I SA/Wa 520/08

WyrokWSA w Warszawie2008-12-09

Skład orzekający: Monika Nowicka, Emilia Lewandowska, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo uznała Gminę wiejską I. za właściwą do nabycia z mocy prawa lub w trybie przekazania nieruchomości położonych na terenie tej gminy, które służyły realizacji zadań Gminy miejskiej I. i były w zarządzie przedsiębiorstwa wodociągowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie zinterpretowała pojęcie "gminy właściwej" w kontekście komunalizacji mienia. W przypadku, gdy nieruchomości położone są na terenie jednej gminy, ale służą realizacji zadań innej gminy i znajdują się w zarządzie przedsiębiorstwa, "gmina właściwa" powinna być rozumiana jako gmina, której zadań te nieruchomości służą. Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r. (I OSK 655/07), który dopuszcza taką interpretację, odchodząc od zasady terytorialności. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie art. 10 KPA przez organ odwoławczy, który powołał się na pismo wójta, nie udostępniając go stronie skarżącej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła komunalizacji mienia związanego z magistralą wodociągową. Wojewoda pierwotnie przekazał nieruchomości Gminie miejskiej I., odmawiając przekazania ich Gminie wiejskiej I. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU) uchyliła decyzję Wojewody, uznając Gminę wiejską I. za właściwą do nabycia mienia, zarówno z mocy prawa, jak i w trybie przekazania. Gmina miejska I. zaskarżyła decyzję KKU, zarzucając naruszenie przepisów ustawy komunalizacyjnej oraz KPA, w szczególności poprzez błędne ustalenie właściwej gminy i naruszenie zasady czynnego udziału strony. Sąd uchylił decyzję KKU.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Miasta I. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Miasta I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji mienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Miasta I. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej "KKU") uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na własność Gminy Miasta I. zabudowanych i niezabudowanych nieruchomości gruntowych leżących na trasie magistrali wodociągowej M., położonych na terenie gminy wiejskiej I.- wieś L. ([...]) działki nr [...] o powierzchni [...] ha, KW Nr [...]; działki nr [...] o powierzchni [...] ha, KW Nr [...]; działki nr [...] o powierzchni [...] ha, KW Nr [...]; działki nr [...] o powierzchni [...] ha, KW Nr [...] oraz odmówiła nieodpłatnego przekazania na własność gminie wiejskiej I. mienia leżącego na trasie magistrali wodociągowej M., położonego na terenie gminy wiejskiej I. – wieś L. ([...]) na działkach wskazanych powyżej i w tym zakresie: 1. odmówiła stwierdzenia nabycia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą komunalizacyjną", przez gminę miejską I. prawa własności składników gruntowych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] uregulowanych w księdze wieczystej [...] oraz składnika gruntowego działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], 2. odmówiła przekazania w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej gminie miejskiej I. prawa własności składników gruntowych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] uregulowanych w księdze wieczystej [...], oraz składnika gruntowego działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], 3. stwierdziła na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej nabycie z mocy prawa przez gminę wiejską I. prawa własności składnika gruntowego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] uregulowanego w księdze wieczystej [...], oraz składnika gruntowego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] uregulowanego w księdze wieczystej [...], 4. przekazała w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej gminie wiejskiej I. prawo własności składników gruntowych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] uregulowanych w księdze wieczystej [...], 5. odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz przekazania w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej gminie miejskiej I. i gminie wiejskiej I. prawa własności urządzeń i innych obiektów magistrali wodociągowej M., znajdujących się na działkach nr [...], nr [...] i nr [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...] oraz na działce nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...]. