I SA/Wa 518/21
WyrokWSA w Warszawie2021-06-01
Skład orzekający: Bożena Marciniak, Anna Falkiewicz-Kluj, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości może zostać wydana, jeśli wnioskodawca nie przedstawił dokumentów jednoznacznie potwierdzających istnienie prawa zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., pomimo posiadania decyzji o naliczeniu opłat za zarząd?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Kluczowe dla nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990 r. było udowodnienie istnienia prawa zarządu nieruchomością w tym dniu. Przedłożone przez skarżącą dokumenty, w tym decyzje o naliczeniu opłat za zarząd, nie stanowiły wystarczającego dowodu na istnienie takiego prawa, gdyż nie nawiązywały do decyzji ustanawiającej prawo zarządu lub użytkowania.Stan faktyczny
Spółka R[...] S.A. wniosła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wojewoda odmówił, a Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że poprzednik prawny spółki nie wykazał istnienia prawa zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Spółki R[...] S.A. w B. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła Spółka R[...] S.A. w B. (dalej jako "Spółka" lub "skarżąca").
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] września 2018 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 234, dalej jako "u.g.n.") odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez K[...] "M." w R, prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., w powiecie [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka zarzucając wadliwą ocenę, że w sprawie nie zachodzą przesłanki nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 200 u.g.n. i wskazał, że Spółka jest następcą prawnym poprzedniego użytkownika wieczystego gruntu K. [...] "M.". Posiada zatem przymiot strony postępowania.
Po analizie ksiąg wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych działek Minister stwierdził, że w dniu 1 grudnia 1990 r. prawo własności wpisane było na rzecz Skarbu Państwa. Zatem spełniona została przesłanka własności państwowej.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje natomiast czy poprzednikowi prawnemu Spółki przysługiwało na dzień 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych działek.
Organ przywołał treść art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) i podkreślił, że zarząd nieruchomością był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać.
Stwierdzenie prawa zarządu nieruchomością następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Organ wskazał, że do wniosku o uwłaszczenie Spółka załączyła dokumenty potwierdzające istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. zarządu jej poprzednika prawnego na wskazanych gruntach. W ocenie Ministra, nie można jednak uznać, aby przedłożona przez skarżącą decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1986 r., nr [...] oraz [...], o ustaleniu ceny gruntu i opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem, stanowiła dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu zarządu poprzednika prawnego spółki do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starosty [...] z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], wynika, że decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami nie poprzedzono żadną inną decyzją o przekazaniu gruntu w użytkowanie lub zarząd. Z tego też faktu Minister wywiódł, że obie decyzje nie wskazują na istnienie aktu o charakterze indywidualnym, na podstawie którego ustanowiono prawo zarządu bądź oddano owe grunty w użytkowanie przed 1 sierpnia 1985 r. Na istnienie takiego aktu nie wskazują również wpisy w księgach wieczystych prowadzonych dla gruntu objętego niniejszym postępowaniem, bowiem wpisana do nich własność jest na rzecz Skarbu Państwa. Minister podniósł, że podstawą dokonanych wpisów własności jest umowa sprzedaży z [...] grudnia 1972 r. rep. [...] nr [...] oraz orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] lipca 1957 r., sygn. akt [...], które to dokumenty potwierdzają jedynie prawo własności Skarbu Państwa. Zatem zdaniem organu istniejący w chwili sprzedaży stan prawny nie przewidywał podstawy do nabycia przez państwową jednostkę prawa użytkowania nieruchomości.
Odnosząc powyższe do przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.), które miały zastosowanie w dniu zawarcia umowy sprzedaży z [...] grudnia 1972 r., Minister stwierdził, że uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości, w tym użytkowania, mogło nastąpić jedynie poprzez oddanie właściwej jednostce państwowej nieruchomości w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej.
Organ podkreślił, że dopiero art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. dawał możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w drodze umowy sprzedaży. Oznacza to, że przedłożona do akt sprawy umowa sprzedaży z [...] grudnia 1972 r. została zawarta przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z 29 kwietnia 1985 r., tj. przed 1 sierpnia 1985 r. Zatem brak jest podstaw do zastosowania przepisów ww. ustawy w odniesieniu do tej umowy
Mając na uwadze cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Minister uznał, że w sprawie nie spełniono przesłanki posiadania przez K[...] "M." w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu gruntu obejmującego przedmiotowe działki.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Spółka R[...] S.A. w B. zarzucając tej decyzji naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) błędną wykładnię art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do gruntu i wydania na rzecz Spółki decyzji uwłaszczeniowej,
b) błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1986 r., n: [...], o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntu oraz decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1986 r., nr: [...], jak również decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] kwietnia 1986 r., nr: [...], oraz decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] kwietnia 1989 r., nr: [...], nie stanowią podstawy do wykazania zarządu o którym mowa w art. 200 u.g.n. w odniesieniu do spornych nieruchomości,
c) błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że akt notarialny sprzedaży z [...] grudnia 1972 r., rep. [...] nr [...] oraz orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] lipca 1957 r., sygn. akt: [...], nie stanowią podstawy do wykazania zarządu o którym mowa w art. 200 u.g.n. w odniesieniu do spornych nieruchomości,
d) niewłaściwe niezastosowanie art. 38 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i nieuwzględnienie, że grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy prawa w użytkowanie a następnie w zarząd tych jednostek, w sytuacji gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadziłoby do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornych gruntów;
2) naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.,
b) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła, iż jej poprzednik prawny posiadał prawo zarządu nieruchomościami nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha,
c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w sposób wyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zaoferowanym przez skarżącą i niewskazanie faktów pozwalających na przyjęcie odmiennego stanowiska niż to, które wskazuje skarżąca.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] września 2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania.
Spółka wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dowodu z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] kwietnia 1989 r. nr [...] oraz nr [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z powołanym przepisem, o stwierdzenie nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali mogą ubiegać się te państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie.
Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym przypadku K[...] "M." będąca poprzednikiem prawnym skarżącej spółki) na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymowała się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Wyjaśnić trzeba, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam więc fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, z nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem w tym aspekcie dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy, tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464), dalej zwana "uggwn", przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 uggwn, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Na gruncie powołanych regulacji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się trafny pogląd, że istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również to, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09).
W sprawie pozostaje bezsporne, że według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa. Spór dotyczy natomiast tego czy dokumenty przedłożone przez skarżącą potwierdzają spełnienie przez jej poprzednika prawnego przesłanki posiadania prawa zarządu do tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.
W kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". W § 4 rozporządzenia ustawodawca wymienił dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu, którymi mogą być: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Ponadto, zgodnie z § 5 rozporządzenia, w przypadku niezachowania się powyższych dokumentów stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
Po analizie akt sprawy Sąd podzielił stanowisko organów, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki do wnioskowanych nieruchomości. Akta sprawy potwierdzają, że w postępowaniu uwłaszczeniowym skarżąca nie wylegitymowała się w odniesieniu do tych nieruchomości jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Ma to w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub władanie nim przez poprzednika prawnego skarżącej.
Sąd w składzie orzekającym podziela ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała aby dysponowała takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. W świetle zaś art. 200 ustawy, dla nabycia prawa użytkowania wieczystego mienia z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r.
Na potwierdzenie swoich praw do spornych nieruchomości skarżąca przedstawiła umowę sprzedaży nieruchomości z [...] grudnia 1972 r. zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z postanowieniami tej umowy Skarb Państwa nabył od osoby fizycznej nieruchomość opisaną w księdze wieczystej Kw [...]. Umowa ta nie dowodzi jednak, zdaniem sądu w składzie orzekającym, istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu poprzedniczki prawnej skarżącej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości Z jej treści jednoznacznie bowiem wynika, że wymienieni w pkt 2 i 3 nabywcy (mgr J. B. i mgr inż. R. N.) działają w imieniu Skarbu Państwa K[...] "M." w R., a także, że przedmiotowa nieruchomość zostaje sprzedana "Skarbowi Państwa K. "M." w R. (§ 3 umowy). W tej sytuacji wyjaśnić trzeba, że do dnia 31 lipca 1985 r. zakupione w formie umowy sprzedaży grunty nabywane były na własność Skarbu Państwa. Następnie już jako tereny państwowe mogły być przekazywane jednostkom państwowym (a takim była K[...] "M." w R.) i organizacjom społecznym w użytkowanie. Przekazanie to odbywało się w drodze decyzji na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.), które to prawo użytkowania później przekształciło się w zarząd na mocy art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Natomiast dopiero od dnia 1 sierpnia 1985 r (tj. od daty wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), sama umowa sprzedaży świadczyła, na mocy art. 8 ust. 3 powołanej ustawy, o nabyciu przez państwowe jednostki organizacyjne prawa zarządu. Skarżąca nie przedstawiła jednak decyzji o przekazaniu przedmiotowych działek w użytkowanie, a umowa, na którą się powołuje, została zawarta w dniu [...] grudnia 1972 r. Kwestie uregulowania tzw. "zaszłości" znalazły się natomiast w przepisie przejściowym, tj. w art. 80 powołanej ustawy. Przepis ten wyraźnie wskazywał, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Jak już wcześniej wykazano, sporna nieruchomość nie znajdowała ani w zarządzie ani też w użytkowaniu K[...] "M." w R., co wyłączało ją spod zastosowania powołanego przepisu. W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska skarżącej, opartego o powołane w skardze poglądy orzecznictwa, że przedmiotowa umowa sprzedaży stanowi dokument potwierdzający prawo zarządu do gruntu istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, istnienia prawa zarządu do spornych nieruchomości nie dowodzą również przedłożona do akt sprawy decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1986 r., nr: [...] oraz decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1986 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia ceny gruntu oraz opłaty rocznej za zarząd, a także załączona do skargi decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] kwietnia 1986 r., nr: [...] i decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] kwietnia 1989 r., nr: [...] o aktualizacji tych opłat. Z treści skargi wynika, że skarżąca zasadniczo podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że legitymowanie się jedynie decyzjami o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w treści takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu. Uważa jednak, że powołane decyzje zawierają zarówno zawiadomienie o naliczeniu opłaty za zarząd, jak również wskazują na istnienie prawa zarządu przedmiotowych nieruchomości. Po analizie akt sprawy Sąd powyższego stanowiska skarżącej nie podziela. Powołane decyzje opłatowe z 1986 r. i 1989 r. nie zawierają bowiem wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej K[...] "M." w R. sporne nieruchomości w użytkowanie. Decyzji wydanej przed 1 sierpnia 1985 r. o przekazaniu spornych nieruchomości w użytkowanie na rzecz poprzednika prawnego skarżącej brak jest również w aktach sprawy. W tej sytuacji, wbrew ocenie skarżącej, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy powołanie się w podstawie prawnej decyzji opłatowych z 1986 r. na art. 4 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości Podobnie bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje samo zawarcie w ww. decyzjach opłatowych z 1986 r. zapisu: "biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 87 cyt. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek". Zapis ten stanowi bowiem jedynie element treściowy formularza przedmiotowych decyzji o naliczeniu opłat. Wobec powyższego, Sąd przychylił się do argumentacji organów, opartej o poglądy ugruntowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Skoro zatem decyzje ustalające opłatę roczną za zarząd nieruchomości, a także decyzje o aktualizacji tych opłat, w żaden sposób nie powołują się ani nie nawiązują do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie mogą one stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia tego prawa (por. wyroki NSA z: 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1774/18; 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2182/19 oraz 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2943/19, dostępne w bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując, wyniki przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego nie potwierdziły istnienia dokumentów o przekazaniu K. "M." przedmiotowego terenu w użytkowanie w trybie art. 8 ust. 1 lub w trybie przepisów szczególnych wymienionych w art. 43 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), czy dokumentów, o którym mowa w art. 38 ust. 2 lub w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.). Nie ma też żadnego dowodu, że w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Czyni to niezasadnym zarzut błędnej wykładni art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., § 4 ust, 1 pkt 4 i pkt 6 ww. rozporządzenia, a także art. 38 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organy art. 7, art. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa. Analizy akt sprawy potwierdza, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Także w zgodzie z wymogami art. 107 § 3 kpa organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, które dostatecznie odzwierciedlają racje decyzyjne i wyjaśniają tok rozumowania organów. W uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć organy prawidłowo również wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej.
Skoro zatem po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd spornymi nieruchomościami przez poprzednika prawnego skarżącej spółki, to zarówno Wojewoda, jak i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o uwłaszczenie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło