I SA/Wa 47/25
WyrokWSA w Warszawie2025-05-15
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Monika Sawa, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość państwowa, faktycznie władana przez przedsiębiorstwo PKP S.A. w dniu 27 maja 1990 r., mogła zostać skomunalizowana na rzecz gminy, jeśli PKP S.A. nie wykazało posiadania formalnego tytułu prawnego do tej nieruchomości (np. decyzji o oddaniu w zarząd lub umowy) w tym dniu?Ratio decidendi
Faktyczne władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo PKP S.A. w dniu 27 maja 1990 r. nie wyklucza jej komunalizacji na rzecz gminy, jeśli PKP S.A. nie wykazało posiadania formalnego tytułu prawnego do tej nieruchomości, zgodnego z wymogami art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Brak takiego udokumentowanego prawa oznacza, że nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym mogła stać się mieniem komunalnym z mocy prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Śląskiego o stwierdzeniu nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości. PKP S.A. wniosło skargę, zarzucając, że nieruchomość nie mogła zostać skomunalizowana, ponieważ była faktycznie władana przez PKP S.A. i nie wykazano braku tytułu prawnego do jej władania. KKU i WSA uznały, że brak formalnego tytułu prawnego do władania nieruchomością przez PKP S.A. w dniu 27 maja 1990 r. przesądza o możliwości jej komunalizacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez gminę oddala skargę.
Decyzją z 21 listopada 2024 r. nr KKU-38/24 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU/organ) po rozpatrzeniu odwołania PKP S.A. utrzymało w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 15 stycznia 2024 r. znak: NWXVa.7532.429.2020 stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej M. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...], [...] jako działka nr [...] o powierzchni 0,0084 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 15 stycznia 2024 r. znak: NWXVa.7532.429.2020 Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, o której mowa w sentencji decyzji.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej pismem z 29.01.2024 r. wniosła PKP S.A.
KKU wskazała, że organ I instancji ustalił, że zawiadomieniem z 7.07.2023 r. Wojewoda poinformował o wszczęciu postępowania komunalizacyjnego, na wniosek Prezydenta Miasta [...] z 15.06.2023 r. oraz w związku z pismem Prezydenta Miasta [...] z 18 lutego 2020 r. nr AGA.6825.597.2018, postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości, o której mowa w sentencji decyzji, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Ustalił także, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że aktualnie jako właściciel nieruchomości widnieje Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...]. Z akt sprawy wynika także, że działka nr [...] objęta była uprzednio księgą wieczystą [...] tom 15 wykaz 456, w której jako właściciel figurował Skarb Państwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, wpisany 24 lipca 1971 r.. Tym samym KKU uznała, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości przed 27 maja 1990 r.
KKU wskazała następnie, że zgodnie z zaświadczeniem nr AGA.6825.7.2018, wydanym 24 kwietnia 2018 r. przez Prezydenta Miasta [...], w dniu 27 maja 1990r. działka nr [...] oznaczona była w ewidencji gruntów symbolem użytku "Tk" - tereny kolejowe. Z kolei, z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego 15 czerwca 2023 r. wynika, że przedmiotowa działka pozostała opisana ww. symbolem użytku. Pismem z 17 lipca 2023 r. Wydział Geodezji Urzędu Miasta [...] poinformował, że działka nr [...] na dzień 27 maja 1990 r. jak i obecnie stanowi niezagospodarowane tereny zielone.
Ustalono także, że z zapisów ewidencji gruntów wynika także, że w dniu 27 maja 1990 r. jako władający działką nr [...] widniała Śląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Ww. pismem z 17 lipca 2023 r. Wydział Geodezji Urzędu Miasta [...] wyjaśnił, że wpisanie władającego nastąpiło podczas odnowienia operatu ewidencji gruntów miasta [...] w latach 80-tych ubiegłego wieku, na podstawie faktycznego władania w terenie. Zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza, że Prezydent Miasta [...] decyzją z 17 grudnia 2001 r. nr AGG- 7410/12384/1535/01 orzekł o wpisaniu [...] S.A. jako władającego ww. działką, w miejsce Polskich Kolei Państwowych S.A., a następnie decyzją z 29 maja 2007 r. nr AGG.7410-707/07 Prezydent Miasta [...] postanowił wpisać w ewidencji gruntów jako władającego przedmiotową działką Prezydenta Miasta [...], w miejsce spółki [...] S.A. - następcy prawnego [...] S.A.
Organ wskazał także, że z akt sprawy wynika, że Wojewoda Śląski decyzją z 11 lipca 2022 r. nr NWIV.752.103.012 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego m.in. działki nr [...]. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji, wnioskodawca przedłożył decyzje Urzędu Miejskiego w [...] z 3 listopada 1986 r. nr G-11-8224/11/86 o naliczeniu Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w [...] opłat z tytułu zarządu - użytkowania gruntem, które zdaniem organu orzekającego nie mogły zostać uznane za dowody jednoznacznie przesądzające o istnieniu po stronie wnioskodawcy prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Przedmiotowe orzeczenie zostało utrzymane w mocy ostateczną decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 30 sierpnia 2022 r. nr DO-11.7610.154.2022.JL. KKU wskazało, że na ww. decyzję organu II instancji Polskie Koleje Państwowe S.A. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2672/22 WSA w Warszawie oddalił skargę, niemniej, jak wynika z ustaleń poczynionych w toku niniejszego postępowania, wyrok ten jest nieprawomocny, z uwagi na złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt I OSK 2675/23);
Organ podał następnie, że mając powyższe na uwadze, pismem z 7 lipca 2023 r. Wojewoda zwrócił się do Polskich Kolei Państwowych S.A. o przedstawienie informacji, czy dysponują dokumentami potwierdzającymi ustanowienie prawa zarządu lub przekazania w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przed 27 maja 1990 r. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru ww. pismo zostało odebrane przez adresata w dniu 12 lipca 2023 r.. lecz do dnia wydania decyzji nie przedłożono dokumentów potwierdzających prawo zarządu lub użytkowania w dacie komunalizacji działki nr [...]. KKU podało także, że pismem z 13 sierpnia 2018 r. nr ANR.680.2.23.2018 Prezydent Miasta [...] oświadczył, że na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiąca działkę gruntu nr [...] nie była obciążona prawem zarządu lub użytkowania ustanowionym zgodnie z obowiązującymi w tamtym czasie przepisami prawa. Z ww. oświadczenia wynika także, że Urząd Miasta [...] nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających, że przedmiotowa nieruchomość była w dniu 27 maja 1990 r. obciążona prawem zarządu lub użytkowania na rzecz jakiegokolwiek przedsiębiorstwa lub zakładu. Jak stwierdził Wojewoda bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. przekazanie nieruchomości w zarząd państwowych jednostek organizacyjnych następowało w drodze decyzji administracyjnej lub w przypadkach prawem przewidzianych, zgodnie z art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przy czym, art. 87 ust. 1 tej ustawy stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 sierpnia 1985 r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Również obowiązująca do 31 lipca 1985 r. ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22. poz. 159) przewidywała w art. 8, że przekazywanie terenów jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej. KKU podkreśliło, że przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., jak również przepisy uchylającej ją ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od 1 sierpnia 1985 r. - zarządu, w sposób dorozumiany. Organ podniósł, że kwestie dokumentowania prawa władania nieruchomością jako negatywnej przesłanki komunalizacji w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. były także przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA Warszawa z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wojewoda wskazał, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z 10 maja 1990 r., mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (z wyjątkiem mienia określonego w art. 11 i 12 ustawy) w dniu jej wejścia w życie tj. 27 maja 1990 r., stało się z mocy prawa mieniem właściwej gminy. Z kolei zgodnie z art. 34 Kodeksu cywilnego, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r., w powiązaniu z ówczesnym brzmieniem art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), mieniem należącym do wyżej opisanych podmiotów były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Organ wskazał, że wobec tego, że w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono dokumentów potwierdzających, aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 ww. ustawy z 10 maja 1990 r.. Wojewoda uznał, że należała do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt 1.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła PKP S.A. wnosząc "o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości na rzecz Gminy [...]. Z ostrożności, w razie gdyby z jakichkolwiek względów nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy w ww. sposób, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi".
Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (tj. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: uwst) w związku z art. 11 ust. 1 uwst poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust 1 pkt 1 uwst;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art 7 kpa oraz art 77 § 1 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
b, art. 80 KPA poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał procesowy i zignorowanie okoliczności świadczących o tym, że Gmina [...] nie nabyła nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r.".
Po rozpoznaniu odwołania i zbadaniu akt sprawy KKU wskazało, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego z 15 stycznia 2024 r. znak: NWXVa.7532.429.2020 stanowi art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające(...) Po przytoczeniu treści tego przepisu KKU podniosło, że obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc ustalenie czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. W dalszej kolejności, organ pierwszej instancji powinien ustalić czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...).
Zdaniem organu bezsporne jest w niniejszej sprawie, że opisana na wstępie nieruchomość, w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co wynika z księgi wieczystej [...]. KKU podniosło, że kolejną kwestią niezbędną do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organow administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organow administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem " należące do". "Należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", "dysponowanie" - co jest prawnie obojętne dla komunalizacji. Toteż pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do określonych organów samorządowych. Należenia mienia do danej rady narodowej również można w istocie domniemywać. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm., ustawy gruntowej) grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Grunty te zatem do wspomnianych organów należały, chociaż nie było to należenie w kategoriach stricte prywatnoprawnych (użytkowanie, posiadanie etc.). Przy tym zgodnie z art 24 ustawy z 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183, ze zm.) rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Jeśli zatem istnieją wątpliwości, których nie da się obiektywnie usunąć, to ww. postanowienie może mieć istotne znaczenie w sprawie. Innymi słowy sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej).
KKU podniosła, że z powyższymi regulacjami koresponduje art 38 ust. 2 ustawy gruntowej, zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym (por. art 3 ust 1 i 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz. U. z 1952 r. poz. 31). KKU podkreśliła, że regulacje poprzedzające ustawę gruntową wyróżniały się brakiem uznania umowy o nabyciu nieruchomości za podstawę powstania zarządu. Stanu powyższego nie zmienił przejściowy art. 80 ust. 1 ustawy gruntowej {w brzmieniu z 27 maja 1990 r.), zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten odnosił się bowiem w istocie do analogicznego do zarządu z ustawy gruntowej formy władztwa przedsiębiorstw państwowych, w ramach zasady jednolitej własności Skarbu Państwa, w postaci "użytkowania". Użytkowania tego nie można sprowadzać wbrew literalnemu brzmieniu ww. przepisu i ww. zasadzie do "użytkowania" stricte w znaczeniu cywilistycznym, czy też faktycznego władztwa (posiadania), którego nie można utożsamiać z użytkowaniem. Potwierdza to zresztą ust. 2 ww. regulacji, zgodnie z którym Posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogq być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepis ten potwierdza, że istotnymi w sprawie są tylko "dokumenty o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianym", nie maja więc znaczenia inne rozstrzygnięcia, jeśli nie dotyczą ww. przedmiotu, a np. opłat z tytułu zarządu ustanawianych z nieuzasadnionym pominięciem faktu braku jego formalnego ustanowienia. Zdaniem KKU brak formalizacji tytułu prawnego tzw. "jednostek gospodarki uspołecznionej" w poprzednim systemie wydaje się zresztą rzeczą powszechną i ujawnianą w wielu dziedzinach po zmianach systemowych. Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe. Dość wskazać za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2020 r., w sprawie I OSK 2103/18, w jednobrzmiących tezach uchwał z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, oraz z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, NSA przyjął, że "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa (...) bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z póżn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu (...) maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.)". Z treści uchwał wynika jednoznacznie, że nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa (...) nie sq nieruchomościami "należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego", o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia (...) kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. decyzją organu administracji publicznej, na mocy której (...) uzyskała grunt państwowy w zarząd albo umową, zawartą za zezwoleniem organu, o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową o nabyciu nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, ażeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić należy, iż żadnego z tytułów prawnych wskazanych w ww. art. 38 ustawy o gospodarce gruntami Odwołująca się spółka nie przedstawiła. Faktyczne władanie mieniem przez Odwołującą się bądź przez jej poprzedników prawnych nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym nie mogą stanowić również zapisy ewidencji gruntów. Podstawową cechą rejestru ewidencji gruntów i budynków jest stwierdzenie, iż zapisy w nich zawarte mają jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 914/08. Zapisy w ewidencji gruntów, z uwagi na swój charakter, są pochodnymi informacji o gruntach i właścicielach wynikających z wypisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów sporządzonych w formie aktu notarialnego i umów dzierżawy i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. W konsekwencji, wpis w ewidencji gruntów może być uznany jedynie za środek dowodowy, a nie za przesłankę prawną. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany faktyczne i prawne ustalone w innym trybie przez inne organy orzekające. Podkreślić należy, że prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, jak błędnie wskazuje Skarżąca w odwołaniu. Na stanowisko to wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z 01.09.2006 r., sygn. akt I OSK 1947/06, z 15.10.2007 r., sygn. akt I OSK 1456/06 i z 18.12. 