I SA/Wa 2569/20

WyrokWSA w Warszawie2021-06-17

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Joanna Skiba, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, oparty na zarzucie ujawnienia nowych dowodów, może prowadzić do uchylenia tej decyzji, jeśli nowe dowody nie podważają jednoznacznie ustaleń organu co do spełnienia przesłanek materialnoprawnych wydania pierwotnej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli w postępowaniu wznowieniowym ujawniono nowe dowody, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, nie prowadzi to automatycznie do uchylenia tej decyzji. Kluczowe jest, czy te nowe dowody jednoznacznie podważają ustalenia faktyczne i prawne leżące u podstaw pierwotnej decyzji. W analizowanej sprawie, mimo wątpliwości co do formy wniosku i doręczenia decyzji, sąd uznał, że istniejące dowody (treść decyzji z 1978 r., akt notarialny z 1986 r.) oraz zasada trwałości decyzji administracyjnych przemawiają za utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej uchylenia pierwotnej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. C. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1978 r. o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Państwa. M. C. oparł wniosek na ujawnieniu dwóch nowych dowodów: oświadczenia P. C. z 1976 r. (bez podpisu M. C.) oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z 1978 r. (bez daty doręczenia i podpisu). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję z 2015 r. (błędnie skierowaną do osoby zmarłej), ale odmówił uchylenia decyzji z 2012 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zgody współwłaścicieli i dorozumianej zgody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. nr. [...] w całości, oraz odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2012 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Decyzją z [...] sierpnia 1978 r. nr [...] Naczelnik Gminy w [...] orzekł o przejęciu, na własność Państwa, nieruchomości rolnej składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w [...], stanowiącej własność M. i P. małżonków C.. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji z [...] sierpnia 1978 r. wystąpił M. C., tj. następca prawny M. i P. małżonków C.. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1978 r. Następnie, decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2012 r.  M. C. wystąpił ze skargą na decyzję Ministra z [...] maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 21 listopada 2012 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1184/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. C. na powołaną decyzję Ministra. Z kolei wyrokiem z 7 października 2014 r., sygn. akt: I OSK 463/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. C., wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2012 r. Swoim kolejnym pismem, tj. wnioskiem z [...] czerwca 2015 r., M. C., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra z [...] maja 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowieniem z [...] września 2015 r. Minister wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] maja 2012 r. Następnie, decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...], Minister odmówił uchylenia wskazanej wyżej decyzji z [...] maja 2012 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] grudnia 2015 r. złożył M. C., zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. nr. [...] w całości, oraz odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że analiza zebranej w niniejszej sprawie dokumentacji wskazuje, że decyzja Ministra z [...] grudnia 2015 r. została skierowana do osoby zmarłej. Okoliczność tę potwierdza odpis zupełny aktu zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego [...] (oznaczenie aktu: [...]), z którego wynika, że jedna ze stron postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Ministra - tj. H. C., zmarła w [...] października 2015 r. Oznacza to, że decyzja z [...] grudnia 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 28 k.p.a. Podkreślono, że przedmiotem aktualnie prowadzonego postępowania wznowieniowego jest kontrola decyzji Ministra z [...] maja 2012 r. w kontekście przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., sprowadzającej się do wyjścia na jaw (już po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną) istotnych dla tej sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji (w omawianym przypadku - w dniu [...] maja 2012 r.), nieznanych organowi, który ją wydał. Wskazano, że decyzja z [...] maja 2012 r. wydana została w ramach postępowania nieważnościowego mającego za przedmiot ocenę legalności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1978 r., orzekającej o przejęciu od M. i P. małżonków C., na własność Państwa, opisanej uprzednio nieruchomości. Decyzją z [...] maja 2012 r. Minister utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] stycznia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] maja 2012 r. M. C. oparł na argumencie ujawnienia dwóch, istotnych dla sprawy, nowych dowodów, istniejących w dacie wydania tego rozstrzygnięcia, ale nieznanych wówczas Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dowodami tymi są: 1) oświadczenie P. C. z [...] marca 1976 r. obejmujące jego zgodę na przekazanie na własność Państwa gruntu położonego w [...], składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], nieopatrzone jednak podpisem M.C., oraz 2) zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z [...] sierpnia 1978 r. niezawierające jednak ani daty doręczenia tego aktu, ani podpisu osoby uprawnionej do odbioru. Minister w kontekście treści argumentu sformułowanego we wniosku o wznowienie postępowania podkreślił, że odnosi się on do jednej z przesłanek przejęcia nieruchomości małżonków C. na własność Państwa. Podstawę materialnoprawną decyzji Naczelnika Gminy w [...], orzekającej o tym przejęciu, stanowił art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Artykuł ten przewidywał możliwość odpłatnego przejęcia nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (w całości lub w części) na własność Państwa od osoby, która: 1) była właścicielem przejmowanych nieruchomości, 2) nie spełniała warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy (art. 53 ust. 1) albo spełniała takie warunki, ale prawo do emerytury lub renty nabyła na podstawie innych przepisów (art. 53 ust. 3), oraz 3) złożyła stosowny wniosek. Podkreślono, że dwie pierwsze przesłanki nie są kwestionowane przez wnioskodawcę. Zarzut zawarty we wniosku o wznowienie odnosi się natomiast do przesłanki trzeciej, tj. przesłanki złożenia przez właściciela stosownego wniosku w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Państwa. W związku z tym wskazano, że w swoim pierwotnym stanowisku zawartym w decyzji z [...] maja 2012 r. Minister, analizując spełnienie trzeciej przesłanki, zwrócił uwagę, że od wydania decyzji Naczelnika do chwili złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności upłynęło ponad 32 lata i z uwagi na tak znaczny upływ czasu zachowała się jedynie część archiwalnej dokumentacji (bez wniosku M. i P. małżonków C. o przejęcie ich nieruchomości na własność Państwa). Organ nadzoru zauważył ponadto, że z samej treści decyzji Naczelnika wynikało, że została ona podjęta po rozpatrzeniu wniosku małżonków C., zaś osoby te nigdy nie kwestionowały prawidłowości rozstrzygnięcia z [...] sierpnia 1978 r. Ustalenia te doprowadziły Ministra do konkluzji, że brak było podstaw do przyjęcia, że decyzja z [...] sierpnia 1978 r. wydana została pomimo braku woli byłych właścicieli na przekazanie ich nieruchomości na własność Państwa. Stanowisko to zostało następnie zaakceptowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2012 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2014 r. Podkreślono, że zdaniem wnioskodawcy, argumenty zaprezentowane w decyzji z [...] maja 2012 r., a odnoszące się do trzeciej przesłanki, tracą na aktualności w świetle nowych dowodów, załączonych do podania o wznowienie. Treść oświadczenia P.C. z [...] marca 1976 r. wskazuje bowiem na brak podpisu jego żony M. C., co jednoznacznie wyklucza przyjęcie domniemania, że złożyła ona stosowny wniosek. M. C. wywodzi następnie, że trudno zakładać, że oświadczenie dotyczące jednej działki małżonkowie składali osobno, a nawet jeżeli tak było - że wyłącznie jedno oświadczenie zaginęło. Jednocześnie brak dokumentu w postaci wniosku M. C. w sposób bezsprzeczny stanowi przesłankę warunkującą stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...]