I SA/Wa 2662/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-27
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Marta Kołtun-Kulik, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na podstawie umowy pisemnej (nie notarialnej) wyłącza dochód z tego gospodarstwa przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy błędnie ustaliły dochód skarżącego. Umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego zawarta w zwykłej formie pisemnej, a nie aktu notarialnego, nie pozbawia właściciela tytułu własności ani nie wyłącza dochodu z tego gospodarstwa przy obliczaniu kryterium dochodowego do świadczeń rodzinnych. W związku z tym organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i materialnego prawa, nie rozpoznając sprawy wszechstronnie.Stan faktyczny
K. G. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia, ponieważ wydzierżawił swoje gospodarstwo rolne bratu na podstawie umowy pisemnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędne ustalenie faktu rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania K. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. G. oraz o odmowie prawa do składki ubezpieczenia zdrowotnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r. K. G. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką M. G. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazał, że stan zdrowia matki wymaga całodobowej opieki, co uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto zwrócił się z prośbą o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym. Złożył także oświadczenie, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, nie podejmował zatrudnienia ani żadnej innej pracy zarobkowej.
Po rozpoznaniu tego wniosku Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmówił przyznania K. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką oraz odmówił mu prawa do składki ubezpieczenia zdrowotnego.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że matka wnioskodawcy M. G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu [...] czerwca 2012 r. Razem z synem K. utrzymują się z jej emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. K. G. nie posiada żadnego dochodu, ponieważ gospodarstwo rolne, którego był właścicielem, wydzierżawił w dniu [...] października 2012 r. bratu R. G.. Następnie złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, które otrzymywał od października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. i obecnie - wobec wygaśnięcia decyzji - ponownie złożył wniosek.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz wyjaśnił pojęcie "zatrudnienia" określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Podsumowując organ uznał, że w niniejszej sprawie nie został spełniony podstawowy warunek otrzymania prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - bowiem przed otrzymaniem prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego K. G. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji K. G. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, że do dnia [...] czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Niezrozumiałym jest zatem fakt odmowy dalszego jego wypłacania. Ponadto podkreślił, iż ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnował z zatrudnienia oraz z pracy zarobkowej.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania K. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. G. oraz o odmowie prawa do składki ubezpieczenia zdrowotnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji. Zatem - aby otrzymać wnioskowane świadczenie - osoba ubiegająca się o nie winna rezygnować z zatrudnienia.
Następnie wyjaśnił pojęcie "zatrudnienia" określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz stwierdził, że celem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z powodu opieki nad niepełnosprawnym, jeśli osoba niepełnosprawna wymaga osobistej i bezpośredniej pielęgnacji polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Sprawujący opiekę lub niosący długotrwałą pomoc niepełnosprawnemu właśnie przez niepełnosprawność tej osoby jest zmuszony do rezygnacji z pracy zarobkowej, mimo zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Osobą uprawnioną do świadczenia jest bezrobotny z własnego wyboru. Chodzi zatem o zapewnienie swoistej rekompensaty finansowej osobie, która z własnej woli nie podejmuje zatrudnienia, bądź z niego rezygnuje, aby sprawować opiekę nad bliską osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, niemogącą samodzielnie egzystować (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/07, OTK-A nr 6 z 2008 r., poz. 109).
Ponadto organ zwrócił uwagę na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2010 r. (sygn. akt I OSK 123/10). Zgodnie z nim, rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości
Następnie Kolegium podniosło, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że K. G. przed otrzymaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego prowadził gospodarstwo rolne. W konsekwencji nie można w jego przypadku mówić o rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawną matką. W podobnym stanie faktycznym i prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1987/10) zajął stanowisko, iż: "sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów". W wyroku tym NSA wskazał m.in., że "istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które - co należy przypomnieć - przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.)". W takiej sytuacji - jak zauważył dalej NSA - bez znaczenia jest oświadczenie rolnika, iż prace rolne nie kolidują ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym.
Kolegium odniosło się też do podniesionych w odwołaniu argumentów i stwierdziło, że są one bezzasadne.
Przede wszystkim wskazało, że zgodnie z treścią decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] K. G. otrzymał świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. G.. W dacie wydawania powyższej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało, gdy uprawniony do ww. świadczenia nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności
Również podniesiony w treści odwołania argument - iż niezrozumiałym jest zaprzestanie wypłaty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego - Kolegium uznało za bezzasadny. Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r. - jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Uwzględniając powyższe skarżący zachował prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką do dnia 30 czerwca 2013 r.
