I SA/Wa 2685/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Mateusz Rogala Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi T. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 547/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz T. K. sumę pieniężną w kwocie 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 21 października 2021 r. T. K. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 października 2015r. sygn. akt I SAB/Wa 547/15. Skarżący podniósł, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku E. K. z 10 lutego 2015r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze podniósł, że prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 23 grudnia 2015 r., decyzja w sprawie powinna wobec tego zostać wydana najpóźniej do 23 kwietnia 2016 r. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz dwóch pisemnych wezwać do wykonania wyroku z 8 października 2015 r. prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie sumy pieniężnej na jego rzecz, zasądzenie kosztów sądowych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności w celu rozpoznania sprawy, jednak brak kompletnego materiału dowodowego uniemożliwia obecnie wydanie decyzji. Ponadto prezydent nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 8 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 547/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku E. K. z 10 lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 23 grudnia 2015 r., wyznaczony przez Sąd termin na rozpoznanie sprawy upłynął bezskutecznie 23 kwietnia 2016 r. Wyrokiem z 11 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 188/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 1000 złotych za niewykonanie wyroku z 8 października 2015 r. oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2277/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 3000 złotych i stwierdził, że bezczynność prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Trzecim z kolei wyrokiem z 7 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1675/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w kwocie 4000 złotych i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażący naruszeniem prawa. Odpis wyroku z 7 grudnia 2020 r. ze stwierdzeniem prawomocności wpłynął do organu 10 marca 2021 r. Pismem z 20 września 2021 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku z 8 października 2015 r. Ostatnimi odnotowanymi czynnościami organu są pisma z 4 listopada 2021 r. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo kolejnego pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wskazanym w wyroku z 8 października 2015r. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że termin wyznaczony w wyroku z 8 października 2015 r. upłynął ponad sześć lat temu, a w sprawie zapadły już trzy prawomocne wyroki wymierzające grzywnę. Zważyć też należy, że od otrzymania poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę do przekazania Sądowi akt sprawy, tj. w okresie od 10 marca 2021 r. do 12 listopada 2021 r. jedynymi odnotowanymi czynnościami w sprawie są pisma z 4 listopada 2021r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości znacząco wyższej niż wymierzona poprzednio, tj. 10000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W przywołanych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadniony do kwoty 5000 złotych. Suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.