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/06 oraz z 20.02.2008 r., sygn. akt I OSK 187/07), w którym wyrażono pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP, jako aktu o charakterze ogolnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie, których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Natomiast, jak już wyżej wskazano, PKP nie wykazało, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazuje ponadto, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt 1 OSK 1080/09, przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", stanowi w sposób ogólny, że "wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Nie można skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie PKP następowało z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2585/14 (nie publ.). W związku z powyższym, również w tym zakresie zarzut Skarżącej KKU uznało za nieuzasadniony. Jak wskazał dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 1432/18 "(...) Ustawa o kolejach przyznała jedynie Polskim Kolejom Państwowym uprawnienie do budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego. Nie potwierdziła natomiast przysługiwania zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie PKP po zmianach. Także uchwalona 27 kwietnia 1989 r. ustawa o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), zmieniająca m.in. ustawę z 1960 r. o kolejach, nie zawierała żadnych postanowień w zakresie ewentualnego przyznania spółce zarządu posiadanymi gruntami. Art. 16 ust 1 ustawy PKP z 1989 r. stanowił, że przedsiębiorstwu przysługiwało mienie, jako część wydzielona z mienia ogólnonarodowego w postaci środków będących w dyspozycji PKP w chwili wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte po tej dacie. Z przepisu tego nie wynikało jednak przyznanie Polskim Kolejom Państwowym jakiegokolwiek prawa o charakterze zarządczym do nieruchomości. Ustawa z 1989 r., jak i ustawa z dnia 19 października 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 107, poz. 463), nakazywały uznać prawo Polskim Kolejom Państwowym do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości. W konsekwencji powołane przepisy nie mogły stanowić przeszkody do komunalizacji nieruchomości, którymi władały Polskie Koleje Państwowe, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. (w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej) nie posiadały indywidualnego tytułu do konkretnej nieruchomości, czyli jeżeli nieruchomość ta w prawem przewidziany sposób nie została PKP oddana w zarząd lub nie ustanowiono na niej na rzecz PKP innego prawa rzeczowego. W niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Polskie Koleje Państwowe w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, iż organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (vide: wyrok NSA z 13.05.2008 r., sygn. akt I OSK 760/07, Lex nr 505356). Jednocześnie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśla, iż komunalizacja (na dzień 27 maja 1990 r.) i uwłaszczenie prawem użytkowania (na dzień 5 grudnia 1990 r.) nie pozostają ze sobą w konflikcie czasowym, ale także rzeczowym, ponieważ ustawodawca wprowadzając uwłaszczenie uwzględnił zajście komunalizacji z mocy prawa ponad poł roku wcześniej. Wynika to jednoznacznie choćby z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z póżn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: (...) 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zdaniem KKU niemal niezrozumiałym może być kwestionowanie komunalizacji poprzez pryzmat przepisów uwłaszczeniowych (nawet z powołaniem na wydanie w indywidualnych przypadkach decyzji uwłaszczeniowych, komunalizacja bowiem choćby z przyczyn czasowych ma w ocenie KKU pierwszeństwo przy ocenie stanu prawnego nieruchomości), zamiast podejmowania działań ukierunkowanych na uwłaszczenie przedsiębiorstwa w ww. trybie oraz we właściwym czasie na mieniu skomunalizowanym. Z punktu widzenia bowiem uwłaszczenia prawem użytkowania wieczystego, to czy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa czy też gmina wydaje się nie posiadać istotnego znaczenia (poza kwestią właściwości), o ile przedsiębiorstwo państwowe podjęło właściwe czynności w stosownym czasie ku temu. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy - Gminy [...] w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, mając na uwadze wszystkie przytoczone okoliczności faktyczne jak i prawne, orzekła jak w sentencji decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka Polskie Koleje Państwowe S.A., zaskarżając ją w całości
Zaskarżonej decyzji zarzuciła
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: UWST) w związku z art. 11 ust. 1 uwst poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 uwst.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 15 stycznia 2024 r oraz o rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia nieruchomości przez Gminę [...], a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 21 listopada 2024 r. nr KKU-38/24 utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 15 stycznia 2024 r. znak: NWXVa.7532.429.2020 stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej M. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...], [...] jako działka nr [...] o powierzchni 0,0084 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...].
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, Lex nr 595433, wyrok WSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10, Lex nr 750573). Powyższe oznacza, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast zasadniczym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, czy w dniu 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo PKP dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie daną nieruchomością przez PKP było jedynie władztwem faktycznym.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zarząd (obecnie trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 809/16, z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 328/20).
Ustalenie istnienia zarządu, jako przeszkody komunalizacji, wymaga zatem wykazania, że na dzień 27 maja 1990 r. mienie należało do przedsiębiorstwa państwowego. Obowiązująca w tym okresie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Otóż zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Skarżąca nie przedstawiła tego rodzaju dokumentów, nie twierdzi również, że nimi dysponuje.
To natomiast, że przy ustaleniu przysługiwania przedsiębiorstwu państwowemu PKP prawa zarządu w odniesieniu do pozostającego w jego dyspozycji mienia nieruchomego decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy legitymuje się ono decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania), względnie stosowną umową, jeszcze przed 2017 r. było niemal powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pojawiające się niekiedy odmienne zapatrywania na to zagadnienie (czego przykładem może być pogląd sformułowany w przywoływanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09, Lex nr 745005) miały charakter odosobniony. Ostatecznie kwestia ta rozstrzygnięta została w przywoływanych przez organ odwoławczy dwóch uchwałach składów 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. I OPS 2/16 (ONSAiWSA 2017/4/59) oraz z dnia 26 lutego 2018 r. sygn. I OPS 5/17 (ONSAiWSA 2018/3/42), w których stwierdzono, że "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. [...] oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości pogląd wyrażony w powyższych uchwałach i argumentację przedstawioną na jego poparcie.
W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych, dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07, Lex nr 453385). Nie można zatem, jak próbuje czynić to skarżąca, prawa zarządu PKP wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego PKP, ponieważ obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei, nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do mienia będącego w dyspozycji przedsiębiorstwa PKP służy prawo zarządu. Nie kreuje zwłaszcza prawa do zarządu konkretną nieruchomością przywoływany przez stronę w skardze art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., zgodnie z którym mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności. Z przepisu tego bowiem w żaden sposób nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu tego przedsiębiorstwa w stosunku do konkretnych nieruchomości.
W toku postępowania administracyjnego strona skarżąca nie przestawiła żadnego indywidualnego aktu dotyczącego spornej działki, tj. np. decyzji, umowy lub protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd lub użytkowanie. Na istnienie tego rodzaju dokumentów również się nie powoływała, wywodząc fakt zarządu nieruchomościami jedynie z przepisów dotyczących organizacji PKP, mających charakter ogólny. Z tej przyczyny Sąd ocenił jako prawidłowy wniosek organu odwoławczego, że PKP władało nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny.
Jak słusznie wywiódł organ odwoławczy, brak wykazania tytułu prawnego PKP do spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. oznacza, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie, jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy, stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie przyjęła, iż w sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zaś zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za niezasadny. Obecnie zgodnie z zaświadczeniem nr AGA.6825.7.2018, wydanym 24 kwietnia 2018 r. przez Prezydenta Miasta [...], w dniu 27 maja 1990r. działka nr [...] oznaczona była w ewidencji gruntów symbolem użytku "Tk" - tereny kolejowe i jak wynika z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego 15 czerwca 2023 r. pozostała opisana ww. symbolem użytku. Pismem z 17 lipca 2023 r. Wydział Geodezji Urzędu Miasta [...] poinformował, że działka nr [...] na dzień 27 maja 1990 r. jak i obecnie stanowi niezagospodarowane tereny zielone.
Sąd nie podziela także postawionego w skardze zarzutu opartego na wyłączeniu spornej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W myśl tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Zgodnie z art. 11 ust. 2 tej ustawy wykaz takich przedsiębiorstw określić miała Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Ta zaś, w wykazie objętym rozporządzeniem z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji, nie ujęła przedsiębiorstwa państwowego PKP.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Przepisy te weszły bowiem w życie po dniu komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. i odnoszą się do stanu istniejącego na dzień 5 grudnia 1990 r. Ponadto art. 34a tej ustawy, przewidujący, że grunty, o których mowa w art. 34 (będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych), z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa, a więc realizowanej na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ale do komunalizacji realizowanej w trybie ust. 3 i 4 tego artykułu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03).
Reasumując, KKU zasadnie stwierdziła, że w sprawie tej wystąpiły wszystkie materialnoprawne przesłanki warunkujące komunalizację spornej nieruchomości i w konsekwencji prawidłowo utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 15 stycznia 2024 r. znak: NWXVa.7532.429.2020 stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej położonej w jednostce ewidencyjnej M. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...], [...] jako działka nr [...] o powierzchni 0,0084 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...].
Stąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., zbudowane na kwestionowaniu "należenia" spornych nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz tezie o przynależeniu ich wówczas (w ramach zarządu) do PKP, uznać należy za niezasadne. Zaskarżona decyzja nie narusza powołanych w skardze przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do spornych nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło