I SA/Wa 320/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. C., A. W., E. K., J. C., M. G.i W. C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 180/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A. C., A. W., E.K., J.C., M. G. i W. C. sumy pieniężne w kwotach po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. C., A. W., E. K., J. C., M. G. i W. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.G., J.C., E. K., A. W., A. C. oraz W. C. pismem z 4 stycznia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14, w części w jakiej dotyczył on nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionych oraz K. W., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (z 12 września 1997 r.) - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 5 lutego 2015 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wnoszonymi w tym przedmiocie skargami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2015 r. I SA/Wa 1286/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych, a kolejnym wyrokiem z 10 marca 2017 r. I SA/Wa 155/17 w wysokości 2000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik skarżących pismem z 6 grudnia 2017 r. ponownie wezwał Prezydenta [...] do wykonanie prawomocnego wyroku z 23 września 2014 r. w zakresie w jakim dotyczy on nieruchomości przy ul. [...], a następnie wniósł w ich imieniu opisaną na wstępie skargę, w której zawarto żądanie wymierzenia organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 21.277,95 zł -co stanowi połowę kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", ustalonej w oparciu komunikat Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w III kwartale 2017 r. w wysokości 4.255,59 zł, jako aktualna kwota przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedni na dzień 28 grudnia 2017 r. A nadto o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazywano na brak podejmowania przez Prezydenta [...] czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o odszkodowanie. Odwołując się z klei do poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazujących na kompensacyjną, choć nie stricte odszkodowawczą (obok dyscyplinująco- represyjnej) funkcję sumy pieniężnej, pełnomocnik skarżących wskazywał, że długotrwała bezczynność organu i wywołany tym stres negatywnie wpływa na kondycje psychofizyczną jego mocodawców. Zaznaczał przy tym, że są oni osobami w podeszłym wieku i zależy im aby sprawę odszkodowania zakończyć za ich życia. Tym samym wywodził, że przyznanie przez Sąd sumy pieniężnej stanowiłaby dla skarżących zadośćuczynienie za krzywdę wywołaną długotrwałym oczekiwaniem na zakończenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w związku z w wprowadzonymi z dniem 15 rudnia 2016 r. w Biurze Spraw Dekretowych procedurami w zakresie rozpoznawania wniosków z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.). w związku zaś z tą nową procedurą zwrócono się 21 grudnia 2017 r. do Biura Prawnego Urzędu [...] o rozważenie zasadności wystąpienia na drogę sądowa z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu rejonowego dla [...] z 9 czerwca 1997 r [...], dotyczącego dziedziczenia po dawnym współwłaścicielu nieruchomości (W. C.) na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 23 września 2014r. sygn. akt I SAB/Wa 180/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te zaś wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 5 lutego 2015 r. . Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 5 maja 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, jak też dwukrotnie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide wyroki z 22 października 2015 r. I SA/Wa 1286/15 oraz 10 marca 2017 r. I SA/Wa 155/17), organ ów zawisłej przed nim sprawy w zakresie w jakim dotyczy odszkodowania za nieruchomość oznaczona nr 19 i 21 nie rozstrzygnął. Nie podjął także w odniesieniu do tej części żądania aktu procesowego wstrzymującego bieg określonych w k.p.a. terminów załatwienia sprawy. Oznacza to, że od przeszło trzech lat pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia fakt, że z przekazanych akt administracyjnych wynika, że w okresie tym ograniczał się on jedynie do przyjmowania dokumentów przedkładanych i sporadycznego podejmowania czynności procesowych, które by można zakwalifikować jako ukierunkowane na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy mających dla jej rozstrzygnięcia znaczenie relewantne, jak np. wystosowanie wystąpienia do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o informacje dotyczące dat rozpoczęcia inwestycji na nieruchomości, z która dochodzone jest odszkodowanie (vide pisma Biura Spraw dekretowych z 27 stycznia 2017 r. i 22 listopada 2017 r.). Podnoszone natomiast przez organ argumenty o ewentualnej możliwości zastosowania w odniesieniu do spadku po pierwotnym właścicielu nieruchomości, uregulowanej w przepisach Kodeksu Napoleona instytucji odnoszącej się do tzw. spadków wakujących – co miałoby rzutować na tempo rozpoznawania niniejszej sprawy – są o tyle chybione, że w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku po tymże właścicielu (tu postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 1997 r. sygn. Akt [...]), zagadnienie to można rozpatrywać wyłącznie w kategoriach swoistej spekulacji intelektualnej mającej w sprawie walor czysto akademicki. Stąd w żadnym razie nie mogą one stanowić usprawiedliwienia dla wieloletniej opieszałości w zakończeniu postępowania. Nie sposób także uznać za przekonujący argument, że zmienione z końcem 2016 r. wewnętrzne procedury rozpoznawaniu wniosków odszkodowawczych, mogły uzasadniać dotychczasową zwłokę. Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Zasadne jest także uwzględnienie żądania przyznania skarżącym sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanych przez nich wysokości. Ci bowiem żądali przyznania jej na poziomie odpowiadającym pięciokrotnemu przeciętnemu wynagrodzeniu w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ta jej wysokość byłby jednak w ocenie Sądu nieadekwatna w stosunku do okresu zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku, jak też czasu jaki upłynął od zwrotu organowi akt po prawomocnym wymierzeniu mu już z tego tytułu ostatniej grzywny, do dnia wniesienia obecnie rozpoznanej skargi (6 miesięcy). Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwotach po 500 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Suma wynikających z tego tytułu obciążeń finansowych organu (3000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (4000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwa, że powinna wypełnić także funkcję dyscyplinującą, a przez to doprowadzić do zakończenia przez Prezydenta [...] zawisłego przed nim postępowania, bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o odszkodowania z kolejną (tym razem czwartą) przewidzianą w art. 154 p.p.s.a skargą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art.202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).