I SA/Wa 3209/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], zobowiązał J. K. do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych na rzecz W. K. i Z. K. decyzją z dnia [...] lipca 2012r., nr [...], w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Sąd Okręgowy w [...] w wyroku z dnia [...] listopada 2009 r., [...], zasądził od J. K. alimenty na rzecz małoletnich dzieci – W. K. i Z. K., w wysokości [...] zł miesięcznie na każde dziecko. W związku z bezskuteczną egzekucją alimentów oraz spełnieniu pozostałych warunków wynikających z ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ na wniosek przedstawiciela ustawowego – J. N., przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, poczynając od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r., w wysokości po [...] zł miesięcznie. Z tego tytułu osobom uprawnionym wypłacona została łącznie kwota [...] zł. Dłużnik pismem z dnia [...] października 2012 r., zgodnie z art. 27 ust. 7 ustawy, został poinformowany o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Ustęp 1a tego artykułu stanowi, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W czasie pobierania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia wydania decyzji J. K. dokonał wpłat na poczet długu w łącznej wysokości [...] zł, która to kwota została zaliczona na poczet długu i odsetek, według szczegółowego wyliczenia podanego w uzasadnieniu decyzji, zmniejszając pierwotny dług z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. K., zarzucając OPS w [...] niedbalstwo i bałaganiarstwo oraz brak kompletu dokumentów dotyczących jego zobowiązań finansowych, o których mowa w decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., I OSK 330/11). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, a jeśli tak, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Potwierdzając ustalenia organu I instancji co do obowiązku alimentacyjnego dłużnika wobec małoletnich dzieci W. K. i Z. K. w wysokości [...] zł na każde dziecko, wynikającego z wyroku sądowego, organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku bezskuteczności egzekucji świadczeń Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznał rzecz W. K. i Z. K. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. Decyzja ta stanowiła podstawę wypłaty na rzecz uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wskazanym okresie. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. W tej sytuacji decyzja wydana przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiła jedynie konsekwencję wypłacenia na rzecz uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wskazanym okresie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono szczegółowe wyliczenia pozwalające na dokonanie weryfikacji wypłaconych świadczeń wraz ze sposobem wyliczenia odsetek. Wskazane zostały wysokość wypłat i daty ich wypłacenia oraz wysokość należnych odsetek. Wskazane zostały także daty i wysokość wpłat dokonanych przez dłużnika. Wiarygodność tych wyliczeń nie budzi zastrzeżeń SKO. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K. Stwierdził, że SKO nie rozpatrzyło merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniu i dopuściło się niedbalstwa i bałaganiarstwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem skargi jest decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., zobowiązująca J. K. do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych na rzecz jego dwóch córek. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) – publikacja z dnia wydawania decyzji przez organy, obecnie tekst jednolity z 2012 r. poz. 1228 ze zm. Zgodnie z powołanym przepisem, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Ponadto z art. 27 ust. 2 tej ustawy wynika, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Tak też postąpił organ I instancji w niniejszej sprawie. Ustalił kwotę wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń ([...] zł) na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], znajdującej się w aktach sprawy i pomniejszył ją o kwoty przekazane na rzecz funduszu alimentacyjnego według zestawienia podanego w decyzji i wynikającego z tabel znajdujących się w aktach sprawy zatytułowanych "Informacja o długu dłużnika" na dzień [...].01.2013 r. Skarżący najpierw w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a pośrednio także w skardze do sądu, która do odwołania nawiązuje, podnosił, że dokumenty finansowe, w oparciu o które orzekał organ są niekompletne. Nie wskazał jednak, na czym owa niekompletność polega, jakich dokumentów brakuje, i jaki mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie zakwestionował wysokości wpłat dokonanych na poczet funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym, a wysokość wypłat wynika z ostatecznej decyzji. W związku z tym zauważyć należy, że "Na organach prowadzących postępowanie spoczywają dwa obowiązki: po pierwsze, określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, i po drugie, obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Niemniej jednak wskazane obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. (...) Jeżeli zaś okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były znane organowi administracji nie z powodu jego zaniedbań, lecz z powodu zatajenia ich przez stronę, to takie postępowanie strony wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia przez nią zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem" (zob. wyrok NSA z dnia 30.08.2006 r., I OSK 314/06, LEX nr 275541). Przytoczony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd w obecnym składzie w pełni podziela. W ocenie sądu nie było zatem możliwości zweryfikowania twierdzeń skarżącego o niekompletności materiału dowodowego, jeśli nie wskazał on jakich, według niego, dokumentów brakuje i jak mogłyby one wpłynąć na wyliczenie wysokości jego zobowiązania wobec funduszu, które zależeć mogło w opisanej wyżej sytuacji tylko od ewentualnych wpłat na poczet funduszu alimentacyjnego, bo kwota wypłaconych świadczeń jest bezsporna. Lakoniczność wszelkich pism procesowych skarżącego, w szczególności brak powołania w nich jakichkolwiek dowodów, które mogłyby zaprzeczać twierdzeniom organu I instancji, nie pozwala na zakwestionowanie podjętych przez organ ustaleń. Zauważyć też należy, że dopóki decyzja o przyznaniu pomocy z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostanie wzruszona bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 5.10.2011 r., I OSK 793/11, LEX nr 1149435). Jak stwierdził dalej w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności podważające prawidłowość przyznania świadczenia alimentacyjnego można by ewentualnie zgłosić w stosownym postępowaniu wobec decyzji o ustaleniu tego świadczenia. Tak więc podnoszone przez skarżącego w piśmie do SKO okoliczności dotyczące toczącego się postępowania o zmianę wysokości alimentów musiałyby być najpierw uwzględnione w wymiarze przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. Jak podnosi się bowiem powszechnie w orzecznictwie "Decyzja mająca oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. nie ma charakteru uznaniowego, a w prowadzonym postępowaniu organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń" (zob. wyrok NSA z dnia 9.11.2011 r., I OSK 1070/11, LEX nr 1069573). Uznając więc, że skarga nie doprowadziła do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.