedynie zatwierdzenia stosowną decyzją. Nie było podstaw do prowadzenia dalej postępowania z wniosku Spółki, ponieważ oba wnioski dotyczą tego samego orzeczenia i zostały formalnie rozpatrzone jedną decyzją. Zdaniem Ministra skala i zakres podjętych w sprawie czynności uniemożliwiały kwestionowanie samego faktu wszczęcia postępowania nieważnościowego w związku z rozpoznaniem wniosku spadkobierców S. L., co zostało przesądzone w wiążących w sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych. Na rozprawie przeprowadzonej 11 lipca 2024 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżących o zawieszenie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie pierwszoplanowe znaczenie miała ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21. W wyroku tym Sąd oceniał legalność decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] września 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie niestwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. orzekającego o przejściu na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...]. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ocenił legalność orzeczenia nacjonalizacyjnego na datę 5 lutego 1946 r. (data nacjonalizacji) uznając, że interes prawny w sprawie nieważnościowej ma Kopalnia [...] z siedzibą w [...] (wcześniej w [...]) jako kontynuator działającej przedwojennej Kopali [...] z siedzibą w [...] do której - zdaniem Ministra – należało przedsiębiorstwo (kopalnia), ale także że interes prawny mają spadkobiercy S. L. (który wniósł tę kopalnię jako aport do spółki i ograniczył swoje prawa naftowe i prawo powrotu na rzecz spółki do czasu jej rozwiązania), z uwagi na ujawnione na ich rzecz prawa do pól naftowych, stanowiące część składową znacjonalizowanej kopalni. Minister ocenił też, że przedsiębiorstwo przedmiotowej kopalni spełniało kryteria nacjonalizacyjne zawarte w ustawie nacjonalizacyjnej, dlatego też orzeczenie to odpowiadało prawu – art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej w zw. z art. 40 Kodeksu handlowego oraz § 65 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62). Mając na uwadze to, że obie decyzje wydane w postępowaniu nieważnościowym zostały wydane w stanie prawnym obowiązującym przed 16 września 2021 r. WSA w Warszawie w uzasadnieniu powyższego wyroku dokonał oceny legalności tych decyzji w zakresie dotyczącym merytorycznego stanowiska Ministra, co do posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego w sprawie, uznając stanowisko Ministra za wewnętrznie sprzeczne, niejednoznaczne i niezrozumiałe bowiem z wypowiedzi Ministra nie wynikało, czy właścicielem kopalni w dacie nacjonalizacji była Spółka, czy spadkobiercy S. L. Z tego względu WSA w Warszawie ocenił, że decyzje z 2017 r. i 2021 r. zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa i dlatego też decyzje te uchylił. Formułując wskazania co dalszego postępowania WSA w Warszawie zalecił, aby Minister dokonał ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w zakresie praw właścicielskich Kopalni [...]. Zdaniem Sądu organ winien uwzględnić także aktualną treść art. 158 § 3 kpa. Trzeba wskazać, że wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21 nie został zaskarżony przez żadną ze stron sprawy sądowoadministracyjnej. W powyższym wyroku WSA w Warszawie nie zastosował art. 145 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 (a więc także w przypadku uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W uzasadnieniu powyższego wyroku brak uzasadnienia z jakich powodów Sąd tego przepisu nie zastosował. Wobec braku wiążącego stanowiska WSA w Warszawie w opisanej wyżej kwestii - zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - wskazania co dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 7 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/21 należy rozumieć w ten sposób, że - jeżeli stan faktyczny i prawny istniejący od 16 września 2021 r. (po wejściu w życie ustawy zmieniającej) nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji co do istoty sprawy nieważnościowej – wówczas Minister winien ocenić legalność orzeczenia nr [...] z [...] czerwca 1947 r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa przedmiotowej kopalni. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie jedynie takie rozumienie powyższej wypowiedzi WSA w Warszawie ma racjonalne uzasadnienie. Sąd zauważa, że ustawa zmieniająca w art. 2 ust. 2 zobligowała organy orzekające po 16 września 2021 r. w postępowaniu nieważnościowym do zakończenia tychże postępowań poprzez wydanie decyzji deklaratoryjnych stwierdzających umorzenie tych postępowań z mocy prawa, jeżeli postępowania nieważnościowe zostały wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i były niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami. Wówczas to wydawana jest decyzja o charakterze formalnym w oparciu o art. 105 § 1 kpa, a w konsekwencji organ nadzoru nie bada wówczas istotnych dla sprawy nieważnościowej kwestii o charakterze materialnoprawnym. Celem art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest bowiem sprawne zakończenie będących w toku postępowań nieważnościowych. Przepis ten wprowadza zatem swoiste przedawnienie wydania w postępowaniu nieważnościowym decyzji co do istoty sprawy. Takie przedawnienie działa także w sytuacji gdy przed 16 września 2021 r. strona uzyskała od organu nadzoru decyzję nieważnościową orzekającą co do istoty sprawy, ale wniosła od tej decyzji odwołanie. W takim przypadku organ odwoławczy wydając decyzję po 16 września 2021 r. obowiązany jest uwzględnić art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, a w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej i art. 105 § 1 kpa (por. wyrok NSA z 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22). Oceniając w realiach niniejszej sprawy, czy zastosowanie miał stan prawny obowiązujący po 16 września 2021 r., w tym art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 105 § 1 kpa, Sąd podzielił stanowisko Ministra w tym zakresie. Trzeba wskazać, że organ nadzoru miał obowiązek ocenić stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, jaki istniał w dacie wydania decyzji z [...] września 2023 r. Skutkiem prawomocnego uchylenia przez WSA w Warszawie decyzji z 2017 r. i 2021 r. niniejsze postępowanie nieważnościowe stało się "postępowaniem w toku" i dlatego Minister miał obowiązek zastosować art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Wydając [...] września 2023 r. decyzję kończącą postępowanie nieważnościowe Minister nie mógł uwzględnić wcześniej wycofanych z obrotu prawnego, nielegalnych decyzji. Analiza art. 158 § 3 kpa, w brzmieniu po 16 września 2021 r. oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, przy uwzględnieniu ratio legis ich wprowadzenia, a także kontekstu aksjologicznego akcentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i potrzeba respektowania ustanowionej w art. 16 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz ukształtowanych nimi stosunków prawnych, prowadzi do wniosku, że w przyjętych w ustawie zmieniającej rozwiązaniach zakodowana jest nie tylko norma zakazująca wszczynania po 16 września 2021 r. nowych postępowań nadzorczych w stosunku do decyzji doręczonych, czy ogłoszonych przed trzydziestu laty, ale także norma prawna zakazująca prowadzenia postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych doręczonych (ogłoszonych) przed 16 września 1991 r., choćby postępowania te przed 16 września 2021 r. zakończone były decyzją ostateczną, a reaktywowane zostały po wejściu w życie ustawy zmieniającej w efekcie uchylenia tej decyzji przez Sąd lub organ administracji publicznej we właściwej ku temu procedurze. Na istnienie takiej normy prawnej wskazywać zdaje się również prezentowane w doktrynie stanowisko wedle którego wobec wejścia w życie nowelizacji kpa "wszystkie toczące się postępowania, których przedmiotem było stwierdzenie nieważności decyzji wydanych wcześniej niż przed 30 laty, licząc od 16 września 2021 r., winny zostać umorzone, a ewentualnie złożone wnioski należy uznać za niedopuszczalne. W stosunku zatem do decyzji wydanych przed ww. datą (przed 16 września 1991 r.) nie jest możliwe ich wzruszenie ani w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, ani w trybie wznowienia postępowania" (tak: s. M. Miron, w artykule "Znaczenie ostatecznej i prawomocnej decyzji w obrocie cywilnoprawnym", opublikowanym Nowym Przeglądzie Notarialnym nr 1 z 2022 r.), na co zasadnie wskazał WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 972/23. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla w swoim orzecznictwie, że w sytuacji gdy Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, sprawa powraca do administracyjnego toku instancji i organy administracji ponownie rozpoznające sprawę obowiązane są uwzględnić wszelkie zmiany stanu faktycznego jakie zaszły w sprawie (por. wyrok NSA z 7 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 581/06). Na tle spraw nieważnościowych w których przed 16 września 2021 r. postępowanie nieważnościowe było zakończone, natomiast po 16 września 2021 r. decyzja kończąca to postępowanie została uchylona przez sąd administracyjny wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2325/19 uznał, że po uchyleniu przez NSA po 16 września 2021 r. m.in. wydanej przed 16 września 2021 r. decyzji nadzorczej trzeba przyjąć, że wszczęte postępowanie nieważnościowe nie zostało zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej bowiem wyrok kasacyjny skutkuje "odżyciem" wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń administracyjnych objętych tymże wnioskiem. NSA stwierdził, że w tego rodzaju sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, ale z tego powodu, że brak jest dowodów doręczenia stronom kwestionowanych orzeczeń administracyjnych. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 125/21 stwierdził, że po prawomocnym uchyleniu przez sąd administracyjny pierwszej instancji (po 16 września 2021 r). decyzji nieważnościowej (odwoławczej) wydanej przed 16 września 2021 r., organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę będzie zobligowany do uwzględnienia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Zdaniem NSA powyższa regulacja winna znaleźć zastosowanie w badanej sprawie, skoro od dnia wejścia do obrotu prawnego i wywołania skutków prawnych przez kontrolowany w trybie nadzoru akt upłynęło ponad trzydzieści lat. Poglądy te podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Trafnie wskazał Minister, że orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstwa pn. Kopalnia [...] (Lp. [...] Załącznika) zostało ogłoszone [...] czerwca 1947 r. w Monitorze Polskim Nr [...], pod poz. [...]. Z kolei wniosek A. M. oraz M. G. o stwierdzenie nieważności tegoż orzeczenia wpłynął do Ministra Gospodarki [...] listopada 2008 r., a więc po upływie ponad 61 lat. Drugi wniosek z [...] września 2017 r. złożyła Kopalnia [...] z siedzibą w [...], a więc po upływie ponad 70 lat. Skoro zatem zaistniały przesłanki do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, to Minister zasadnie wydał, w oparciu o art. 105 § 1 kpa, decyzję stwierdzającą umorzenie przedmiotowego postępowania z mocy prawa. Tę decyzję prawidłowo skierował do wnioskodawców, ponieważ był ustawowo zobligowany do zniesienia postępowania administracyjnego i nie miał już obowiązku badania zagadnień materialnoprawnych, w tym dotyczących stanu własnościowego nacjonalizowanego przedsiębiorstwa istniejącego w dacie nacjonalizacji przedmiotowej kopalni. Problematyka ta dotyczyła bowiem okoliczności ściśle powiązanych z istotą sprawy nieważnościowej, w szczególności z przedmiotem nacjonalizacji (a nie składnikami nacjonalizowanego przedsiębiorstwa) i w konsekwencji z oceną legalności orzeczenia nr [...] z 1947 r. W tej sytuacji zbędne były zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania Ministra Rozwoju i Technologii dotyczące powojennego statusu prawnego Spółki działającej pod firmą Kopalnia [...]., interesu prawnego spadkobierców S. L., czy stanu własnościowego wg stanu na 5 lutego 1946 r. nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, w tym posiadania wówczas praw własnościowych do nacjonalizowanej kopalni przez Spółkę Kopalnia [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje jednolity pogląd, że bez względu na datę złożenia wniosku nieważnościowego, upływ 30 lat od daty doręczenia (ogłoszenia) decyzji skutkuje, z woli ustawodawcy, zakończeniem postępowania nieważnościowego decyzją o umorzeniu tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w swych judykatach w szczególności zwraca uwagę że: 1) ustawa zmieniająca realizuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, w tym akcentowaną w tymże wyroku zasadę trwałości decyzji administracyjnych oraz potrzebę stabilizacji w interesie społecznym stanu prawnego ukształtowanego decyzjami wydanymi po znacznym upływie czasu; 2) każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw – zasiedzenie w prawie cywilnym (art. 172 § 2 Kodeku cywilnego), czy w prawie administracyjnym - przedawnienie merytorycznej weryfikacji decyzji administracyjnej (np. art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw), na co zwrócił uwagę NSA choćby w uzasadnieniu wyroku z 7 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 114/23. Jeżeli chodzi o podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji Sąd zwraca uwagę, że przepisy Konwencji mają zastosowanie tylko do takich naruszeń praw i wolności, które miały miejsce po wejściu w życie Konwencji wobec danego państwa. Punktem wyjścia dla określenia jurysdykcji ratione temporis jest więc moment zaistnienia faktów stanowiących naruszenie któregoś z praw, czy wolności gwarantowanych przez Konwencję [L. Garlicki (w:) Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tom I. Komentarz do artykułów 1-18 pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2010, s. 45, wyrok ETPCz z 8 marca 2006 r. w sprawie Blecić przeciwko Chorwacji, skarga nr 59532/00, § 70]. Jeżeli zatem kwestionowana decyzja została wydana i doręczona przed wejściem w życie w stosunku do Polski Konwencji, a podstawę prawną jej wydania stanowiły przepisy, które weszły w życie jeszcze przed wejściem w życie w stosunku do Polski Konwencji oraz Protokołu Nr 1, to przepisy tej Konwencji nie mają w sprawie zastosowania (por. wyrok NSA z 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22). Jeżeli chodzi o podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji, u którego podstaw leżą zasady praworządności i zasady legalizmu, trzeba wskazać, że Protokół ten wszedł z życie w stosunku do Polski 10 października 1994 r., zgodnie z treścią oświadczenia rządowego (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 178). Według postanowienia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 października 2008 r. nr 47550/06 Prussische Treuhand GmbH & Co KGA.A. przeciwko Polsce państwo, będące stroną Konwencji dysponuje swobodą co do restytucji lub odszkodowania za uszczerbek wynikający ze zdarzeń o charakterze już historycznym (które miały miejsce przed datą ratyfikacji Konwencji). Ponadto art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności poprzez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym, chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia, a nie prawo do jego uzyskiwania, czy nabywania (por. wyrok NSA z 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22; wyrok NSA z 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22). Należy również zauważyć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpatrywał już skargę wniesioną przez grupę osób, w której zarzucano naruszenie art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji. Skargę uzasadniono tym, że w wyniku omawianej nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego zostały umorzone z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w latach 50 XX w., na mocy których poprzednicy prawni skarżących zostali pozbawieni własności nieruchomości, zaś skarżącym nie przysługują żadne środki ochrony prawnej. Trybunał wskazał, że istota, zakres oraz specyficzne cechy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie pozwalają na uznanie, że do tego postępowania odnosi się art. 6 ust. 1 Konwencji. W konsekwencji skarga w całości została uznana za niedopuszczalną - decyzja ETPC z 13 grudnia 2022 r., 5815/22, Borkowska i inni v. Polska (patrz: Piotr Przybysz, Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz aktualizowany do art. 158 kpa w systemie informacji prawnej LEX). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17 tej Karty każda osoba ma prawo do władania, używania, dysponowania i przekazania w drodze spadku swego mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swego mienia, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za uczciwym odszkodowaniem wypłaconym we właściwym terminie. Korzystanie z mienia może podlegać regulacji ustawowej w zakresie, w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny. Zdaniem Sadu przepis ten nie mógł być w analizowanym przypadku uznany za naruszony, gdyż ustawa zmieniająca nie odbierała skarżącym posiadanego już przez nich majątku, a tym bardziej nie mogła ograniczać ich w prawie jego używania, dysponowania i dziedziczenia. Zgodnie z orzecznictwem europejskim ochrona, jaką zapewnia art. 17 ust. 1 KPP dotyczy praw o charakterze majątkowym, z których w porządku prawnym wynika ustalona sytuacja prawna, pozwalająca podmiotowi tych praw na korzystanie z nich we własnym interesie. Ochrona przyznana w powyższym przepisie nie dotyczy interesów, czy oczekiwań o niepewnym, z samej ich natury, charakterze (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt C-798/18; wyrok TSUE z 21 maja 2019 r. sygn. akt C-235/17). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wskazali żadnego roszczenia, czy prawa o charakterze majątkowym, które zostało naruszone poprzez zastosowanie przez Ministra art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Skarżący pomijają to, że prawo do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie ma charakteru zbywalnego roszczenia, czy prawa majątkowego. Nie można tego prawa uznać za ekspektatywę maksymalnie ukształtowaną. Sama możliwość ubiegania się o weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie nieważnościowym nie gwarantuje prawa do uzyskania odszkodowania. W niniejszej sprawie nie można uznać, że naruszony został art. 47 Karty Praw Podstawowych, ponieważ decyzja o umorzeniu postępowania nieważnościowego podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako sądu bezstronnego i niezawisłego, ustanowionego na mocy ustawy. Sąd nie dostrzegł, aby w niniejszej sprawie został naruszony art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepis ten dotyczy zakazu ograniczeń w przepływie kapitału m.in. pomiędzy Państwami Członkowskimi, w tym zakazu w przepływie płatności m.in. między tymi Państwami. Tego zagadnienia zaś niniejsza sprawa nie dotyczy. Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie na żadnym etapie postępowania nieważnościowego nie doszło do wydania decyzji korzystnej dla wnioskodawców (stwierdzającej nieważność kwestionowanego orzeczenia lub stwierdzającej jego wydanie z naruszeniem prawa). Niniejsza sprawa jest przykładem sprawy w której, na skutek znacznego upływu czasu pomiędzy wydaniem kwestionowanego orzeczenia, a złożeniem wniosku nieważnościowego, straciło sens merytoryczne orzekanie w przedmiocie legalności orzeczenia z 1947 r. Jak wynika z postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie pozyskanie dokumentacji archiwalnej dotyczącej organizacji i funkcjonowania przedsiębiorstwa naftowego (kopalni [...]) i procesu nacjonalizacji tego przedsiębiorstwa nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Chodzi zwłaszcza o oryginalne akta sprawy nacjonalizacyjnej, które pozwalałyby prześledzić cały tok postępowania nacjonalizacyjnego i w konsekwencji legalność orzeczenia kończącego to postępowanie na tle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 17, poz. 114 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62). W sprawie wystąpiły trudności w uzyskaniu materiału dowodowego, brak choćby odpisu z dawnego rejestru handlowego przedmiotowej Spółki (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 17 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 828/15 i uzasadnienie wyroku NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1907/16). Trzeba wskazać, że stan prawny niniejszej sprawy (zwłaszcza w kontekście przedmiotu nacjonalizacji) odnosi się do specjalnego ustawodawstwa normującego prawo własności minerałów bitumicznych i uprawnień do ich poszukiwania i wydobywania [por. art. 1 ust. 4 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. – Prawo górnicze (Dz.U. z 1930 r. Nr 85, poz. 654)], które opierało się m.in. na prawodawstwie austriackim z drugiej połowy XIX w [art. 315 lit. a Prawa górniczego z 1930 r. oraz art. 164 pkt 1 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. – Prawo górnicze (Dz.U. z 1978 r. Nr 4, poz. 12)]. Ustrój ksiąg prowadzonych dla pól naftowych regulowały przepisy odrębne od ogólnych przepisów o prowadzeniu ksiąg gruntowych. Art. X § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 57, poz. 321) nie wskazuje o jakie konkretnie przepisy chodzi. Prawdopodobnie chodzi o austriacką państwową ustawę naftową z dnia 11 maja 1884 r. (Dz. U. p. austr. nr 71 ze zmianami) oraz krajową ustawę z dnia 22 marca 1908 r. regulującą prawo wydobywania minerałów, które nadają się do użytku z powodu zawartości żywic ziemnych (Dz. ust. i rozp. kraj. nr 61), o których mowa w art. 164 pkt 1 i 2 dekretu z 1953 r. – Prawo górnicze. W XIX w. i na początku XX w. obowiązywały także przepisy regulujące ustrój ksiąg naftowych - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 1885 r. [Maryan Rosenberg. Ustawodawstwo naftowe wobec Powszechnej Ustawy Górniczej. Lwów 1904 – oryginał w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie, sygn. 457268 II/L. (http://bc.wbp.lublin.pl)]. Przepisy te z XIX w. i z początku XX w. nie są publikowane w oficjalnych publikatorach urzędowych, a zatem obecnie precyzyjne ustalenie stanu prawnego dotyczącego funkcjonowania spółek naftowych, czy praw związanych z funkcjonowaniem pól naftowych na datę nacjonalizacji (5 lutego 1946 r.) może być wątpliwe. Obecnie nie wiadomo jak przedwojenne ustawodawstwo naftowe było w praktyce stosowane przed 1947 r. na tle ogólnych przepisów o spółkach handlowych, czy ogólnych przepisów o własności gruntów i ustroju ksiąg gruntowych. Szereg istotnych okoliczności dotyczących stanu zorganizowania i funkcjonowania kopalń naftowych wynikało z dokumentacji prowadzonej przez właściwe urzędy górnicze (art. 78 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 grudnia 1934 r. o unormowaniu właściwości władz i trybu