I SA/Wa 588/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia W.S., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postanowieniem Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. postępowania z wniosku W. S. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez K. M. i K. M., w województwie [...], obecnie znajdującej się na terenie L. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Skarbu Państwa złożyła W. S. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. W. S. wystąpiła do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. M. i K. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w województwie [...], obecnie znajdującej się na terenie L. Wnioskiem dniu [...] maja 2009 r. W. S. zwróciła się do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania z powodu trudności w skompletowaniu dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] zawiesił, na wniosek strony, postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty pouczając jednocześnie stronę o konsekwencjach prawnych wynikających z art. 98 § 2 kpa. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył, na podstawie art. 105 § 1 kpa, postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, z uwagi na to, iż strona nie zwróciła się w przewidzianym terminie z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Pismem z dnia [...] października 2015 r. W. S. skierowała do Wojewody [...] wniosek o podjęcie postępowania i przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił W. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP wskazując, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym. Bez względu na okoliczności jest to termin o charakterze nieprzywracalnym, czego konsekwencją jest niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 58 § 1 kpa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. S. podnosząc, iż wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie złożyła w ustawowym terminie ze względu na zły stan zdrowia oraz brak wiedzy o instytucji przywrócenia terminu. Zakwestionowała ponadto stanowisko organu, iż termin do złożenia takiego wniosku jest terminem nieprzywracalnym. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu powołanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w z art. 58 § 1 kpa. Złożone przez wnioskodawczynię kserokopie dokumentacji medycznej nie świadczą bowiem o braku jej winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wskazują na brak możliwości wyręczenia się inną osobą. Organ przywołał ponadto treść art. 98 kpa i wskazał, że zakończenie okresu zawieszenia na wniosek strony może nastąpić wyłącznie poprzez złożenie przez stronę, w terminie trzech lat od zawieszenia postępowania, wniosku o podjęcie postępowania, w przeciwnym razie organ prowadzący pozstępowane musi uznać wniosek za wycofany. W ocenie organu, termin określony w art. 98 § 2 kpa ma charakter prekluzyjny i z tego powodu nie jest możliwe jego przywrócenie i to niezależnie od przyczyn, które spowodowały niedochowanie terminu przez stronę. Zaś z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona nie zwracała się do organu z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem trzyletniego terminu. Wobec powyższego, w ocenie Ministra, Wojewoda [...] nie mógł postąpić inaczej jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek strony za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. złożyła W. S. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 7 kpa poprzez brak właściwego rozpatrzenia dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą, która była podstawą do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu; - art. 9 kpa poprzez brak poinformowania strony o instytucji przywrócenia terminu; - art. 58 § 1 kpa poprzez uznanie, iż skarżąca nie wykazała wszelkich przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Powołując się na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż nie kwestionuje zasadności art. 98 § 2 kpa. W zażaleniu wskazywała jednak, iż nie miała świadomości znaczenia prawnego tej instytucji. Jest osobą starszą i nie ma podstawowej świadomości prawnej. Wobec powyższego, nie można od niej wymagać aby bez właściwego pouczenia potrafiła w odpowiedni sposób zastosować się do przepisów prawa. W ocenie skarżącej, powoływanie się przez organ na udzielenie jej pouczenia nie wypełnia obowiązku udzielania stronie wyjaśnień i wskazówek w taki sposób, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, na poparcie czego przywołała przepisy kpa i orzecznictwo sądów administracyjnych. Z wcześniejszego działania skarżącej i pism przez nią składanych organ mógł wywieść wniosek, iż nie rozeznaje się ona dostatecznie w zakresie przysługujących jej uprawnień i nałożonych na nią obowiązków. Ponadto, w ocenie skarżącej, organ niewłaściwie przeanalizował przedłożoną przez nią dokumentację lekarską. W konsekwencji, dokonał błędu w ustaleniach faktycznych stwierdzając, że miała ona możliwość wyręczenia się inną osobą w złożeniu wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżąca mieszka wyłącznie z mężem, czego organ nie był świadom. Mąż jest od niej starszy i również ma problemy zdrowotne. Nie miała ona również wiedzy o istnieniu instytucji pełnomocnictwa. Była przekonana, iż czynności udzielenia pełnomocnictwa musi dokonać osobiście, a w konsekwencji nie może się wyręczyć inną osobą. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] nie naruszają prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postanowieniem Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. postępowania z wniosku W. S. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez K. M. i K. M., w województwie [...], obecnie znajdującej się na terenie L. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 98 § 2 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W literaturze przyjmuje się, iż trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa ma charakter materialny i jako taki nie podlega przywróceniu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. wydanie 11, 2011, s. 382). Tożsamy pogląd jest wyrażany w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2016 r., I OSK 2004/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2016 r., I OSK 1692/14, dostępne: orzeczenia..nsa.gov.pl). W powołanym orzecznictwie podkreśla się, iż termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w art. 98 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym. Bez względu więc na okoliczności jego uchybienia jest to termin o charakterze nieprzywracalnym. Zatem, do wniosku o podjęcie postępowania, zawieszonego na podstawie art. 98 § 1 kpa, nie znajdą zastosowania przesłanki zawarte w art. 58-60 kpa, dotyczące przywrócenia terminu o charakterze procesowym. Powołane poglądy sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż termin trzyletni, licząc od daty [...] czerwca 2009 r., tj. daty zawieszenia przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez K. M. i K. M., w województwie nowogródzkim, obecnie znajdującej się na terenie L., upłynął w dniu [...] czerwca 2012 r. Rację mają ponadto organy twierdząc, że termin trzyletni, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym, nieprzywracalnym. Zatem wniosek o przywrócenie tego terminu nie mógł być uwzględniony zgodnie z żądaniem strony. Odnosząc się do argumentacji skarżącej o braku jej winy w uchybieniu trzyletniego terminu do podjęcia zawieszonego postępowania wskazać trzeba, iż przywrócenie terminu z powodu braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu może dotyczyć tylko i wyłącznie przywrócenia terminu o charakterze przywracalnym. Nie ulega zaś wątpliwości, co podniesiono powyżej, że termin trzyletni, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, jest terminem nieprzywracalnym. Upływ tego terminu wywołuje negatywne skutki dla strony, która pozostała bierna i w ustawowo przewidzianym okresie nie wnioskowała o podjęcie zawieszonego postępowania. Tych negatywnych konsekwencji braku aktywności strony w wyżej wskazanym okresie nie można obalić przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu z powołaniem się na okoliczności natury osobistej, świadczące o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd dostrzega to, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] załatwił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu w formie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu w oparciu o przepisy art. 58 w zw. z art. 59 § 1 kpa, które znajdują zastosowanie do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu o charakterze przywracalnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2005/13). Jeżeli chodzi o załatwienie wniosku o przywrócenie terminu o charakterze nieprzywracalnym – a z takim terminem mamy do czynienia w niniejszej sprawie - Wojewoda [...] powinien był wydać postanowienie o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, incydentalnego postępowania wywołanego wnioskiem strony o przywrócenie terminu. W tej sytuacji zastosowanie miały bowiem przepisy art. 105 § 1 w zw. z art. 126 kpa. Powyższe uchybienie organu nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ wniosek W. S. o przywrócenie terminu do podjęcia zawieszonego postępowania określonego w art. 98 § 2 kpa, niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia, nie mógł być załatwiony pozytywnie dla strony. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 9 kpa zwrócić trzeba uwagę, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone. Zgodnie z art. 102 kpa, w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Ponadto, w postanowieniu z [...] czerwca 2009 r. o zawieszeniu postępowania zawarta była wyraźna informacja o treści art. 98 § 2 kpa. Organ nie miał więc obowiązku informowania strony, że zbliża się upływ trzyletniego terminu, o jakim mowa w art. 98 § 2 kpa. Wobec powyższego, powołany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 7 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, iż organ prowadził przedmiotowe postępowanie z zachowaniem zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), orzekł jak w sentencji.