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] przekazał gminie miejskiej I. - w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej - zabudowane i niezabudowane nieruchomości leżące na terenie magistrali miejskiej wodociągowej M. położonych na terenie gminy miejskiej I. – wieś L. ([...]) stanowiące działki o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...] - uregulowane w księdze wieczystej KW [...] oraz działkę nr [...] - uregulowaną w KW nr [...]. Jednocześnie ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówił przekazania gminie wiejskiej I. mienia leżącego na trasie magistrali wodociągowej M. położonych na terenie gminy wiejskiej I.. Od decyzji Wojewody [...] odwołał się Wójt gminy wiejskiej I. wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie wskazanych nieruchomości na rzecz gminy wiejskiej I. W uzasadnieniu odwołania wójt wskazał, że sporne mienie położone jest na terenie gminy wiejskiej I. i stanowi część magistrali, która zaopatruje w wodę także mieszkańców innych gmin. Majątek ten powinien służyć wszystkim gminom przez obszar których biegnie magistrala lub są na nim usytuowane jej urządzenia, gdyż istniała możliwość zawarcia porozumienia w tej sprawie pomiędzy zainteresowanym gminami. Odwołanie to rozpatrywane jest obecnie po raz czwarty, albowiem dwie wcześniejsze decyzje odwoławcze KKU (z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]) zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyroki z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt I SA/Wa 922/03, z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1091/05 oraz wyrok z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1978/06). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji KKU wskazało, że ze znajdujących się w aktach odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...] oraz wypisów z rejestrów gruntów wynika, że wszystkie sporne działki nr [...], [...], [...] i [...] były położone na terenie gminy wiejskiej I. zarówno w dniu 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, stanowiły i stanowią nadal własność Skarbu Państwa oraz znajdują się na ich powierzchni urządzenia wodociągowe i inne obiekty służące dostarczaniu wody dla potrzeb więcej niż jednej gminy. Zarówno w dniu wystąpienia przez gminę wiejską I. z wnioskiem komunalizacyjnym (9 marca 1993 r.) działek [...] i [...] jak i chwili obecnej działki te stanowią rezerwę pod budowę dwu zbiorników wody czystej, o czym mają świadczyć mapy k-32 i nast. w skoroszycie VII, oraz pismo Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z I. z dnia 21 grudnia 2007 r. Jest poza sporem, ze woda dostarczana z urządzeń na przedmiotowych działkach prawie w całości jest przekazywana na potrzeby miasta I. oraz również na potrzeby mieszkańców gmin sąsiednich w tym gminy wiejskiej I. o czym mogą świadczyć załączniki do pisma Wójta gminy miejskiej I. z dnia 27 grudnia 2007 r. Na podstawie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91 oraz z dnia 14 listopada 2000 r. K 7/2000 ukształtowana została wywiedziona z regulacji ustawowych zasada terytorialności skomunalizowania mienia, tj. na rzecz gminy miejsca położenia danego składnika. Choć Trybunał wywiódł tę zasadę w odniesieniu do mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, to brak byłoby podstaw do odmiennego, czy tym bardziej przeciwstawnego traktowania mienia, o którym mowa w ust. 2 i ust. 3 tego samego artykułu. Organ administracji jest związany wydanym przez Trybunał orzeczeniem. W konsekwencji sporne działki nie mogły być ani skomunalizowane z mocy prawa w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ani skutecznie przekazane w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 tej ustawy gminie miejskiej I. Organ wskazał również, że ewentualne skomunalizownie spornego mienia na współwłasność zainteresowanych gmin nie jest możliwe, gdyż takiego rozwiązania nie przewiduje art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Łącznie z pozostałymi składnikami majątkowymi całego większego systemu wodno – kanalizacyjnego obejmującego między innymi magistralę M. wraz z jej urządzeniami, również składniki gruntowe objęte decyzją Wojewody z dnia [...] grudnia 2002 r. służyły w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. podległego Wojewodzie [...]. Z materiału dowodowego wynika, iż tylko działki nr [...] i nr [...] pozostawały w dniu 27 maja 1990 r. w prawidłowo ustanowionym zarządzie przedsiębiorstwa na mocy znajdującej się w aktach decyzji Naczelnika Gminy I. z dnia [...] stycznia 1989 r. nr [...] . W konsekwencji ponieważ składniki gruntowe działek nr [...] i nr [...] nie należały (w rozumieniu cyt. art. 5 ust. 1) do innych niż państwo, państwowych osób prawnych i nie podlegały wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy komunalizacyjnej, to jako położone wtedy na terenie gminy wiejskiej I. i należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego stały się z mocy prawa jej własnością (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej). Skoro jednocześnie działki nr [...] i [...] zostały wydzielone w celu wybudowania na ich powierzchni zbiorników wody czystej, to i one są niezbędne do wykonywania zadań własnych gminy jakim jest zaopatrywane mieszkańców (również gminy wiejskiej I.) w wodę (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym) W ocenie organu odwoławczego składniki gruntowe także tych działek, które nie uległy wcześniej skomunalizowaniu z mocy prawa są nadal niezbędne do realizowania zadań publicznych będących zadaniami własnymi tej gminy i stanowiąc również aktualnie własność ogólnonarodową (państwową) podlegają przekazaniu gminie wiejskiej I. niezależnie od ilości zużywanej przez nią wody, na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Obecne wykonywanie powyższych zadań z zakresu zaopatrzenia w wodę przez pomiot inny niż gmina wiejska I. (przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji spółka z o.o. z I.) nie zmienia ustawowo określonego związku tego mienia z zadaniami własnymi tej ostatnio wymienionej gminy. Jednocześnie wspomniane zadania polegające na bieżącym i nieprzerwanym zaopatrywaniu wspólnot samorządowych w wodę należą niewątpliwie do takich, które służą użyteczności publicznej. Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto I., podnosząc, iż mienie przekazane gminie wiejskiej I. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej nie jest niezbędne do wykonywania zadań przez Gminę wiejską I.. Skarżący zarzucił KKU naruszenie art. 10 kpa. W postępowaniu administracyjnym podkreślone było wielokrotnie, iż Gmina wiejska I. posiada własny system zaopatrzenia w wodę. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o., będące jednoosobową spółką Miasta I., użytkuje urządzenia magistrali i ponosi w całości koszty ich utrzymania i remontów. Gmina I. nie wyraża żadnego zainteresowania ponoszeniem kosztów funkcjonowania tych urządzeń. Gmina wiejska I. nie rości pretensji do całej magistrali wodociągowej, ale jedynie do nieruchomości położonych w jej granicach administracyjnych. Skarżący podniósł również, iż w świetle uregulowań zarówno konstytucyjnych, jak i wynikających z ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) KKU nie była związana stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 12 września 1992 r. oraz w wyroku z dnia 14 listopada 2000 r. W odpowiedzi na skargę KKU wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po ponownym rozpatrzeniu odwołania Wójta gminy wiejskiej I. uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] o przekazaniu gminie miejskiej I. nieruchomości leżących na terenie magistrali miejskiej wodociągowej M. oraz odmowie leżące na terenie magistrali miejskiej wodociągowej M. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] przekazał gminie miejskiej I. zabudowane i niezabudowane nieruchomości leżące na terenie magistrali miejskiej wodociągowej M. położonych na terenie gminy miejskiej I. – wieś L. ([...]) stanowiące działki o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] - uregulowane w księdze wieczystej KW [...] oraz działkę nr [...] - uregulowaną w KW nr [...]. Jednocześnie ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówił przekazania gminie wiejskiej I. mienia leżącego na trasie magistrali wodociągowej M. położonych na terenie gminy wiejskiej I. Od decyzji Wojewody [...] odwołało się Miasto I. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił KKU naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r., art. 10 kpa, 7 i art. 77 kpa poprzez niezapoznanie skarżącego z treścią pisma Wójta Gminy I. z dnia 27 grudnia 2007 r., na które organ powołał się w zaskarżonej decyzji oraz zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego, a także błędną interpretację zebranych dowodów jak również fakt uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co zebranych w sprawie materiałów. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że KKU nie zastosowała się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1978/06, w którym to wyroku uchylając wcześniejszą decyzją KKU z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. WSA nakazał czy działki, które przekazała gminie wiejskiej I. w trybie art. art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy komunalizacyjnej stanowią mienie niezbędne do wykorzystania zadań tej gminy. Odnośnie działek nr [...] i [...] KKU ustaliła, że działki te zostały wydzielone w celu wybudowania na nich zbiorników wody czystej. W związku z czym są niezbędne do wykonywania zadań z zakresu zaopatrywania w wodę mieszkańców każdej gminy w tym również gminy wiejskiej I.. Zdaniem skarżącego KKU nie wykazała, ścisłego związku pomiędzy działkami [...] i [...] a realizacją zadań gminy wiejskiej I., ograniczyła się jedynie do ewentualnych planów budowy zbiorników wody czystej przez Gminę wiejską I.. Skarżący podniósł, że w trakcie całego postępowania wielokrotnie wskazywał, że przepompownia służy jedynie realizacji zadań Miasta I., a planowane zbiorniki stanowiłyby element tej przepompowni. Budowa zbiorników służyłaby jedynie zapewnieniu rezerw wody dla mieszkańców miasta I. Gmina wiejska nigdy nie korzystała i nie korzysta z przepompowni, a więc również przedmiotowych zbiorników. Ponadto z powodów technicznych nie jest możliwa budowa takich zbiorników, gdyż gmina wiejska posiada zupełnie odrębny system zaopatrzenia w wodę. Skarżący podniósł również, iż w świetle uregulowań zarówno konstytucyjnych, jak i wynikających z ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) KKU była związana stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 12 września 1992 r. oraz w wyroku z dnia 14 listopada 2000 r. (TK 7/00). W odpowiedzi na skargę KKU wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając pod tym kątem złożoną skargę należy uznać, ze jest ona uzasadniona. Podstawową kwestią wymagająca wyjaśnienia jest ustalenie, która gmina jest właściwa w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 , jeśli chodzi o komunalizację działek oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...] i [...], czy jest to Gmina wiejska I. czy też Gmina miejska I. KKU uznała, że gminą właściwą jest gmina wiejska I. Wskazać należy, że obie gminy wnioskowały w pierwszym rzędzie o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Termin "gmina właściwa" nie jest terminem jednoznacznym. W przedmiotowej sprawie nieruchomości podlegające komunalizacji położone są na obszarze Gminy wiejskiej I., a jednocześnie służą realizacji zadań Gminy miejskiej I. i pozostają w zarządzie Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z. o.o. w I. na podstawie protokołu przekazania z 1991 roku. Powyższe przekazanie miało miejsce po podziale [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B.. W tej konkretnej sprawie za prawidłową należy uznać interpretację przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku wskazującą jako "gminę właściwą" gminę, której realizacji zadań służyły działki nr [...] i [...]. Organ uzasadniając swoje stanowisko odnośnie komunalizacji przedmiotowych działek na rzecz Gminy wiejskiej I. powołał się na stanowisko zawarte w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. (sygn. akt W 13/91, OTK 1992/2/37), stwierdzające, że określenie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy w odniesieniu do nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego oznacza gminę, na obszarze której położone są nieruchomości komunalizowanego przedsiębiorstwa. Trybunał Konstytucyjny wskazał w uzasadnieniu powołanej uchwały, że organy administracji państwowej stopnia podstawowego, wykonujące przyznane im uprawnienia władcze w stosunku do gruntów będących w zarządzie przedsiębiorstw państwowych, a tym samym do części składowych tych gruntów, mogły je wykonywać jedynie na obszarze poddanym ich administracji, i jedynie w stosunku do gruntów położonych na tym obszarze. Grunty wraz z ich częściami składowymi oddane przedsiębiorstwom w zarząd stanowiły własność Skarbu Państwa. Uprawnienia władcze o charakterze administracyjnym w stosunku do tych gruntów, będących w zarządzie przedsiębiorstw państwowych, wykonywały organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Następcami organów administracji państwowej, o których mówi art. 5 powołanej ustawy, są obecnie gminy. A więc