postępowania w niektórych działach administracji państwowej - Dz.U. Nr 110, poz. 976). Pełnej dokumentacji dotyczącej nacjonalizowanego przedsiębiorstwa nie udało się zgromadzić (pismo PGNiG z [...] lutego 2013 r., pismo Archiwum Państwowego w Rzeszowie z [...] sierpnia 2012 r., pismo Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z [...] grudnia 2015 r., pismo Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie z [...] lutego 2018 r., pismo Archiwum Narodowego w Krakowie z [...] lipca 2019 r., pismo Archiwum Państwowego w Warszawie z [...] lipca 2019 r., pismo Archiwum Państwowego w Rzeszowie z [...] grudnia 2019 r., pismo Archiwum Państwowego w Przemyślu z [...] grudnia 2019 r., pismo Archiwum Akt Nowych w Warszawie z sierpnia 2020 r.). Brak jest oryginalnych akt sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem orzeczenia nr [...] z [...] czerwca 1947 r. w zw. z poz. Lp. [...] Załącznika. Zachowały się jedynie pewne fragmenty archiwalne tej dokumentacji (pismo Archiwum Akt Nowych w Warszawie z [...] grudnia 2012 r., pismo Archiwum Państwowego w Rzeszowie z [...] grudnia 2019 r.). Wobec tego badanie legalności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1947 r. na tle opisanych wyżej uwarunkowań i przesłanek nieważności z art. 156 § 1 kpa, według obecnych realiów i standardów prawnych, przy braku możliwości precyzyjnego zrekonstruowania stanu faktycznego i prawnego, który legł u podstaw wydania orzeczenia nr [...] z 1947 r. o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa (kopalni [...]) na własność Państwa, godziłoby w zasadę pewności obrotu prawnego i zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Skarżący zarzucają Ministrowi, że zbyt długo prowadził niniejszą sprawę nieważnościową i że skutkowało to zamknięciem wnioskodawcom drogi do uzyskania decyzji co do istoty sprawy. Skarżący pomijają jednak to, że na czas rozpatrywania niniejszej sprawy nieważnościowej wpłynął również brak aktywności skarżącej Spółki w zakresie wcześniejszego uregulowania statusu prawnego przedmiotowej Spółki naftowej (rejestracji tego podmiotu w KRS-rejestrze przedsiębiorców). Wniosek w tym zakresie został złożony dopiero [...] czerwca 2010 r. (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 12 marca 2015 r. sygn. akt I CSK 452/14). Z tego powodu zostało zawieszone w 2016 r. postępowanie nieważnościowe (por. sprawa sądowoadministracyjna zakończona wyrokiem NSA z 6 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1367/17). Dopiero postanowieniem z 4 października 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów podjął zawieszone postępowanie wobec wpisania [...] czerwca 2017 r. skarżącej Spółki do KRS – rejestru przedsiębiorców. Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej zwanej "ppsa" sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który – podejmując postanowienie w tym zakresie – winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. Przy czym zawieszenie postępowania musi być uzasadnione nie tylko celowością, ale i sprawiedliwością i ekonomiką procesową. Rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd nie może pominąć zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), której emanacją jest jedna z fundamentalnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego, zawarta w art. 7 ppsa o konieczności podejmowania przez sąd administracyjny czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oznacza w istocie domaganie się od sądu prowadzenia postępowania nie dłużej, niż tego wymaga wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości z opóźnieniami prowadzi do osłabienia skuteczności sądów i zaufania do nich. Jak wynika z udostępnionych publicznie przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22) od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, tj. od 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Wniosek kwestionujący konstytucyjność wskazanego w nim przepisu nie został zatem skierowany na rozprawę mimo upływu ponad 2 lat od jego złożenia. Wobec tego, uwzględniając potrzebę rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Sąd nie uznał za zasadne, by zawiesić postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. WSA w Warszawie miał na względzie, że strony niniejszego postanowienia nie zostaną pozbawione możliwości obrony praw, gdyż art. 145a kpa przewiduje możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdyby Trybunał Konstytucyjny w przyszłości orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja administracyjna. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.