. Zdaniem Ministra przedstawiony wyżej pogląd nie może prowadzić w ramach postępowania wznowieniowego do uchylenia decyzji Ministra z [...] maja 2012 r., uchylenia poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2012 r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] sierpnia 1978 r. Treść decyzji Naczelnika Gminy w [...] jednoznacznie wskazuje, że została ona podjęta po rozpatrzeniu wniosku P. i M. małżonków C.. Z kolei podanie z [...] marca 1976 r., w którego górnej części figurują obydwoje małżonkowie C., obejmujące zgodę na przejęcie działki nr [...] na własność Państwa, zostało podpisane wyłącznie przez P. C.. W świetle tych ustaleń zdaniem organu należy ocenić, czy wystąpienie z wnioskiem dotyczącym przejęcia wyłącznie przez jednego z małżonków stanowi rażące naruszenie art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. w odniesieniu do przesłanki trzeciej. Ustosunkowując się do tego zagadnienia podniesiono, że przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie przewidywały wymogu, aby w przypadku przejmowania na własność Państwa gospodarstwa rolnego czy też nieruchomości objętych wspólnością ustawową, wniosek dotyczący przejęcia musiał pochodzić od obydwojga małżonków. Dopuszczalne w takiej sytuacji było złożenie stosownego podania przez jednego z małżonków przy aprobacie drugiego małżonka. Mając powyższe na względzie Minister wskazał, że samo złożenie podania, w którego nagłówku widnieli obydwoje małżonkowie C., zamieszkali pod jednym adresem, mogło sugerować, że podpis pod tym podaniem został złożony przez jednego z nich za aprobatą drugiego. Z kolei faktyczne potwierdzenie okoliczności, że do przejęcia działki nr [...] na własność Państwa doszło za zgodą M. C., stanowiło zachowanie tej osoby polegające na braku zaskarżenia decyzji Naczelnika Gminy w [...] w drodze odwołania do Wojewody [...] oraz późniejsze niekwestionowanie tego rozstrzygnięcia w żadnym z trybów nadzwyczajnych. Podkreślono, że powyższy argument został zakwestionowany przez M.C. w jego wniosku o wznowienie postępowania poprzez odwołanie się do drugiego dokumentu załączonego do tego wniosku (tj. do zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z [...] sierpnia 1978 r.). W tym kontekście wnioskodawca podniósł, że potwierdzenie to nie zawiera ani daty, ani podpisu osoby uprawnionej do odbioru decyzji, nie może ono zatem służyć za dowód doręczenia rozstrzygnięcia Naczelnika z [...] sierpnia 1978 r. W konsekwencji, zdaniem M. C., nie można bezkrytycznie przyjmować, że strony nie zaskarżając decyzji aprobowały ją. Strony jej nie zaskarżyły, ponieważ nigdy jej nie otrzymały, a termin na wniesienie środka odwoławczego w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Zdaniem organu tak kategorycznie postawionej tezie o braku doręczenia decyzji o przejęciu małżonkom C. przeczą dwie okoliczności. Pierwsza z nich sprowadza się do tego, że kopia decyzji Naczelnika Gminy w [...] została pierwotnie załączona do wniosku M. C. o stwierdzenie jej nieważności (brak natomiast na tym dokumencie adnotacji opatrzonych datami, które mogłyby sugerować, że wnioskodawca uzyskał ten dokument w latach późniejszych, np. już po śmierci swoich rodziców). Druga okoliczność odnosi się do treści aktu notarialnego z [...] lipca 1986 r. (repertorium A nr [...]) dotyczącego umowy przekazania nieruchomości rolnej, składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], zawartej pomiędzy M. i P. małżonkami C. a ich synem M.C.. W § 1 tego aktu zawarta jest wzmianka o wydaniu przez Naczelnika Gminy w [...] decyzji z [...] sierpnia 1978 r., z czego wynika, że strony tej transakcji wiedziały o rozstrzygnięciu Naczelnika, a zatem musiało ono zostać uprzednio doręczone małżonkom C.. Ponadto w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] grudnia 2015 r. M. C. podnosi, że organ nadzoru błędnie przyjął w rozstrzygnięciu I-instancyjnym, iż dla wyrażenia przez małżonka zgody na odpłatne przejęcie przez Państwo nieruchomości rolnej nie była przewidziana żadna szczególna forma. Zdaniem wnioskodawcy, skoro z art. 36 § 2 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako k.r. i o.) wynika, że do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej, przy jednoczesnym wymogu podpisu wnioskodawcy pod podaniem odnoszącym się do przejęcia nieruchomości na własność Państwa, to przyjąć należy, że brak jest podstaw, aby dla skuteczności wyrażenia zgody na takie przejęcie nie była wymagana zgoda drugiego małżonka również w formie pisemnej. Organ podkreślił, że wprawdzie decyzja Ministra z [...] grudnia 2015 r., której dotyczy wniosek M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, została uchylona w całości (z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej), niemniej jednak Minister podzielił wyrażone tam stanowisko co do braku wymogu zachowania formy pisemnej w zakresie zgody współmałżonka na przekazanie nieruchomości objętej wspólnością ustawową na własność Państwa. Argument M. C. odwołujący się do treści art. 36 § 2 k.r. i o. (w brzmieniu aktualnym na [...] sierpnia 1978 r.) nie zasługuje tutaj na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie Minister wskazał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2012 r. w ramach postępowania wznowieniowego. Nie ulega wątpliwości, że decyzja ta została podjęta bez uwzględnienia dwóch dowodów załączonych przez M. C. do wniosku o wznowienie, które istniały w dacie jej wydania, ale nie były wówczas znane Ministrowi. Jednakże ponowna analiza decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1978 r. (objętej uprzednio postępowaniem nieważnościowym) pod kątem spełnienia trzeciej przesłanki z art. 53 ustawy z 27 października 1977 r., przy uwzględnieniu powołanych wyżej dwóch nowych dowodów, doprowadziła do ustaleń zbieżnych z tymi, poczynionymi pierwotnie w decyzji Ministra z [...] maja 2012 r., tj., że decyzja Naczelnika nie była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie przesłanki dotyczącej złożenia wniosku o przejęcie nieruchomości na własność Państwa. Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2020 r. wniósł M. C. zarzucając jej: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 60 k.c. i przyjęcie, że oświadczenie strony postępowania administracyjnego zgodne z oświadczeniem złożonym przez inną stronę postępowania może zostać wyrażone w sposób dorozumiany, podczas gdy przepisy k.p.a. nie stanowią o stosowaniu przepisów k.c. do oświadczeń składanych w toku postępowania administracyjnego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie organu poprzez przyjęcie, że strony postępowania złożyły zgodny wniosek, podczas gdy jedna ze stron nie złożyła żadnego oświadczenia w postępowaniu; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 53 ust. 1 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. z 1977 r., Nr 32, poz. 140; dalej: u.z.e.r.) poprzez przyjęcie, że wystarczające jest złożenie wniosku przez jednego współwłaściciela gospodarstwa rolnego, podczas gdy konieczne jest złożenie zgodnych oświadczeń przez wszystkich współwłaścicieli, co miało wpływ na wydaną decyzję poprzez doprowadzenie do odmowy uchylenia decyzji z [...] maja 2012 r.; 3) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędne niezastosowanie art. 11 oraz art. 58 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie składania przez P. C. wniosku) do oświadczenia drugiej strony postępowania administracyjnego, co miało istotny na wpływ na rozstrzygnięcie organu poprzez przyjęcie, że oświadczenie drugiej strony postępowania mogło zostać wyrażone w sposób dorozumiany poprzez brak sprzeciwu, podczas gdy wniosek drugiej strony postępowania powinien spełniać wymogi wskazane w ww. przepisie, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji z [...] maja 2012 r.; 4) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że wydanie decyzji na podstawie wniosku jednej strony, podczas gdy wymagane jest złożenie zgodnych oświadczeń przez obie strony postępowania, nie stanowi rażącego naruszenia przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wydaną decyzję poprzez doprowadzenie do odmowy uchylenia decyzji z [...] maja 2012 r., pomimo zaistnienia do tego przesłanek; 5) naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zgromadzonego i przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że przedstawione przez skarżącego dowody nie prowadzą do odmiennych ustaleń niż poczynione w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zakończonego decyzją z [...] maja 2012 r., podczas gdy przedstawione dowody są dowodami istotnymi i nie były znane organowi w dacie prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności. Mając na względzie wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zakresie punktu 2 i zobowiązanie organu do wydania decyzji uchylającej decyzję z [...] maja 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że przedmiotowa sprawa toczy się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, przy czym z wniosku skarżącego wynika, że domaga się on wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] maja 2012 r. na podstawie art.145§1 pkt 5 k.p.a., przy czym M. C. oparł wniosek na argumencie ujawnienia dwóch, istotnych dla sprawy, nowych dowodów, istniejących w dacie wydania tego rozstrzygnięcia, ale nieznanych wówczas Ministrowi, którymi jego zdaniem są: oświadczenie P. C. z [...] marca 1976 r. obejmujące jego zgodę na przekazanie na własność Państwa gruntu położonego w [...], składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], nieopatrzone jednak podpisem M. C. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z [...] sierpnia 1978 r. niezawierające jednak ani daty doręczenia tego aktu, ani podpisu osoby uprawnionej do odbioru. Rozstrzygając niniejszą sprawę organy odniosły się do obu wskazanych we wniosku argumentów. Zgodzić się wypada z argumentacją Ministra, że materialnoprawną podstawę przejęcia przedmiotowej nieruchomości decyzją Naczelnika Gminy w [...] stanowiła art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, który zakładał złożenie stosownego wniosku przez właściciela gospodarstwa rolnego. Co ważne w sprawie nie zachował się pełen materiał archiwalny dotyczący orzeczenia z 1978 r., podkreślić jednak należy, że z treści jego uzasadnienia wynika jednoznacznie, że decyzja została wydana w związku z konkretnym wnioskiem – P. i M. małżonków C.. Poza sporem pozostaje okoliczność niewniesienia odwołania od tego orzeczenia, co w ocenie Sądu pozwala domniemywać, że rozstrzygnięcie było zgodne z wolą obojga małżonków. (por. wyroki NSA sygn. akt I OSK 912/07 i I OSK 1415/09). Należy podkreślić, że niniejsze postępowanie dotyczy decyzji wydanej kilkadziesiąt lat temu, a z uwagi na znaczny upływ czasu sam fakt zgromadzenia niektórych dokumentów związanych z postępowaniem, nie może być utożsamiany z zachowaniem pełnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1184/12, która toczyła się w trybie nieważnościowym i dotyczyła tej samej decyzji stwierdził odnosząc się do kompletności dokumentacji, że "sytuacja taka miałby miejsce, o ile zachowałyby się akta administracyjne sprawy w rozumieniu technicznoprawnym - konkretny zbiór wydzielonych i scalonych dokumentów, opatrzonych opisem lub numerem sprawy. Dodatkowo okoliczności sprawy musiałyby uprawdopodobnić kompletność zbioru dokumentów (np. numerowane strony lub inne okoliczności pozwalające wykluczyć ingerowanie w zawartość zgromadzonego pliku dokumentów - np. sposób ich przechowywania)". Zatem podkreślić trzeba, że M. C. była uwzględniona w treści decyzji z [...] sierpnia 1978r. w charakterze współwłaścicielki nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], co potwierdza również treść aktu notarialnego z [...] lipca 1986 r. jednocześnie wskazując, że nie może budzić wątpliwości wiedza M. C. o wydaniu i doręczeniu decyzji z [...] sierpnia 1978 r. Jednocześnie za słuszny należy uznać argument o braku w ustawie z 27 października 1977 r. (również w jej art.53) regulacji kwestii formy przewidzianej dla wyrażenia zgody, zatem zgoda małżonka rolnika mogła być wyrażona choćby w sposób dorozumiany. Odnosząc się przy tym do tez wyrażanych w judykaturze, stwierdzić należy, że przy niekwestionowanych brakach w dokumentacji archiwalnej nie sposób z całą pewnością zakładać, że zgoda taka nie została wyrażona. Nie sposób nie odnotować, że analizując poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym w tego typu sprawach, które dotyczą zdarzeń sprzed kilkudziesięciu lat, w tym w szczególności toczonych w trybach nadzwyczajnych, do przykładania wagi przede wszystkim do zasady trwałości decyzji administracyjnych, nawet w przypadku braku wniosku a nie jedynie jego wątpliwej ułomności. Sąd podnosi, że analizowane regulacje ustawy z 1977 r. miały charakter regulacji szczególnych, w stosunku do zasad ogólnych. Z jednej strony stanowiły z pewnością element realizowanej przez ówczesne władze polityki nacjonalizacji bądź kolektywizacji rolnictwa, z drugiej jednak miały w istocie charakter rozwiązań socjalnych, dotyczących rolników w podeszłym wieku, niemających następców do pracy w gospodarstwie rolnym, gdy z powodów formalnych lub faktycznych nie mogli się gospodarstwa wyzbyć na warunkach korzystniejszych niż oferowało Państwo. Wobec wskazanego socjalnego wymiaru funkcjonujących regulacji nie byłby uzasadniony szczególny rygoryzm, gdy chodzi o skutki niezachowania określonych wymagań formalnych, przy rozważeniu pozostałych aspektów stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej nie sposób wobec treści decyzji z [...] sierpnia 1978 r. oraz aktu notarialnego z [...] lipca 1986 r. przyjąć, że istnieją oczywiste dowody na działanie organów administracji sprzeczne z wolą właścicieli gospodarstwa. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, organ szczegółowo przeanalizował stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy dokonał jego prawnej oceny odmawiając uchylenia decyzji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2012r., która była już przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć WSA w Warszawie i NSA (sygn.akt IV SA/Wa 1184/12 i I OSK 463/13) w postępowaniach o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] sierpnia 1978 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło