I SA/Wa 822/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 822/16, oddalającego skargę M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy uchybienia terminu do wniesienia odwołania, M.B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia adwokata - wskazując, że posiadane przez niego środki finansowe wystarczają zaledwie na utrzymanie się. Skarżący oświadczył, że pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym, posiada nieruchomość o pow. [...] i wartości [...] oraz działkę – [...]. Wskazał, że uzyskuje dochody z tytułu pracy w wysokości [...] oraz że ponosi stałe wydatki na spłatę kredytu, opłaty, leczenie – rehabilitację, ma ponadto zaległości w ZUS. Źródłem utrzymania pozostającej ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym jego matki jest umowa o pracę, w oparciu o którą uzyskuje ona dochody w wysokości [...] (łączny miesięczny dochód rodziny: [...]). Wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a. do złożenia dodatkowych materiałów źródłowych odnoszących się do deklarowanej sytuacji majątkowej, m.in. ujawniających wysokości aktualnych dochodów oraz dokumentów potwierdzających posiadanie wskazanych we wniosku zobowiązań, skarżący przedstawił: 1) zaświadczenie z urzędu pracy z dnia [...] grudnia 2016 r. na okoliczność posiadania przez jego matkę statusu osoby bezrobotnej nie posiadającej od czerwca 2013 r. prawa do zasiłku; 2) zestawienie operacji na rachunku bankowym skarżącego za okres [...] września 2016 r. – [...] grudnia 2016 r.; 3) wniosek o rozliczenie konta płatnika składek; 4) zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2015 r. z którego wynika, że z tytułu prowadzenia działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych skarżący osiągnął dochód w wysokości [...]; 5) kopię złożonego przez skarżącego do właściwego urzędu skarbowego wniosku o wydanie zaświadczenia dotyczącego wysokości dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za 2015 r.; 6) skierowanie do poradni specjalistycznej z [...] kwietnia 2014 r.; 7) ambulatoryjną historię choroby wskazującą na leczenie operacyjne skarżącego z powodu złamania kości w 2014 r. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie można przyjąć, że skarżący wykazał, iż ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym spełnia. Według deklaracji skarżącego, pozostaje on w dwuosobowym gospodarstwie domowym utrzymywanym z dochodów w wysokości [...] zł miesięcznie i nie posiada środków na poniesienie kosztów działania pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyboru, gdyż środki z budżetu domowego w całości przeznaczane są na wydatki konieczne. Skarżący ponadto podnosi, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu oraz ma zaległości w ZUSie. Przedstawiona przez skarżącego w rozpoznawanym wniosku sytuacja materialna nie została jednakże pozytywnie zweryfikowana na podstawie materiałów źródłowych, które potwierdzałaby, że skarżący nie posiada zdolności do poniesienia kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej we własnym zakresie. Żaden z przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie odnosi się bezpośrednio do jego aktualnej sytuacji finansowej. Przedstawione dokumenty - kopia PIT -37, wniosek o rozliczenie konta płatnika składek, złożony w świetle pisma z dnia [...] grudnia 2016 r. (k. 35) na okoliczność potwierdzenia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, nie są wystarczające do przyjęcia prawidłowych ustaleń co do bieżącej kondycji finansowej strony, skoro z oświadczeń złożonych we wniosku wynika, że skarżący utrzymuje się obecnie z należności ze stosunku pracy. Wbrew jasno brzmiącemu wezwaniu z dnia 1 grudnia 2016 r. w zakresie w jakim dotyczyło ono zobowiązania skarżącego do przedstawienia wskazanych w wezwaniu dokumentów wskazujących na wysokość wynagrodzenia pobieranego przez skarżącego oraz jego matkę, wnioskodawca uchylił się od złożenia wymaganych dokumentów, co oświadczenia zawarte we wniosku o prawo pomocy odnoszące się do wysokości pozyskiwanych dochodów czyni niewiarygodnymi. Stanu pewności, co do tego, że skarżący nie posiada zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów działania pełnomocnika procesowego nie można osiągnąć po analizie przedstawionego rachunku bankowego, gdyż ujawnia on wyłącznie trzy operacje, przeprowadzone tytułem opłaty miesięcznej za kartę. Jeśli chodzi zaś o drugi element składowy oceny bieżącej kondycji finansowej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, obejmujący analizę struktury i wysokości realizowanych wydatków koniecznych, to również i w tym zakresie skarżący nie przedstawił dokumentów zawierających informacje w oparciu o które uzasadnione byłoby stwierdzenie, że M. B. wskazany w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym spełnia. Skarżący nie przesłał żadnych dokumentów wskazujących na posiadanie zobowiązań, o których mowa we wniosku o prawo pomocy (kredyt, zaległości z ZUSie), jak i na ponoszenie przez niego wskazanych we wniosku wydatków na rehabilitację i leczenie. W sprawie nie ujawniono ponadto jakichkolwiek okoliczności wskazujących na to, że skarżący swoich zobowiązań na bieżąco nie reguluje. Na marginesie wskazać skarżącemu należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Fakt spłaty kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2016 r., I OZ 115/16, z 19 stycznia 2016 r., I OZ 1826/15). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważa się ponadto, że zaciąganie kredytów jest obecnie dość powszechne i nie ma znamion wyjątkowości. Konieczność ich spłacania nie może być zatem traktowana priorytetowo w sytuacji, gdy ilość funduszy publicznych dostępnych na udzielanie pomocy prawnej jest ograniczona i nie pozwala na automatyczne stosowanie omawianej instytucji w stosunku do wszystkich osób, które mają obciążenia finansowe powstałe przez wcześniejsze zaciągnięcie zobowiązań kredytowych (zob. np. postanowienie NSA z 8 stycznia 2016 r., I OZ 1788/15). Przedstawioną dokumentację medyczną, dokumentującą stan zdrowia strony w 2014 r. (przebyte złamanie kości leczone operacyjnie i związaną z tym rehabilitację) nie można uznać za wystarczającą do zweryfikowania twierdzeń skarżącego o jego okresowej niepełnosprawności, jako trwającej do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy. Mając na względzie przedstawioną przez stronę historię leczenia należy stwierdzić, że zarówno brak wiedzy co do rodzaju pracy wykonywanej przez skarżącego pracy (umysłowa, fizyczna), jak i co do aktualnej potrzeby rehabilitacji nie pozwala przyjąć, że konsekwencją przebytego i leczonego w 2014 r. urazu jest również obecnie trwająca niepełnosprawność ruchowa skarżącego, przekładająca się bezpośrednio na jego aktualne zdolności zarobkowe. Osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, zatem pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, z dnia 15 kwietnia 2015 r., II OZ 262/15). Z tych względów przyjąć należało, że nieustosunkowanie się przez skarżącego w pełnym zakresie do wezwania sądowego w przedmiocie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy partycypowanie przez niego w kosztach postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. W niniejszym postępowaniu, z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niepotwierdzona została bowiem okoliczność osiągania w gospodarstwie domowych strony dochodów w wysokości podanej we wniosku, niewyjaśniona również pozostała kwestia dotycząca rodzaju i wysokości wydatków koniecznych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.