I SA/Wa 412/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. O. i K. H. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 531/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. O. i K. H. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. O. i K. H. skargą z 5 lutego 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 531/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 4 lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. Nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skierowanej do Sądu skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o: - wymierzenie, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a., Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 3.000 zł, płatnej w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku; - na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku ma rażący charakter, - na podstawie art. 154 § 7 p.ps.a. przyznanie każdemu ze skarżących od Prezydenta [...] sumy pieniężnej, określonej na podstawie art. 154 § 6 ppsa, - rozpoznanie sprawy w trybie uroszczonym. Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone organowi 4 grudnia 2017 r. Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, mimo wezwania do wykonania prawomocnego wyroku. Termin do rozpozna wniosku o odszkodowanie upłynął z dniem 4 kwietnia 2018 r. Przy czym podkreślili brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności, celem dokonania opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości [...]. Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej skarżący podnieśli, że jej przyznanie przynajmniej w pewnym stopniu zrekompensowałoby skarżącej brak stabilizacji oraz wywołałoby w niej poczucie, że jej problem został ostrzeżony. Ponadto pomimo stwierdzenia przez Sąd w wyroku z 6 października 2017 r. bezczynności, organ administracji publicznej organ w dalszym ciągu nie wykonuje swoich obowiązków. Konieczne wydaje się zatem zastosowanie wobec niego innej sankcji. Skarżący ponieśli uszczerbek na skutek długotrwałego rozpoznawania przez organ administracji publicznej ich sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi wskazując, że opóźnienia w rozpatrywaniu sprawa są spowodowane, m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań. Organ zwrócił się pismem z 11 lutego 2019 r. do Archiwum Wojskowego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych. Jak też pismem z 14 lutego 2019 r. wystąpił do innej jednostki organizacyjnej urzędu o przesłanie dokumentów, dotyczących przeprowadzonych prac o raz realizacji inwestycji na ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 531/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 4 lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 6 grudnia 2017 r., jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 6 października 2017 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 6 października 2017 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko długość trwającego postępowania, lecz też okoliczność, iż organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podejmował w sprawie czynności nakierowanych na załatwienie sprawy. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych nadesłanych do Sądu po otrzymaniu wyroku na bezczynność Prezydentowi udało mu się uzyskać z innej jednostki urzędu akta archiwalne nieruchomości. Natomiast działania wskazane w odpowiedzi na skargę zostały podjęte dopiero po wpływie skargi na niewykonanie wyroku w 2019 r. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę, związane z koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego i trudności jego analizy, nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, kiedy organ nie podejmuje czynności mających na celu zgromadzenie dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżący powołali się na krzywdę, wynikającą z okoliczności długotrwałego prowadzenia postępowania oraz na konieczność zwiększenia oddziaływania przez funkcję dyscyplinującą, z uwagi na dotychczasową postawę organu. W niniejszej sprawie Sąd uznał jednak, że kwota nałożonej grzywną skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu przyznanie sumy pieniężnej w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm)..