I SA/Wa 321/16

WyrokWSA w Warszawie2016-06-08

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Anna Wesołowska, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działki gruntu, wydane w latach 70. XX wieku, mogą zostać uznane za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli grunt był przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod cele użyteczności publicznej (zieleń wypoczynkowa, drogi publiczne, usługi zdrowia i opieki społecznej)?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działki nr [...], uznając, że organy nadzorcze nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący przeznaczenia tej części działki w planie zagospodarowania przestrzennego. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych uniemożliwia ocenę, czy decyzje dekretowe rażąco naruszały prawo. W pozostałym zakresie, dotyczącym działki nr [...], sąd oddalił skargę, uznając, że przeznaczenie gruntu pod cele użyteczności publicznej wyłączało możliwość przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z lat 70. XX wieku odmawiających przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działek nr [...] i [...]. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że grunty te były przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod cele użyteczności publicznej (zieleń, drogi, usługi zdrowia i opieki społecznej), co wyłączało możliwość uwzględnienia wniosku. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a. oraz błędną wykładnię przepisów dekretu warszawskiego i ustawy wywłaszczeniowej.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w zakresie dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1970 r. w części w jakiej decyzje te odmawiają przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działki nr [...]; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M.P. i B.P. solidarnie kwotę 714 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. P. i B. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w zakresie dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1970 r. w części w jakiej decyzje te odmawiają przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działki nr [...]; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M.P. i B.P. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dniu 30 stycznia 2001 r. M. P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1970 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] (PRN) z dnia [...] stycznia 1070 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Opisanymi wyżej orzeczeniami, wydanym po rozpoznaniu wniosku poprzedniczki prawnej M. P., odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] oraz działki nr [...] w części nieprzejętej orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1962 r. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1970 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] (PRN) z dnia [...] stycznia 1070 r. Po rozpoznaniu wniosku M. P. i M. P. (Skarżący) o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ramach prowadzonego postępowania nadzorczego organy ustaliły, że wskazaną w orzeczeniu dekretowym organu pierwszej instancji przyczyną odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu było jego przeznaczenie w planach zagospodarowania przestrzennego pod zieleń i trasę komunikacyjną. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy orzeczenie PRN wyjaśnił, że przedmiotowy grunt przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej a dalsze korzystanie z tego gruntu przez jego właściciela nie jest możliwe. Organy nadzorcze ustaliły że w dacie wydawania decyzji dekretowych obowiązywał Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego W. na rok 1985 zatwierdzony przez Rady Narodowej m.st. Warszawy uchwałą nr 4/25 z dnia 10 lipca 1969 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 20 listopada 1969 r, nr 15, poz. 96, dalej "Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego Warszawy na rok 1985"). Zgodnie z opracowaniem sporządzonym dla potrzeb postępowania, działka nr 6 położona była w części w obszarze przeznaczonym pod tereny usług zdrowia i opieki społecznej, w części na obszarze przeznaczonym pod tereny zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego a w części pod ulicę będąc drogą publiczną. Część działki nr [...] o powierzchni [...] m2, będąca przedmiotem niniejszego postępowania mieściła się w obszarze zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego. W ocenie organów nadzorczych obu instancji, uwzględniając przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jak również obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy prawa, to jest ustawę z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowanej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. nr 55 poz, 434 ze zm.), ustawę z dnia 28 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. nr 20 poz. 90) art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm., dalej : "dekret") oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm., dalej "ustawa z dnia 12 marca 1958 r.") nie było możliwe uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Organy wskazały, że w planie dookreślono charakter terenów zieleni wypoczynkowej wskazując, że zieleń ta miała być zrealizowana na terenach zainwestowania miejskiego a więc miał to być obszar urządzony i zagospodarowany przez miasto i przeznaczony do użytku mieszkańców i spełniania funkcji publicznych. Zgodnie z ustawą o z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowanej gospodarce w służbie zdrowia, uprawnienia do prowadzenia zakładów leczniczych nie mogły zostać przyznane osobom fizycznym, nadto prowadzenie ośrodków zdrowia szpitali i zakładów leczniczych było bez wątpienia działalnością o charakterze użyteczności publicznej, a zatem odmowa uwzględnienia wniosku dekretowego była prawidłowa i uzasadniona przesłanką z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Organy wskazały również, że budowa, ochrona i utrzymanie dróg publicznych należały do zakresu działania administracji państwowej, co również czyniło niemożliwym pozytywne rozpatrzenie wniosku w tej części. Odnosząc się do przedłożonej przez Skarżących na etapie postępowania odwoławczego opinii geodety S. S. z której wynika, że 92% działki nr [...] położone było w strefie upraw terenów rolnych o przewadze upraw rolnych a pozostała część w strefie terenów zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego organ drugiej instancji wyjaśnił, że decyzje dekretowe dotyczyły tylko tej części działki nr [...], która położona była na w strefie terenów zieleni wypoczynkowej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli do tutejszego sądu skargę, w której decyzji organu drugiej instancji zarzucili naruszenie : 1) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1970 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1970 r. nr L.dz. [...], odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...]m2 oraz działki nr [...] (reszty nieprzejętej orzeczeniem adm. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1962 r.) gruntu położonego w W. przy ul. [...] od ul. [...] ozn. nr hip. "[...]"[...] w sytuacji, gdy decyzje te rażąco naruszały art. 7 ust. 2 dekretu, co powodowało, że spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia nieważności tych decyzji, 2) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, wybiórcze potraktowanie i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i tym samym niewykazanie w przekonywujący sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak było przesłanek do stwierdzenia nieważności wymienionych w pkt 1 decyzji, 3) art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 54 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 rpoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że art. 54 ustawy wywłaszczeniowej rozszerzał przesłanki, jakie należało brać pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku z art. 7 ust. 2 dekretu, W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest częściowo zasadna. Zaskarżone do tutejszego sądu decyzje wydane zostały w ramach postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji odmawiających przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej obejmującej działkę nr 6 oraz część działki nr 9 o powierzchni 2680 m2. Sąd podziela stanowisko organów, że celem tak prowadzonego postępowania było ustalenie, czy decyzje dekretowe dotknięte są jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym ocena ta winny zostać dokonana przy uwzględnieniu przepisów prawa obowiązujących w dacie ich wydania. Oznacza to, że organy zobowiązane były do zbadania, czy decyzje dekretowe nie naruszają rażąco art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, w związku z art. 54 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań sąd wskazuje, że pomiędzy stronami nie było sporu co do terminowości złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przez poprzedniczkę prawną Skarżących. Zbadanie legalności decyzji dekretowych wymagało więc w pierwszej kolejności ustalenia, jakie było przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie ich wydania. Okolicznością niesporną w sprawie jest położenie przedmiotowej nieruchomości na terenie objętym Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego [...] na rok 1985. Pomiędzy stronami postępowania nie ma również sporu co do tego, że działka nr 6 przeznaczona była w powyższym planie w dacie wydania decyzji dekretowych na obszarze przeznaczonym pod tereny usług zdrowia i opieki społecznej, w części na obszarze przeznaczonym pod tereny zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego a w części pod ulicę będącą drogą publiczną. Ustalenia te wynikają wprost ze sporządzonej w toku postępowania administracyjnego opinii biegłej geodety uprawnionej E.R., która w tym zakresie nie była kwestionowana przez Skarżących. W związku z powyższym ustalenia poczynione przez organy co do planu, jaki obowiązywał w dacie wydania decyzji oraz przeznaczenia w nim działki nr [...] sąd w pełni przyjmuje i uznaje za podstawę do dokonywania dalszej kontroli zgodności z prawem decyzji nadzorczych w tym zakresie. Sąd nie może jednak podzielić i uznać za własne ustaleń faktycznych dotyczących przeznaczenia części działki nr [...], która objęta była decyzjami dekretowymi. Z opinii biegłej E. R. wynika, że część działki nr [...] objęta działaniem decyzji dekretowych, znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod tereny zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego. Z opinii złożonej przez Skarżących na etapie postępowania odwoławczego wynika, że działka nr [...] położona jest w częściowo w strefie terenów rolnych o przewadze upraw rolnych a częściowo w strefie terenów zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego. Organ nadzoru drugiej instancji uznał, że nie ma sprzeczności pomiędzy oboma opiniami, bowiem postępowanie dotyczy tej części działki nr [...], która znajdowała się w strefie terenów zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego, zaś opinia biegłego S. S. potwierdza, że część działki nr [...] znajdowała się w tej strefie. Sąd zgadza się z organem nadzoru drugiej instancji, że zgodnie z opinią biegłego S. 8% powierzchni działki nr [...] znajdowało się w strefie terenów zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego. Problem w sprawie dotyczy jednak tego, czy będąca przedmiotem postępowania część działki nr [...] rzeczywiście znajdowała się w tej strefie, czy też w strefie terenów rolnych o przewadze upraw rolnych. Porównanie map sporządzonych przez biegłą E.R. (arkusz nr [...] i [...] załączone do opinii z dnia [...] lipca 2011 r.) oraz map sporządzonych przez biegłego Stanisława Skubiszewskiego (karty 24-21) wskazuje, że w ocenie obu biegłych część działki nr [...], której dotyczyły decyzje dekretowe z 1970 r. znajdowała się w różnych miejscach. Z planu sporządzonego przez biegłą E. R. wynika, że znajdowała się ona na terenach zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego (arkusz nr [...] i [...] załączone do opinii z dnia [...] lipca 2011 r.). Z planu sporządzonego przez biegłego S. S. wynika natomiast, że znajdowała się ona poza linią rozgraniczającą strefę terenów zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego, już na obszarze strefie terenów rolnych o przewadze upraw rolnych (karta 21 zatytułowana Fragment Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego na 1985 r. zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy dnia 10 lipca 1969 r.). Dodatkowo wskazać należy, że biegła E. R. w różny sposób sytuuje część działki [...], objętą niniejszym postępowaniem, co wynika z porównania arkusza [...] i [...] ma którym oznaczono położenie części działki 9 kolorem żółtym z załącznikiem nr [...] do jej opinii z dnia [...] lipca 2011 r. Dodatkowo podnieść należy, że w swojej opinii biegła wskazała, iż działka nr [...] odpowiada obecnym działkom [...],[...] i [...]. Ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z ewidencji gruntów wynika, że działki te mają powierzchnię 2 ha [...] m2 (działka [...]),[...] m2 (działka nr [...]) i [...] m2 (działka nr [...]). Tymczasem działaniem decyzji dekretowych objęta była jedynie część działki nr [...] o powierzchni [...] m2. Rozbieżności dotyczącej położenia części działki nr [...] objętej decyzjami dekretowymi z 1970 r. nie dostrzegł organ drugiej instancji. Okoliczność ta ma tymczasem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dopiero prawidłowe ustalenie przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pozwala na ocenę, czy możliwe było ustanowienie na rzecz dotychczasowego właściciela prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, ewentualnie, czy w razie wydawania decyzji dekretowej pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. możliwa była odmowa przyznania prawa własności czasowej z uwagi na przeznaczenie gruntu na cele określone w art. 3 ustawy. Innymi słowy mówiąc, dopiero poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych co do przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego w dacie wydawania decyzji dekretowych pozwala na ocenę, czy decyzje to mogą być uznane za naruszające prawo w stopniu rażącym czy też nie. Z uwagi na powyższe, sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji w zakresie w jakim odmawiają stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych w części orzekającej o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do objętej ich działaniem część działki nr [...] winny zostać uchylone, naruszają bowiem przepisy postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. obligowało sąd do ich uchylenia w tej części. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że rozpoznając ponownie sprawę organy przeprowadzą postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, czy część działki nr 9 objęta decyzjami dekretowymi znajdowała się rzeczywiście na terenach zieleni wypoczynkowej na terenach zainwestowania miejskiego, czy też już na obszarze strefie terenów rolnych o przewadze upraw rolnych. Z uwagi na wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i związaną z tym konieczność umożliwienia stronie postępowanie poddania kontroli instancyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, sąd uznał za zasadne uchylenie decyzji organów nadzorczych obu instancji w tym zakresie. Badając, czy decyzja nie narusza w tym zakresie prawa w sposób rażący, organy badać będą również, czy nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, których zaistnienie wyłączałoby możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Dodatkowo sąd wskazuje, że z przyczyn, które omówione zostaną poniżej, w jego ocenie do oceny zgodności z prawem decyzji dekretowych wydanych w niniejszej sprawie, konieczne jest zastosowanie również art. 54 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Oznacza to, że rozpoznając sprawę ponownie w zakresie części działki nr [...], organy zobowiązane będą również do zbadania zgodności tej części decyzji z powołanymi przepisami ustawy z 12 marca 1958 r. Sąd uznaje natomiast, że w pozostałym zakresie, to jest w zakresie dotyczącym działki nr [...] rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu nadzorczym są zgodne z prawem. Na wstępie sąd wyjaśnia, że nie podziela poglądów Skarżących co do braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r . Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którymi, ustawa z 12 marca 1958 r. wprowadziła istotne zmiany w uprawnieniach byłych właścicieli nieruchomości warszawskich, rozszerzając, między innymi, zakres podstaw do odmowy przyznania prawa własności czasowej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy odmowa taka - niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego - mogła nastąpić także ze względu na cele określone w art. 3 tej ustawy. Oznacza to, że art. 54 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. mógł stanowić samodzielną podstawę do oceny zasadności wniosku dekretowego złożonego w warunkach określonych w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, iż w takiej sytuacji dla oceny legalności kontrolowanych orzeczeń dekretowych niezbędne jest rozważenie czy odmowa przyznania prawa własności czasowej nie narusza rażąco także tego przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2222/12, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. I OSK 1427/08, wyrok z dnia 9 października 2015 r. I OSK 145/15, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wskazać należy, że, w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 5/08, ONSA i WSA 2009, Nr 2, poz. 18, stwierdzono, że rozstrzygnięcie o roszczeniu dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych następowało na podstawie dekretu o gruntach warszawskich, ale z uwzględnieniem także przepisów innych aktów prawnych, które miały wpływ na treść stosowanych przepisów tego dekretu o gruntach warszawskich. Wobec powyższego, organy rozpoznające sprawę postąpiły prawidłowo badając, czy odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego była uzasadniona przesłankami przewidzianymi w art. art. 54 ust. 1 w związku z art.. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Nie ma przy tym znaczenia, że kwestionowane orzeczenie nie zawierało tej podstawy prawnej w swojej treści, gdyż był to akt powszechnie obowiązujący, a organy administracji miały obowiązek jego stosowania. Jak już wyżej wskazani, w zakresie działki nr [...], ustalenia organów, co do jej przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania obowiązującym w dniu wydania decyzji dekretowych nie były przedmiotem sporu pomiędzy stronami, sąd zaś podzielił je w pełni i przyjął za podstawę dokonywania dalszej kontroli decyzji w tym zakresie. W ocenie sądu określone w planie zagospodarowania cele na jakie przeznaczona była działka nr [...], odpowiadają pojęciu celów użyteczności publicznej. Pojęcie celów użyteczności publicznej łączy z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa, zaspokajaniem potrzeb tego społeczeństwa na zasadach powszechnej dostępności. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służyć może zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkostwa i przynależności. Wszelkie ograniczenia podmiotowe w tym zakresie nie mogą być identyfikowane z celami użyteczności publicznej. otwartej, dostępnej dla każdego (por. wyrok NSA z 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1889/10). Przeznaczenie nieruchomości na cele służby zdrowia i opieki społecznej, zieleni miejskiej na terenach zainwestowania miejskiego czy też dróg publicznych oznaczało w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji dekretowych, przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej, to jest wykorzystanie jej w sposób dostępny ogółowi społeczeństwa bez żadnych ograniczeń. Podkreślić należy w tym miejscu, że do podstawowych cech prawa własności jak również zbliżonego do niego prawa rzeczowego w postaci własności czasowej, dzierżawy wieczystej lub (jak w sprawie niniejszej) użytkowania wieczystego należy możliwość korzystania z danej nieruchomości z wyłączeniem innych osób, wobec powyższego ustanowienie czy użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce mogłoby doprowadzić do wykluczenia powszechnej dostępności usług, które miały być realizowane na przedmiotowym terenie. Sąd wskazuje w tym miejscu, że przywołane w skardze przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o utrzymaniu czystości i porządku w miastach i osiedlach (Dz. U nr 27 poz. 167) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 24 lutego 1960 r. w sprawie określenia zakresu obowiązków dozorców domów (bloków, kolonii) oraz innych osób zobowiązanych do utrzymania porządku i czystości w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 14 poz. 81) pozostają bez wpływu na uznanie wskazanych wyżej celów za cele użyteczności publicznej. Skarżący mają niewątpliwie rację wskazując, że nie ma żadnych przepisów, które zakazywałyby prywatnym właścicielom posiadania parków i ogrodów, jednak w niniejszej sprawie tereny zielone miały być urządzone (zainwestowane) przez miasto, nie zaś przez właścicieli prywatnych, jak również dostępne publicznie, czyli dla ogółu społeczeństwa. Również przeznaczenie nieruchomości pod projektowaną drogę publiczną uznać należy za odpowiadające celom użyteczności publicznej. Odnosząc się do argumentów dotyczących możliwości wykorzystania przez dotychczasowych właścicieli części nieruchomości przeznaczonej pod usługi zdrowia sąd przypomina, że działka nr [...] przeznaczona w części pod usługi zdrowia i usługi opieki społecznej. Takie przeznaczenie działki wyłącza, w ocenie sądu możliwość przyjęcia (jak czyniono to w skardze), że działka mogła być wykorzystana pod usługi weterynaryjne, gdyż łączne przeznaczenie działki pod usługi zdrowia i opieki społecznej oznacza, że chodziło o usługi dotyczące ludzi a nie zwierząt. Następnie wskazać należy, że ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 roku o opiece społecznej (Dz.U. z 1923 nr 92 poz. 726) wskazywała, że pod pojęciem opieki społecznej rozumieć należy zaspakajanie ze środków publicznych niezbędnych potrzeb życiowych tych osób, które trwale lub chwilowo własnymi środkami materialnymi lub własną pracą uczynić tego nie mogą (art. 1 ustawy). Ustawa precyzowała również, że obowiązek sprawowania opieki społecznej ciąży poza przypadkiem, przewidzianym w art. 6, na związkach komunalnych, o ile w poszczególnych wypadkach pewne osoby fizyczne lub prawne na mocy przepisów, czy innego tytułu prawnego nie są zobowiązane do pokrycia wydatków na niezbędne potrzeby życiowe. Dekretem z dnia 22 października 1947 r. w sprawie mocy obowiązującej niektórych przepisów ustawodawstwa z zakresu opieki społecznej rozciągnięto zastosowanie powyższej ustawy na cały obszar Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższego, uznać należy, że przeznaczenie nieruchomości łącznie na cele usług opieki zdrowotnej i opieki społecznej zmierzało do zapewnienia społeczeństwu możliwości korzystania z tychże usług, przy czym obowiązek zapewnienia usług z zakresu opieki społecznej ciążył na związkach komunalnych, a więc podmiotach innych niż osoby prywatne. Przytoczone wyżej argumenty oznaczają, że nawet w razie rozpatrywania kwestii odmowy przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) wyłącznie w świetle przepisów art. 7 ust. 2 dekretu, korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli byłoby nie do pogodzenia z przeznaczeniem gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Skarżący wskazali w skardze, iż za stwierdzeniem nieważności decyzji dekretowych przemawia również fakt dokonania zwrotu na rzecz spadkobierców części [...]. Odnosząc się do powyższego argumentu sąd wskazuje, że nie jest mu znana ani treść aktu, na mocy którego dokonano owego zwrotu, ani przesłanki jego podjęcia. Skarżący nie powołali również żadnych podstaw prawnych, dla których decyzja ta miałaby dotyczyć również ich, czy też w jakikolwiek sposób wiązać organy w niniejszej sprawie. Sąd wyjaśnia również w tym miejscu, że znane są mu przykłady orzeczeń sądowych, w których kwestionowano możliwość przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej czy też użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego park miejski (por. wyrok NSA z 6 listopada 2014 r. I OSK 598/13). W konsekwencji, okoliczność, że w innej sprawie, innemu podmiotowi przyznano prawa użytkowania wieczystego do części Parku Saskiego pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Podsumowując sąd podziela w pełni ustalenia faktyczne organów co do przeznaczenia działki nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji dekretowych. Sąd uznaje również, że celem zbadania zgodności z prawem decyzji dekretowych konieczna była ich analiza przy uwzględnieniu zarówno zapisów dekretu warszawskiego jak i ustawy z 12 marca 1958 r. W ocenie sądu, przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wyłączało możliwość korzystania z niej przez dotychczasowych właścicieli, jak również odpowiadało pojęciom celów publicznych, to jest celów określonych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wobec powyższego, decyzje dekretowe w zakresie w jakim odmawiały przyznania użytkowania wieczystego do działki nr [...] odpowiadały prawu, co za tym idzie brak było podstaw do stwierdzenia ich nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza to, że w tym zakresie, decyzje organów obu instancji są prawidłowe a zarzuty skargi, nieuzasadnione. W konsekwencji, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie w jakim dotyczy ona odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych co do działki nr [...]. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wydane zostało na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło