I SA/Wa 434/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant: referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 182/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 3 lutego 2021 r. A. K. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 182/17. Skarżący wskazał, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu ponad trzech lat od ww. terminu oraz pisemnego wezwania z 14 września 2020 r. organ nadal nie rozstrzygnął sprawy. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do wydania decyzji. W toku postępowania prezydent wystąpił o zmianę postanowienia Sądu [...] w [...] z [...] października 2006 r. sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. zawieszono postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowanie w przedmiocie zmiany postanowienia z [...] października 2006 r. Postępowanie to zakończyło się [...] listopada 2018 r. oddaleniem przez Sąd [...] w [...] apelacji Skarbu Państwa-Prezydenta [...]. Postanowieniem z 4 maja 2020 r. podjęto postępowanie administracyjne. Organ podjął również szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Poza sporem jest, że wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 182/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 4 października 2017r. Termin określony w powyższym wyroku upłynął z dniem 4 stycznia 2018 r. Prezydent dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Skoro zaś organ nadal sprawy nie załatwił, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu sytuacja taka nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy na okoliczność podniesioną przez organ w odpowiedzi na skargę, tj. fakt, że wnioskiem z 15 lutego 2018 r. organ zainicjował postępowanie przed Sądem [...] w [...] o zmianę wydanego przez ten sąd postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po dawnym właścicielu nieruchomości A. M., co było podstawą do zawieszenia postępowania postanowieniem z [...] marca 2018 r. Postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się [...] listopada 2018 r. Następnie wnioskiem z 20 grudnia 2018 r. prezydent wystąpił do Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia z [...] listopada 2018 r. Opinia prawna o niezasadności wniesienia skargi kasacyjnej wpłynęła do organu 14 lutego 2019 r. Po uzyskaniu ww. opinii organ przy pismach z 19 i 20 marca 2019 r. wystąpił o dodatkowe materiały, przy czym również przy piśmie z 19 marca 2019 r. akta sprawy zostały wysłane do Wojewody [...] w związku z ponagleniem skarżącego. Akta sprawy powróciły do organu 17 grudnia 2019 r. Postanowieniem z [...] maja 2020r. podjęto postępowanie. O dodatkowe materiały prezydent wystąpił przy pismach z 18 września 2020 r. Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpatrzenia wniosku o jej zwrot. W ocenie Sądu pomimo, że organ nie dotrzymał terminu określonego w wyroku z 5 czerwca 2017 r. wykazał jednak znaczną aktywność w postępowaniu. Zauważyć jednak należy, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek prawidłowo ustalić jego strony, a w razie powzięcia w tym zakresie wątpliwości dających się rozstrzygnąć przed sądem powszechnym obowiązany był wystąpić ze stosownym wnioskiem. Łącznie postępowanie było zawieszone w okresie od 13 marca 2018 r. do 4 maja 2020 r. oraz pozostaje obecnie zawieszone od 15 lutego 2021 r. Łącznie okres zawieszenia postępowania przekracza trzy lata. Okres zawieszenia postępowania nie może zostać zaliczony jako bezczynności organu, albowiem na gruncie obowiązujących przepisów sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości postanowień o zawieszeniu postępowania administracyjnego w ramach skargi na niewykonanie wyroku. Ponadto sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy z zakresu odszkodowań za dawne nieruchomości warszawskie należą do spraw szczególnie skomplikowanych, a ponadto Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw. Należy też zauważyć, że jednocześnie prowadzone jest postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Nie można też pominąć faktu, że trwająca nadal pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała utrudnienia w pracy organów, co również może częściowo tłumaczyć niedotrzymanie terminu. Z tych względów Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, w przedstawionych okolicznościach sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej nakładanie na organ dodatkowych sankcji o charakterze finansowym byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie Sąd skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w pkt 4 sentencji orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.