I SA/Wa 2508/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. S., J. B. i S. B. na decyzję Prezydenta [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.10.2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz D.S., J. B. i S. B. sumę pieniężną w kwotach po 1.000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz D.S., J. B. i S.B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 24 sierpnia 2021 r. D. S., S. B. i J. B. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/19. Skarżący podnieśli, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wskazali skarżący, pomimo upływu wyznaczonego terminu wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku z 29 października 2019 r. prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie skarżącym sumy pieniężnej oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że podjął szereg działań zmierzających do wydania decyzji, przy czym postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) należą do spraw szczególnie skomplikowanych, co znacząco wydłuża procedowanie w sprawie. Prezydent wskazał, że pomimo podjętych działań dotychczas nie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 5 lutego 2020 r. wyznaczony przez Sąd termin na rozpoznanie sprawy upłynął bezskutecznie 5 maja 2020 r. Wyrokiem z 15 stycznia 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 2044/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku z 29 października 2019 r. nałożył na organ grzywnę w wysokości 1000 zł, stwierdził że bezczynność w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę co do przyznania sumy pieniężnej. Odpis prawomocnego wyroku z 15 stycznia 2021 r. wraz z aktami sprawy prezydent otrzymał 10 marca 2021 r. Nie odnotowano żadnych czynności w sprawie po tej dacie. Pismem z 20 sierpnia 2021 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku z 29 października 2019 r. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo kolejnego pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wskazanym w wyroku z 29 października 2019 r. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ, choć istotnie mogły z przyczyn obiektywnych utrudnić procedowanie w sprawie nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Mając na uwadze powyższe okoliczności i zważywszy, że jest to drugi z kolei wyrok wymierzający grzywnę w tym samym przedmiocie, w ocenie Sądu zasadnym jest wymierzenie prezydentowi grzywny w wysokości 5000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu sytuacja taka niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, że termin na rozpatrzenie sprawy wyznaczony w wyroku z 29 października 2019 r. upłynął już ponad dwa lata temu oraz fakt, że pomimo uprzedniego wymierzenia grzywny i kolejnego pisemnego wezwania organ nadal nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Uzasadnia to uznanie bezczynności prezydenta za rażąco naruszającą prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżących o przyznanie od organu sumy pieniężnej jest zasadny i przyznał im sumę pieniężną w kwocie po 1000 złotych na rzecz każdego z nich. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd przyznał skarżącym sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.