Natomiast zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami (art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, iż organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny stanu faktycznego sprawy. Przesłanką uzasadniającą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest m.in. rezygnacja z zatrudnienia. Pomimo więc, że w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniające do uzyskanie wnioskowanego świadczenia (odwołujący się jest osobą, na której ciąży według ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny względem matki legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), to jednak z uwagi na nie niespełnienie przez K. G. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, należało odmówić przyznania wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Admsintriacyjnego w Warszawie K. G. podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu drugiej instancji.
Zarzucił mu naruszenie przepisu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne ustalenie faktu rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wyjaśnił, że za przyznaniem specjalnego zasiłku opiekuńczego przemawiają względy społeczne. Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie – lecz z innej przyczyny, niż podniesione w skardze.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie przyznania K. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. G. oraz o odmowie prawa do składki ubezpieczenia zdrowotnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącego – zdaniem organów odmawiających przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie podejmował żadnego zatrudnienia ani żadnej innej pracy zarobkowej.
Tymczasem zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zatem przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć sytuację, w której osoba zatrudniona lub wykonująca pracę we wskazanych w art. 3 pkt. 22 formach rezygnuje z tego zatrudnienia. We wskazanym w art.3 pkt.22 formach rezygnacji z zatrudnienia nie wskazano rezygnacji z prowadzenia własnego gospodarstwa rolnego jako rezygnację z zatrudnienia.
W związku z powyższym organy obu instancji stwierdziły, że nie można skarżącego uznać jako osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia.
Nie polemizując z tym poglądem Sąd pragnie zwrócić uwagę, że rozpoznając sprawę o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy najpierw ustalają, czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, które uprawniałoby go do przyznania tego zasiłku, a dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, przystępują do badania spełnienia merytorycznych przesłanek przyznania świadczenia z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozpatrując niniejszą sprawę ograny obu instancji uznały, że K. G. nie posiada żadnego dochodu, ponieważ gospodarstwo rolne, którego był właścicielem, wydzierżawił w dniu [...] października 2012 r. swojemu bratu R. G. - wobec czego uznały, że M. G. razem z synem K. utrzymują się tylko z jej emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie - zatem zostało spełnione kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ww. ustawy.
Takie stanowisko nie zyskało aprobaty Sądu.
Z dołączonej do akt sprawy umowy dzierżawy gruntów z dnia [...] października 2012 r. zawartej między K. G. a R. G. wynika, że umowa ta zawarta została w formie pisemnej – nie zaś w formie aktu notarialnego.
Tymczasem zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych za gospodarstwo rolne uważa się gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym ( Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zmianami) stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nie posiadającej osobowości prawnej. Natomiast z art. 3 w/w ustawy o podatku rolnym wynika, że podatnikiem podatku rolnego są osoby będące właścicielami gruntów, a jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz.25 ze zmianami) umowa z następcą, a także umowa w celu wykonania umowy z następcą (przenosząca własność gospodarstwa rolnego na następcę) powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Tak więc organy orzekające w sprawie - działając w oparciu o obowiązujące przepisy prawne – w sposób nieprawidłowy ustaliły dochód osiągany przez K. G., nie uwzględniając dochodu z gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem. Tylko bowiem umowa dzierżawy zawarta w formie aktu notarialnego, rodzi skutek w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. sygn. akt I S.A. 1726/01 uznał, że umowa dzierżawy części gospodarstwa rolnego nie wywołuje skutków w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny. Umowa ta stanowi jedynie dobrowolne oświadczenie woli oznaczonej treści i nie pozbawia strony skarżącej tytułu własności do tej części gospodarstwa rolnego.
Żeby nie było już żadnych wątpliwości, co do formy, jaką musi mieć umowa dzierżawy, aby osiągała skutek w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny, do art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami), został dodany ust. 8a ( przez art. 27 pkt. 3 lit c ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – Dz. U. Nr 86, po, 732). Wynika z niego, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem, między innymi, oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że konsekwencją takiego sposobu ustalenia wysokości dochodu rodziny, może być stwierdzenie, iż dochód przekracza kwotę kryterium określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a co za tym idzie konieczne byłoby wydanie decyzji o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Ponieważ organy obu instancji nie rozpoznały sprawy w sposób wszechstronny i nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, dlatego też naruszyły art. 7, art. 77 §1 i art 80 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 i 8a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę, organy ustalą w sposób prawidłowy dochód K. G. – i w zależności od dokonanych ustaleń – podejmą stosowną decyzję.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło