I SA/Wa 300/16

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie ze skargi M. G., Z. Z. i W. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, skarżąca M. G. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że ze względu na trudną sytuacje materialną nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe składające się z [...] osób. Zamieszkuje wraz z mężem i [...] siostrą, której pozostaje opiekunem prawnym. Wymienieni zamieszkują w mieszkaniu o pow. [...] m². Wnioskodawczyni zadeklarowała posiadanie oszczędności w wysokości [...] zł, jak również jednostek funduszy inwestycyjnych na kwotę [...] zł. W skład majątku ruchomego należącego do strony wchodzi samochód osobowy ([...], rocznik [...]). Dochody gospodarstwa domowego, jak wynika z udzielonej informacji, pochodzą z wynagrodzeń ze stosunku pracy (skarżącej i jej męża) w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł oraz z renty rodzinnej otrzymywanej przez siostrę w wysokości [...] zł. Deklarowane wydatki na utrzymanie obejmujące opłaty eksploatacyjne za mieszkanie i media, koszty leczenia, opieki oraz rehabilitacji, a także ubezpieczenia mają wynosić [...] zł. Dodatkowo skarżąca ma przekazywać niewielką pomoc finansową ([...] zł) [...] z uwagi na, jak wyjaśniła strona, jego nieprzystosowanie społeczne. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym instytucji prawa pomocy jednolicie przyjmuje się, że instytucja ta powinna być postrzegana jako forma pomocy skierowanej do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które nie są w stanie uiścić kosztów prowadzenia postępowania bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Sytuację taką powinno się zaś, co do zasady, odnosić do przypadku, gdy ze względu na okoliczności życiowe osoba zainteresowana nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, a także nie posiada oszczędności, ewentualnie uzyskując niewielkie dochody, ponosi jednak wydatki w wysokości tak znacznej, że nie pozwalają one na pokrycie innych zobowiązań aniżeli zobowiązania związane z elementarnymi potrzebami życiowymi (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1656/15; postanowienie NSA z 16 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1295/15; postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. II OZ 1192/14). Przedstawione oświadczenie o sytuacji materialnej skarżącej nie dawało podstaw do uznania, by jej żądanie mogło zostać uwzględnione w oparciu o twierdzenie, że wnioskodawczyni nie posiada środków finansowych w wysokości wystarczającej do tego, by pokrywać wydatki na konieczne utrzymanie, a zarazem ponieść we własnym zakresie koszty wynikające z prowadzenia postępowania sądowego. Powodem zajęcia takiego stanowiska jest w pierwszym rzędzie konieczność uwzględnienia faktu posiadania przez wnioskodawczynię oszczędności, które, na co wskazuje przywołane wyżej zapatrywanie wyrażane w orzecznictwie sądowym w odniesieniu do wykładni nadawanej art. 246 § 1 p.p.s.a., nie pozwala zaliczyć skarżącej do grupy podmiotów nie mogących w sposób obiektywny partycypować w kosztach postępowania. Skarżąca posiada środki finansowe, traktowane jako oszczędności, w wysokości przekraczającej kwotę [...] zł, które powinny być traktowane jako podstawowe źródło wydatków wszelkiego rodzaju, a więc także wydatków związanych z ciążącym na stronie obowiązkiem opłacenia kosztów sądowych, a także opłacenia pełnomocnika procesowego, jeżeli jego udział skarżąca uważa za konieczny. Jako zasadę ogólną należy bowiem traktować pogląd, zgodnie z którym posiadanie przez stronę oszczędności, podobnie jak i innych wolnych od obciążeń składników majątku, każe uznawać, że strona jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Strona ma obowiązek sięgnąć po posiadane oszczędności nawet, jeśli wiązałoby się to z koniecznością rezygnacji lub odłożenia w czasie przedsięwzięć, które z tych oszczędności miały być sfinansowane (por. postanowienie NSA z 15 października 2015 r. sygn. II OZ 898/15; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2015 r. sygn. II GZ 202/15). W rozpoznawanej sprawie przyjęte ustalenia wskazują na to, że skarżąca posiada stabilne źródło dochodów, przy czym ich wysokość ([...] zł) pozwala, mając na uwadze deklarowane rodzaje wydatków rodziny, na pokrycie wszystkich zobowiązań, wliczając w to również konieczność zapewnienia odpowiedniej opieki nad siostrą oraz pomoc finansową udzielaną [...]. Nie można negować tego, że sytuacja życiowa wnioskodawczyni, oceniana przez pryzmat tych zobowiązań, nie jest łatwa. Dotyczy do również sytuacji finansowej skarżącej, na którą składają się uzyskiwane przez nią i pozostałych członków rodziny dochody, posiadane oszczędności oraz środki majątkowe. Jest ona z pewnością daleka od stanu zamożności. Nie jest jednak również tak, że ograniczona dochodowość gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą pozwala zaliczyć go w sposób niewątpliwy do gospodarstw, w których członkowie rodziny pozostają w stanie znacznego ubóstwa. A tylko po spełnieniu tego warunku przyjąć można, że osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy swoje żądanie sformułowała w oparciu o rzeczywiste i obiektywne przyczyny postrzegania siebie jako osoby nieposiadającej środków na prowadzenie postępowania przez sądem administracyjnym. Uwzględnienie potrzeby tego rodzaju zróżnicowania sytuacji materialnej podmiotów zwracających się o przyznanie prawa pomocy kazało oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oprzeć się należało bowiem na stanowisku, że wystarczającym źródłem poniesienia kosztów postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. pozostają w przypadku skarżącej deklarowane jej dochody bieżące, uzupełnione, w małym wymiarze, jeżeli będzie to konieczne, o posiadane oszczędności. Skutkowało to odstąpieniem od wezwania wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów w celu weryfikacji i uszczegółowienia przedstawionego oświadczenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.