I SA/Wa 772/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Powiatu [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania Zarządu Powiatu [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalającej na rzecz B. i J. J. odszkodowanie w kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w gminie [...], oznaczoną jako dz. ew. nr [...] o pow. [...] z obrębu [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie drogi powiatowej nr [...] na odcinku od skrzyżowania z drogą gminną – ul. [...] w miejscowości [...] do skrzyżowania (włącznie) z drogą powiatową nr [...] – ul. [...] w miejscowości [...], na terenie gminy [...], w wyniku której z działki nr [...] wydzielona została m. in. dz. ew. nr [...] o pow. [...] ha. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] lipca 2010 r. W związku z powyższym Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalił na rzecz byłych właścicieli odszkodowanie za dz. nr [...] w wysokości [...] zł oraz zobowiązał do jego wypłaty Zarząd Powiatu [...]. Odwołanie od ww. decyzji złożył Zarząd Powiatu [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność ww. odwołania i wskazał, że zgodnie z przepisem art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływana dalej jako "kpa", stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W postępowaniu dotyczącym ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), stronami są podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania i podmioty pozbawione praw rzeczowych do nieruchomości bez względu na to, czy będzie im przysługiwało odszkodowanie. Oznacza to, że stronami niniejszego postępowania byli współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości oraz Starosta [...], jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, natomiast Zarząd Powiatu nie posiada przymiotu strony, bowiem nie dysponuje podmiotowością prawną. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 142, poz. 1592 ze zm.), powoływana dalej jako "usp", zarząd powiatu jest organem powiatu. Jest to organ wykonawczy, wykonujący uchwały rady powiatu i zadania powiatu określone przepisami prawa. Zakres jego umocowania został natomiast zawężony do stosunków cywilnoprawnych i pracowniczych. Zarząd powiatu nie jest zatem osobą prawną, ani jednostką organizacyjną, której przysługiwałaby osobowość prawna, wobec czego nie może on występować jako strona postępowania administracyjnego, jak również nie przysługuje mu prawo reprezentacji powiatu w zakresie innym niż zakreślony normami ustawowymi. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Powiat [...] reprezentowany przez Zarząd Powiatu wnosząc o jego uchylenie i zarzucając organowi: 1. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.; - art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, jakim podmiotom przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że stroną tego postępowania był Starosta [...], a nie Powiat [...] reprezentowany przez Zarząd Powiatu; - art. 29 kpa poprzez przyjęcie, że Zarządowi Powiatu [...], jako organowi osoby prawnej – Powiatu, nie przysługuje prawo do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; - art. 134 kpa poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, z uwagi na to, iż Zarząd Powiatu nie posiadał statusu strony, podczas gdy przepis ten ma wyłącznie charakter procesowy i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia o odmowie uznania za stronę; 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 8 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 usp poprzez niewłaściwą ich interpretację polegająca na przyjęciu, iż zarząd powiatu nie jest uprawniony do reprezentowania powiatu jako strony postępowania administracyjnego, a zakres jego umocowania do reprezentowania powiatu zawężony jest jedynie do stosunków cywilnoprawnych i pracowniczych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż na gruncie postępowania administracyjnego powiat powinien być zawsze reprezentowany przez przewodniczącego zarządu powiatu tj. starostę; - art. 32 ust. 2 usp poprzez niewłaściwe jego zastosowanie tj. przyjęcie, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy z jego treści wyraźnie wynika umocowanie zarządu powiatu do gospodarowania mieniem powiatu, a tym samym umocowanie do reprezentowania powiatu we wszelkich postępowaniach dotyczących tego mienia; - art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy z jego treści wyraźnie wynika, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, właściwy jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie nastąpiło na rzecz tej jednostki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. uczestnicy postępowania – B. J. i J. J. również wnieśli o oddalenie skargi, popierając argumentację przedstawioną przez Wojewodę [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływana dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia, czy Wojewoda [...] zasadnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Zarząd Powiatu [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o ustaleniu na rzecz B. i J. J. odszkodowania za działkę nr [...] i zobowiązaniu do jego wypłaty Zarządu Powiatu [...]. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, ww. decyzja odszkodowawcza skierowana została m. in. do Zarządu Powiatu [...], przy czym to również Zarząd Powiatu wskazany został przez organ pierwszej instancji, jako podmiot zobowiązany do wypłaty ustalonej kwoty odszkodowania. Skoro zatem Zarząd Powiatu był adresatem powyższej decyzji, to tym samym brak jest podstaw do kwestionowania jego legitymacji do złożenia środka odwoławczego. Stosownie bowiem do treści art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, natomiast w niniejszej sprawie Zarząd Powiatu [...] zobowiązany został do pokrycia kosztów odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie [...], o powierzchni [...] m2, dz. nr [...], a tym samym trudno nie uznać jego uprawnienia do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. Wskazać ponadto należy, że ustalenie przez organ drugiej instancji, iż odwołanie wniosła osoba, której brak przymiotu strony, skutkować powinno umorzeniem postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa, nie zaś, jak uczynił to Wojewoda [...] w niniejszej sprawie, stwierdzeniem na podstawie art. 134 kpa niedopuszczalności odwołania. Powyższe potwierdza uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98 (ONSA 1999/4 poz. 119). Także obecnie, zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i poglądach doktryny zajmowane jest stanowisko, że brak przymiotu strony na etapie postępowania odwoławczego, stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 3 kpa, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 112/08, czy wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 442/08; z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 882/10). Mając powyższe na uwadze uznać należało, że stwierdzając niedopuszczalność odwołania Zarządu Powiatu [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. z uwagi na brak przymiotu strony, Wojewoda [...] naruszył przepis art. 134 kpa, co uzasadnia jego uchylenie. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 i 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.