I SA/Wa 390/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 104/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (data wpływu do organu) [...] (dalej jako: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), wniosku z dnia [...] maja 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej skardze skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że Prezydent [...] miał obowiązek wykonać wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. oraz, że bezczynność w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/17 wpłynęły do Prezydenta w dniu 26 lipca 2017r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 26 września 2017 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwał Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia [...] stycznia 2019r., jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał merytorycznej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu [...] stycznia 2019 r. [...] wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] dotyczące odmowy wydania zaświadczenia, że budynek posadowiony na przedmiotowej nieruchomości spełnia warunki art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy i stanowi współwłasność dawnych właścicieli hipotecznych lub ich następców prawnych. Akta własnościowe wraz z zażaleniem przekazano do Kolegium w dniu 4 lutego 2019 r. i do dnia przekazania skargi do Sądu nie zostały zwrócone. Podkreślono ponadto, że pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik strony został powiadomiony o nowym terminie rozpatrzenia sprawy do dnia 31 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia [...] lutego 2019 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/17, skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2019r. wezwał Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Dokonując oceny okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku z dnia [...] maja 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 2000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę prawie dwuletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 15 maja 2017 r. i w konsekwencji nie wydanie decyzji rozpoznającej wniosek. Jednocześnie Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania, czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. Sąd nie dostrzega również potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Należy również zauważyć, że o ile grzywna ma charakter obligatoryjny, to ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu (por. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy .