I SA/Wa 306/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2012 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmawiającej przyznania w pełnej wysokości środków finansowych na zakup lodówki - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Prezydent Miasta W. przyznał P. P. zasiłek celowy w kwocie [...] zł przeznaczeniem na zakup lodówki. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, ponieważ odpowiada prawu i jest oparta na wystarczająco zgromadzonym materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący i przekonujący rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy. Analiza porównawcza cen zakupu lodówki wraz z transportem jest prawidłowa i zgodna ze stanem faktycznym. Przyznana kwota zapewnia możliwość zakupu lodówki o takich parametrach i w takim sklepie, jaki jest niezbędny dla skarżącej. Pomoc społeczna przyznawana osobom potrzebującym nie ma natomiast na celu sfinansowania ich potrzeb poprzez zakup optymalnych i najlepszych dla nich towarów, lecz takich, które w sposób niezbędny realizują ich podstawowe potrzeby. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołało się na art. 3 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 503 z późn. zm.). 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. P. i domagała się (1) uznania w pełni uzasadnionego wniosku z dnia 4 lipca 2011 r. dotyczącego zakupu lodówki klasy A+, (2) wydania decyzji wyrównującej o kwotę [...] zł do rzeczywiście poniesionych kosztów zakupu lodówki, tj. [...] zł w stosunku do przyznanego zasiłku celowego w kwocie [...] zł, a ewentualnie uchylenia zaskarżonych decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2011 r., którą to decyzją przyznano P. P. w lipcu 2011 r. zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup lodówki. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają przepisów prawa. 3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej; osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy powinna w pierwszej kolejności podejmować samodzielnie wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, i dążyć do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc społeczna w postaci określonego zasiłku. 4. Jak wynika z akt sprawy, decyzją pierwszoinstancyjną, utrzymaną w mocy przez decyzję drugoinstancyjną, został skarżącej przyznany w lipcu 2011 r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup lodówki w kwocie [...] zł. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wprawdzie decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. 5. Stwierdzić należy, że spełnienie kryteriów umożliwiających przyznanie zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie osoby wnioskującej istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez Ośrodek Pomocy Społecznej środkami pieniężnymi. Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 445/06 (LEX nr 197469), uznał, że "Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". W tym miejscu należy również przywołać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2008 r. I OSK 887/07 (LEX nr 499747), w którym Sąd stwierdził, że "Osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. W tej sytuacji samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi o obowiązku przyznania prawa do zasiłku celowego." Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. 6. Zaskarżoną decyzją przyznano skarżącej P. P. zasiłek celowy na zakup lodówki w kwocie [...] zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni – P. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości [...] zł netto miesięcznie, ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni domagała się przyznania zasiłku celowego na zakup lodówki w kwocie [...] zł wraz z kosztami dodatkowymi – usługa transportowa – 49,95 zł, rozpakowania, wypoziomowania i zabrania starej lodówki – 59,90, łącznie [...] zł. Organ ustalił, i podał w uzasadnieniu decyzji, że w innych sklepach niż sklep wskazany przez wnioskodawczynię jest możliwość nabycia lodówek tańszych, oraz, że niższe są koszty dodatkowe związane z zakupem lodówki, wobec czego, przyznana pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł – umożliwia wnioskodawczyni zrealizowanie wnioskowanej potrzeby. Zdaniem Sądu, przyznana więc kwota nie jest więc kwotą dowolną, a decyzja przyznająca wnioskodawczyni zasiłek celowy na zakup lodówki w kwocie [...] zł, a nie [...] zł - wydana została przez organ bez przekroczenia granic uznaniowości. Organ skorzystał z przysługującemu mu prawa do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb w kontekście własnych środków finansowych i sytuacji osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny zgłaszanych potrzeb z uwzględnieniem środków finansowych pozostających w dyspozycji organu na dany rodzaj pomocy oraz ogólnej liczby osób ubiegających się o przyznanie pomocy. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej dysponują ściśle określonymi środkami finansowymi, i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele przewidziane ustawą o pomocy społecznej, muszą być zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń. W ramach pomocy społecznej, ze względu na ograniczoną ilość środków, nie jest możliwie zaspokojenie wszystkich, również uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń, a w niniejszej sprawie potrzeba skarżącej P. P. została zaspokojona. 7. Dodatkowo wskazać należy, że wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na które skarżąca powołała się w skardze – I SA/Wa 1273/11, I SA/Wa 1274/11, I SA/Wa 1275/11 - zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami w sprawach I OSK 627/12, I OSK 522/12, I OSK 523/12, natomiast od wyroku z sprawie I SA/Wa 1277/11 oddalającego skargę P. P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem I OSK 971/12 oddalił skargę kasacyjną P. P. 8. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został przez organy obu instancji właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, i nie można skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy podejmowaniu decyzji. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnione, co oznacza że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Oznacza to, że skarga P. P. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. IV. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.