I SA/Wa 2689/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. S. i G. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. S. i G. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18, Prezydent [...] został zobowiązany do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wniosku P. S. i G. K. (dalej również jako: skarżący) z dnia [...] stycznia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ulicy [...] róg [...] ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...]. Pismem z [...] października 2020 r. skarżący, reprezentowani przez adwokata, wnieśli o wykonanie w terminie 7 dni prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18. W dniu [...] listopada 2020 r. skarżący złożyli skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18, domagając się wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości tj. dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wskazali, że na gruncie niniejszego postępowania nie budzi wątpliwości, że Prezydent [...] nie wykonał orzeczenia Sądu. Organ do dnia dzisiejszego nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, w której bezczynność została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r. Z tych też powodów – w ocenie skarżących - skarga jest w pełni zasadna i konieczna. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w toku postępowania zostały podjęte czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie, m.in. dokumentacji geodezyjnej, lokalizacyjnej, komunalizacyjnej, dokumentów dotyczących stanu prawnego ww. nieruchomości. Ponadto dla ww. nieruchomości została sporządzona opinia geodezyjna przez geodetę uprawnionego. Z uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron niniejszego postępowania, pismem z [...] sierpnia 2018 r. organ wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość poprzez złożenie do akt sprawy - w terminie 30 dni od daty otrzymania tego pisma - oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po P. S.. Pismem z [...] kwietnia 2020 r., organ ponowił przedmiotowe wezwanie. Do akt sprawy nie zostały dotąd złożone dokumenty pozwalające ustalić następców prawnych P. S.. Wobec powyższego, postanowieniem Prezydent [...] z [...] listopada 2020 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne o odszkodowanie za ww. nieruchomość do czasu złożenia do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia po P. S.. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zaistniały również podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Skarżący - pomimo wezwań kierowanych do nich przez Biuro Spraw Dekretowych - nie złożyli do akt sprawy dokumentów niezbędnych do ustalenia wszystkich stron niniejszego postępowania, jak również nie wykazali poniesionej krzywdy. Nie można zatem przyjąć, że doznali oni krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie im sumy pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został, ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z [...] października 2020 r. skarżący wezwali bowiem Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18. Podkreślić następnie trzeba, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019) Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z 5 października 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. S. i G. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy zostały doręczone organowi w dniu [...] stycznia 2019 r. Bezsporne pozostaje, że w wyznaczonym przez Sąd terminie organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Nie został on jednak rozpoznany w wyznaczonym terminie. Zaznaczyć przy tym przyjdzie, że Prezydent [...] postanowieniem z [...] listopada 2020 r. Nr [...] zawiesił z urzędu prowadzone w tej sprawie postępowanie do czasu złożenia do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia po P. S.. Postanowienie to, jako wpadkowe, skutkuje wstrzymaniem biegu terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, co nie oznacza braku podstaw do wymierzenia organowi grzywny, choć będzie rzutować na jej wymiar. Z tych względów, nie wchodząc obecnie w samą ocenę zasadności zawieszenia postępowania (służą bowiem temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku grzywny, Sąd uznał za zasadne. W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 5 października 2018 r., przy uwzględnieniu, że organ postanowieniem z 2 listopada 2020 r. zawiesił postępowanie w sprawie, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za ignorowanie rozstrzygnięcia Sądu. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć przyjdzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; CBOSA). Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że - wbrew zapewnieniom co do bieżącego podejmowania czynności w sprawie - organ dopiero [...] kwietnia 2019 r. zlecił uprawnionemu geodecie dokonanie badania ksiąg hipotecznych. Wykonanie zlecenia nastąpiło [...] maja 2019 r. (protokół badania ksiąg hipotecznych – k. 61). W dniu [...] maja 2019 r. organ uzyskał również opinię geodezyjną dotyczącą nieruchomości [...], w wykonaniu zlecenia z dnia [...] października 2018 r. Po czym, dopiero pismem z [...] kwietnia 2020 r. organ wystąpił do pełnomocnika G. K. i P. S. o złożenie do akt sprawy oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po P. S., w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania. Jednocześnie w piśmie tym organ poinformował, że z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie, nie było możliwości rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/18. Poinformowano jednocześnie, że decyzja w sprawie zostanie wydana do końca października 2020 r., by następnie w dniu [...] listopada 2020 r. postanowić o zawieszeniu postępowania. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo jednoznacznie kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Ta bowiem poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoiste zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że suma pieniężna ma zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, CBOSA). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie powinien zawierać uzasadnienie nawiązujące do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Brak jakiejkolwiek argumentacji skargi podyktowanej temu elementowi nie może oznaczać, że aktywnością w tym zakresie powinien wykazać się sąd. Skoro zatem rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga w żadnym miejscu nie nawiązuje do straty, jakiej doznali skarżący wskutek niewykonania przez organ wyroku Sądu, żądanie w tym zakresie podlegało oddaleniu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł w oparciu o art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).