I SA/Wa 496/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić wniosek. R. K. – likwidator Stowarzyszenia [...] wniósł skargę na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. W dniu 29 marca 2013 r. (data prezentaty) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 496/13 referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek wskazując, że podstawą zapadłego rozstrzygnięcia jest fakt zaskarżenia przez stowarzyszenie aktu organu administracji wydanego w sprawie, w której udział Stowarzyszenia wynikał z uprawnień organizacji społecznej w postępowaniu dotyczącym innej osoby. W związku z powyższym uznał, że wniosek dotyczący statutowej działalności stowarzyszenia należało uznać za wniosek złożony przez podmiot nie posiadający zdolności sądowej, tj. złożony z przekroczeniem ustawowego upoważnienia przyznanego likwidatorowi stowarzyszenia - a powyższy brak jest brakiem nieusuwalnym. Uprzednio wskazane postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 15 czerwca 2013 r. W dniu 17 czerwca 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sąd we własnym zakresie rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. W myśl natomiast z art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z wymienionego uprzednio przepisu wprost wynika, że prawo pomocy przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 25 § 1 ppsa stroną w postępowaniu sądowoadmisnitracyjnym - zatem podmiotem mającym zdolność do występowania przed sądem administracyjnym (zdolność sądowa) - mają osoby prawne lub osoby fizyczne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (art. 25 § 2). Zdolność taka przysługuje także innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 3). Posiadają ją również organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (§ 4). Podmiot nieposiadający zdolności sądowej nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a więc nie może też skutecznie ubiegać się o przyznanie w postępowaniu prawa pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sądowi z urzędu jest wiadome, iż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowił o rozwiązaniu Stowarzyszenia [...] oraz zarządził jego likwidację z jednoczesnym ustanowieniem likwidatora w osobie R. K. Apelację od tego postanowienia oddalił Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie [...]. Jak z powyższego wynika skarżące Stowarzyszenie zostało rozwiązane i zarządzono jego likwidację - a konsekwencją tego orzeczenia jest zakończenie wszelkiej działalności statutowej likwidowanego Stowarzyszenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach postanowień z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1119/12, z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 3065/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), rozwiązanie rozpoczyna proces likwidacji Stowarzyszenia, który to proces prowadzi likwidator. Celem działań tej ostatniej osoby jest zrekonstruowanie majątku i zakończenie spraw związanych z majątkiem likwidowanego podmiotu. Działalność likwidatora rozciąga się wyłącznie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne byłego Stowarzyszenia - bowiem w okresie likwidacji już ono nie istnieje, choć wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło. Oznacza to, że utrata bytu prawnego Stowarzyszenia nastąpiła w momencie zarządzenia jego likwidacji, a nie następuje ona dopiero w momencie jego wykreślenia z rejestru stowarzyszeń (art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa o stowarzyszeniach). Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek podziela zaprezentowane powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznając, że Stowarzyszenie nie posiada obecnie zdolności sądowej do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że niniejsza sprawa dotyczy skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Powyższe postępowanie administracyjne nie dotyczyło zatem spraw majątkowych skarżącego Stowarzyszenia. Jednocześnie podkreślić należy, iż przeciwne stanowisko do zaprezentowanego powyżej prowadziłoby do sytuacji, w której prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, zarządzające likwidację stowarzyszenia, nie wywierałoby żadnego wpływu na sferę działań tego podmiotu, który mógłby nadal w sposób niczym nieograniczony prowadzić swoją dotychczasową, statutową działalność (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 710/13, z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 542/13, z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 256/13, z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 33/13). W związku z powyższym Sąd uznał, że brak jest podstaw do merytorycznej oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd postanowił jak w sentencji.