uprawnienia, jakie miały w stosunku do gruntów będących pod zarządem przedsiębiorstw państwowych organy administracji państwowej stopnia podstawowego, przeszły w dniu wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na gminy, na których obszarze leżą te grunty. Jednak należy mieć na uwadze, że powyższa uchwała dotyczyła jedynie interpretacji zwrotu normatywnego "właściwa gmina" w konkretnym przypadku, gdy nieruchomość była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego będącego osobą prawną. Zwrot "gmina właściwa" może być zatem interpretowany w zależności od konkretnego przypadku, także w ten sposób, ze oznacza gminę, do której w dniu wejścia w życie ustawy należą składniki mienia ogólnonarodowego, a nie tylko gminę miejsca położenia nieruchomości. Takie stanowisko zostało zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 roku I OSK 655/07 niepublik., które sąd w sprawie niniejszej w całości podziela. Z tych samych względów sąd uznał za nieprawidłowe stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy odnośnie komunalizacji działek [...] i [...] w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Przepis ten określa, że mienie ogólnonarodowe służące użyteczności publicznej, należące w dniu wejścia w życie ustawy do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego – przekazuje się jako mienie komunalne gminom lub związkom gmin, jeśli jest ono niezbędne do wykonywania ich zadań. Z akt sprawy wynika, że działki nr [...] i [...] przeznaczone zostały pod budowę zbiorników rezerwowych przepompowni położonej na działkach nr [...] i [...]. Zatem ze względu na przedstawioną wyżej przez sąd argumentację, również w przypadku komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 3 nie można uznać za prawidłowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu KKU, dotyczące zasady terytorialności komunalizowanego mienia, które to zasady maja wynikać z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 roku i z dnia 14 listopada 2000 roku K 7/2000 (OTK z 2001 r. nr 7 poz. 259). Nie jest również trafny pogląd strony skarżącej, zgodnie z którym art. 49 k.c. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 5 ust. 2 powołanej ustawy. Przepis art. 49 k.c. wyznacza granicę między częściami składowymi przedsiębiorstwa i nieruchomości, określając zakres zastosowania zasady superficies solo cedit, w myśl której to co jest na powierzchni gruntu przypada gruntowi. W kwestii skutków prawnych wypływających z art. 49 k.c. wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2004 r. (sygn. akt III SK 39/04, OSNAPiUS 2005, nr 6, poz. 89) stwierdzając, że urządzenia, o których mowa w art. 49 k.c., nawet w chwili fizycznego połączenia ich z siecią pozostają częścią składową nieruchomości, na której je zbudowano, natomiast w skład przedsiębiorstwa wchodzą tylko na podstawie zdarzeń prawnych znanych prawu cywilnemu. W skład przedsiębiorstwa nie może zatem wejść coś, do czego nie przysługują mu jakieś prawa majątkowe. Nawet gdyby przyjąć odmienną interpretacją art. 49 k.c., to należy mieć na uwadze, że mogłaby ona odnosić się jedynie do urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych, a nie do budynków i budowli związanych z funkcjonowaniem tych urządzeń. W świetle powyższej oceny prawnej nie sposób więc przyjąć, że celem racjonalnego ustawodawcy była komunalizacja na rzecz danej gminy urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych położonych poza granicami administracyjnymi tej gminy, z pominięciem budynków i budowli służących prawidłowemu funkcjonowaniu tych urządzeń, pomimo że te budynki i budowle wchodzą w skład przedsiębiorstwa państwowego w sensie przedmiotowym. Wreszcie należy zwrócić uwagę, że organ naruszył art. 10 Kpa, wyrażający zasadę czynnego udziału strony w sprawie. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 11 grudnia 2007 roku KKU zwróciło się do Wójta gminy I. podanie informacji. W aktach administracyjnych brak jest odpowiedzi wójta na powyższe zapytanie. Również KKU na żądanie sądu nie uzupełniła w tym zakresie akt administracyjnych. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na treść pisma wójta. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 10 kpa jest zasadny. Te wszystkie okoliczności oznaczają, że organ naruszył art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, art. 49 kc oraz art. 10 kpa. Z przedstawionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło